Ψήφος διαμαρτυρίας {LF}– έλλειμμα προσδοκιών

Με βάση τα τελευταία δημοσκοπικά δεδομένα γίνεται φανερό ότι διαμορφώνεται ενόψει των ευρωεκλογών του Ιουνίου ένα πολιτικό περιβάλλον από το οποίο απουσιάζουν οι προσδοκίες, ενώ ενισχύεται η τάση για ψήφο διαμαρτυρίας απέναντι στις κυβερνητικές επιλογές.

Το κλισέ περί χαλαρής ψήφου φαίνεται ότι βρίσκει εφαρμογή μπροστά στην ευρωκάλπη και για τον λόγο αυτόν ο Κ. Μητσοτάκης προσπαθεί να περιορίσει το φαινόμενο και να αντιστρέψει το κλίμα. Αυτή τη φορά βέβαια δεν υπάρχει ο κίνδυνος της ακυβερνησίας και οι πολίτες αισθάνονται πολύ πιο απελευθερωμένοι και επιρρεπείς σε εκλογικούς πειραματισμούς. Ηδη το 42% δηλώνει ότι με την ψήφο του στις ευρωεκλογές θα θελήσει να στείλει μήνυμα αποδοκιμασίας στην κυβέρνηση, η οποία ως έναν βαθμό μάλλον γνώριζε τη φθορά που θα προκαλούσε στα δεξιά της η ψήφιση του νομοσχεδίου για τα ομόφυλα ζευγάρια, όπως και τις αντιδράσεις που θα δημιουργούσε στα αριστερά της ο νόμος για τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Η θετική πλευρά της ψήφου διαμαρτυρίας για τη ΝΔ είναι ότι αυτή διαχέεται σχεδόν στο σύνολο του πολιτικού φάσματος και δεν κατευθύνεται προς μια συγκεκριμένη δύναμη, γεγονός που δεν δημιουργεί έναν ισχυρό αντιπολιτευτικό πόλο που να μπορεί σε αυτή τη φάση να αμφισβητήσει την κυριαρχία της.

Οι νεότερες ηλικιακές ομάδες που ανέκαθεν αποτελούσαν ένα δύσκολο κοινό για τη ΝΔ αλλά και πιο συντηρητικά τμήματα του πληθυσμού, όπως ο αγροτικός κόσμος, εμφανίζονται σε απόσταση από την κυβερνητική παράταξη, ενώ σε αρκετές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας τα πολλά μικρά υπερδεξιά κόμματα προκαλούν ρήγματα και δυσκολεύουν τις εκλογικές της επιδιώξεις.

Στον αντίποδα η αξιωματική αντιπολίτευση είναι το μοναδικό κόμμα που δεν φαίνεται να εισπράττει από την κυβερνητική φθορά. Η τραυματική εμπειρία του πρόσφατου συνεδρίου έχει δημιουργήσει αντανακλαστικά πολιτικής επιβίωσης για τον ΣΥΡΙΖΑ, με αποτέλεσμα μια έστω και προσωρινή μικρή συσπείρωση ΤΟΥ εσωκομματικού ακροατηρίου. Η δυσκολία όμως του κ. Κασσελάκη να πείσει τους παραδοσιακούς αριστερούς ψηφοφόρους παραμένει και περιορίζει αισθητά την εκλογική του επιρροή. Τουναντίον επιχειρεί να προσελκύσει κοινά με διαφορετικές ιδεολογικές και κοινωνικές αναφορές που έχουν μεγαλύτερη πολιτισμική παρά πολιτική συγγένεια με τον αρχηγό του ΣΥΡΙΖΑ.

Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται ότι θα είναι από τα κόμματα που θα διευρύνουν την εκλογική τους επιρροή σε σχέση με τις τελευταίες εθνικές εκλογές διεκδικώντας με πολύ σοβαρές αξιώσεις τη δεύτερη θέση και τον ρόλο της ως εν δυνάμει αξιωματικής αντιπολίτευσης. Κινδυνεύει ωστόσο από ένα πολιτικό παράδοξο που έχουν δημιουργήσει οι υψηλές προσδοκίες των ψηφοφόρων και των στελεχών του οι οποίες σχετίζονται με την επιδιωκόμενη εκλογική εκτόξευση ως απόρροια της καθίζησης του ΣΥΡΙΖΑ. Οσο αυτή η εκτίναξη δεν έρχεται, ο προβληματισμός θα εντείνεται και θα έχουμε ένα περιβάλλον στο οποίο το ΠΑΣΟΚ θα ενισχύεται σε ποσοστά, πολιτικά όμως θα εκλαμβάνεται ως στάσιμο και ως μη ικανό να ανταποκριθεί στις προσδοκίες. Αυτός είναι ο κίνδυνος που πρέπει να περιορίσει το επόμενο διάστημα ο κ. Ανδρουλάκης, ο οποίος με μια ισορροπημένη αντιπολιτευτική τακτική που ακολουθεί επιχειρεί να προσεγγίσει εκλογικές ομάδες του πληθυσμού που ήταν τοποθετημένες τόσο στη ΝΔ όσο και στον ΣΥΡΙΖΑ. Η τακτική της διπλής διεύρυνσης είναι μια δύσκολη άσκηση ισορροπίας που εκπέμπει σε ορισμένες περιπτώσεις διφορούμενα μηνύματα τα οποία δεν ευνοούν τον ξεκάθαρο πολιτικό προσανατολισμό.

Αισιόδοξοι ενόψει των ευρωεκλογών μπορούν να αισθάνονται τόσο το ΚΚΕ όσο και η Ελληνική Λύση που βλέπουν τις δυνάμεις τους να αυξάνονται και τα ακροατήρια τους να διευρύνονται εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι η μάχη των ευρωεκλογών θα έχει πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά με βασικό την απουσία ενός κυρίαρχου πολιτικού διακυβεύματος.

Ο Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής ερευνών GPO.