Αντιφατικό

Ο έντονος παλμός και ο δυνατός ρυθμός δίνουν απ΄ την αρχή το σήμα ότι το «Underground» στη σκηνή του Ακροπόλ κουβαλά πάνω του την κινηματογραφική και μουσική του καταγωγή. Οπως κουβαλά και τα κομμάτια της σύγχρονης ιστορίας, φιλτραρισμένα μέσα από τη μυθοπλασία. Το έργο είναι βασισμένο στην ομώνυμη ταινία (1995) του Εμίρ Κουστουρίτσα, που με τη σειρά της πιάνει τη σκυτάλη απ΄ το θεατρικό «Ανοιξη τον Ιανουάριο» και το μυθιστόρημα «Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια χώρα» του Ντουσάν Κοβάσεβιτς. Στο τελικό αποτέλεσμα καθοριστικός, αν όχι συμμετοχικός, είναι ο ρόλος των ήχων και της μουσικής του Γκόραν Μπρέγκοβιτς, ένας συνδυασμός μεσογειακής κουλτούρας και νότιου ταμπεραμέντου. Εξίσου ενδιαφέρουσα και σημαντική, η πρωτότυπη μουσική του Αγγελου Τριανταφύλλου συνομιλεί με το ήδη υπάρχον ηχητικό σύμπαν.

Με τη βασική πλοκή να μοιράζεται ανάμεσα στη σχέση των δύο φίλων, του Μάρκο και του Μπλάκι, καθώς και την προσωπική τους περιπέτεια, το έργο φέρνει στη σκηνή την πολιτική αναταραχή, τον πόλεμο στην πρώην Γιουγκοσλαβία και τις αλλαγές στην Ευρώπη του 20ού αιώνα. Η έννοια του εμφυλίου παίρνει στο «Underground» τις διαστάσεις μιας «οικογενειακής» προσέγγισης, με φαντασμαγορικό, σχεδόν επιθετικό, τρόπο.

Στη διασκευή που υπογράφει ο Νικίτα Μιλιβόγεβιτς, ο οποίος και σκηνοθετεί την παράσταση, η ένταση και η φαντασμαγορία συνυπάρχουν με την ιστορικότητα. Από την είσοδο του θιάσου στη σκηνή, μέσω του επικλινούς που τη συνδέει με την πλατεία, κι από τη ζωντανή ορχήστρα που τους συνοδεύει, όλα προετοιμάζουν το κοινό για ένα μεγάλο γλέντι. Ενα γλέντι μεσογειακό, έντονο και αντιφατικό – δραματικό και κωμικό μαζί.

Ο Μάρκο και ο Μπλάκι μοιράζονται μια πατρίδα, μια φιλία, μια γυναίκα και ζουν πάνω και κάτω από τη γη, βιώνοντας έναν εμφύλιο εσωτερικό και εξωτερικό. Η ιστορία τους ξεκινά από το 1943 και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και φθάνει ως το κοντινό 1992 και την αρχή του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία. Μαζί τους μια κοινότητα ανθρώπων ζει κάτω από τη γη, μη γνωρίζοντας ότι ο πόλεμος έχει τελειώσει.

Αυτό το δυνατό σουρεαλιστικό παραμύθι αποδίδεται από τον Μιλιβόγεβιτς με την ένταση που απαιτεί το πάθος και την επαναστατική διάθεση που διακατέχει τον κόσμο – το κοινό, ώστε να ξεσηκωθεί. Κι αυτός ο στόχος που υποστηρίζεται συνειδητά, όπως και στην ταινία, συνεπικουρούμενος από τη διαρκή παρουσία της πενταμελούς μπάντας.

Οι ερμηνείες

Ο Βασίλης Χαραλαμπόπουλος και ο Γιάννης Τσορτέκης που μοιράζονται τους ρόλους του Μάρκο και του Μπλάκι δεν αφήνουν περιθώριο στην αμφισβήτηση όσων συμβαίνουν επί σκηνής. Ο πρώτος με την ορμητική υποκριτική του διάσταση και μια έμφυτη πονηριά και ο δεύτερος με τη βαθιά συγκινητική του διάθεση και μια προσωπική συναισθηματική προσέγγιση. Οι δύο ηθοποιοί, με σημείο εκκίνησης την αυθεντικότητά τους, δίνουν τον τόνο. Ανάμεσά τους η Νατάλια της Αλεξάνδρας Αϊδίνη, που ως αντικείμενο του πόθου των δύο ανδρών αποτελεί συγχρόνως την πέτρα του σκανδάλου και τον συνδετικό κρίκο, αλλά δεν ισορροπεί πάντα με τον ρυθμό της παράστασης. Ωστόσο όσο εξελίσσεται η ιστορία, τόσο κι εκείνη ενσωματώνεται.

Ο Κωνσταντίνος Πλεμμένος, ένα είδος οικοδεσπότη – κονφερασιέ που συμμετέχει και ως ρόλος στην παράσταση, αφήνει ένα θετικό αποτύπωμα με την αμεσότητά του. Και εντάσσεται μαζί με τον πολυμελή θίασο και τη ζωντανή, επί σκηνής, ορχήστρα στο τελικό, πλούσιο θέαμα που  προσφέρει το «Underground».

«Απόγονοι» και απόγονοι…

Είδα τους «Απόγονους» στην τελευταία παράσταση που δόθηκε στον χώρο ΠΛΥΦΑ: βασική αιτία και αφορμή ήταν η Ηρώ Μπέζου και η ιδέα που υλοποίησε και μοιράστηκε με τον Χρήστο Θάνο – με τον οποίο είναι ξαδέρφια στη ζωή. Να μιλήσουν για την αδελφική σχέση, για τη στιγμιαία συνάντηση ανάμεσα σε δύο αδέρφια – δύο αδέρφια που κουβαλούν την κληρονομιά των προγόνων τους. Γιατί είναι οι τελευταίοι απόγονοι. Μια Ηλέκτρα κι ένας Ορέστης, τότε, τώρα, πάντα…

Το θέαμα σ΄ αυτήν την ιδιαίτερη αίθουσα με τις τζαμαρίες που βλέπουν έξω, στον Βοτανικό, διέθετε μια σκηνική αφαίρεση, μια λιτότητα στην όψη: οι δύο ηθοποιοί – δημιουργοί μοιράστηκαν τη σκηνή και τα λίγα αντικείμενα που είχαν έναν συμβολικό κυρίως χαρακτήρα, έναν χαρακτήρα μνήμης. Μαζί τους και οι δύο μουσικοί, Παναγιώτης Γκίκας και Τεό Φοινίδης, σε μια συνομιλία με το σύνολο. Το έργο είναι μια συρραφή κειμένων, πρωτότυπων δικών τους – η εισαγωγή και ο επίλογος -, καθώς και αποσπασμάτων από αρχαίες τραγωδίες (σε μετάφραση) και έργων του Γιάννη Ρίτσου. Το αποτέλεσμα έχει τη δική του ταυτότητα. Η μουσική είναι του Χρήστου Θάνου.

Η Ηρώ Μπέζου ανήκει σ΄ αυτή τη γενιά των 35άρηδων του θεάτρου και παρά τη δική της θεατρική καταγωγή (απόγονος κι εκείνη), τίποτα και κανείς δεν μπορεί να της στερήσει την καλλιτεχνική της αυτονομία. Ηθοποιός αλλά και συγγραφέας – των «Απογόνων» προηγήθηκε το πρώτο της θεατρικό, «Οι ναυαγοί», στο Θέατρο Τέχνης (2021), όπου και επιβεβαιώθηκε ένας εσωτερικός κόσμος, μια προβληματική, μια αναζήτηση, βαθιά και ειλικρινής, ένα ουσιαστικό ενδιαφέρον για το θέατρο. Κι όλα αυτά μαζί με μια συγκίνηση που φέρει η ίδια, μια υγρασία στο βλέμμα και στον τρόπο που βλέπει τα πράγματα.

Το ελληνικό θέατρο χρειάζεται καλλιτέχνες όπως η Ηρώ Μπέζου, με αυτή την εσωτερική ανάγκη που τους οδηγεί να φτιάχνουν ολόκληρους κόσμους που κρύβουν μέσα τους μια ρίζα αναζήτησης, ένα πραγματικό ενδιαφέρον. Είτε είναι απόγονοι είτε όχι…