Ο κίνδυνος στους σεισμόπληκτους οικισμούς

Στη χώρα μας βιώσαμε πολλούς ισχυρούς καταστροφικούς σεισμούς κατά τις τελευταίες δεκαετίες, όπως στη Θεσσαλονίκη (1978), στη Μαγνησία (1980), στην Κορινθία και στη Βοιωτία (σεισμός Αλκυονίδων, 1981), στην Καλαμάτα (1986), στο Αίγιο (1995), στα δυτικά προάστια της Αθήνας (σεισμός Φυλής, 1999), στην Κεφαλονιά (2014) στη Λέσβο και την Κω (σεισμοί του 2017). Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις προκλήθηκαν, μεταξύ των άλλων, σημαντικά κοινωνικά προβλήματα, όπως η στεγαστική αποκατάσταση των σεισμοπλήκτων. Η εμπειρία έδειξε ότι η αποκατάσταση αυτή αποτελεί κάθε φορά ένα δυσεπίλυτο θέμα, η οριστική επίλυση του οποίου δεν υλοποιείται πλήρως ακόμα κι αν περάσουν αρκετά χρόνια μετά τον σεισμό.

Ο πιο πρόσφατος καταστροφικός σεισμός στη χώρα έγινε στις 27 Σεπτεμβρίου 2021 με μέγεθος 6 ρίχτερ. Το Αρκαλοχώρι και άλλα χωριά του Δήμου Μινώα Πεδιάδος Κρήτης επλήγησαν από τον σεισμό αυτόν. Ενα άτομο έχασε τη ζωή του, ενώ άλλα 20 τραυματίστηκαν από τον σεισμό και πέντε διακομίστηκαν στο νοσοκομείο με κατάγματα ή πολλαπλά τραύματα. Πολλές βλάβες καταγράφηκαν σε κτίρια της περιοχής, κυρίως σε κατοικίες και καταστήματα,  αλλά και σε εκκλησίες και σε δημοτικά σχολεία. Μερικές ώρες μετά τον σεισμό εστάλη στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου μαζικό μήνυμα από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, μέσω του 112, το οποίο έγραφε: «Ισχυρός σεισμός στην περιοχή σας με σεισμική ακολουθία σε εξέλιξη. Μην μπαίνετε σε κτίρια που έχουν υποστεί οποιαδήποτε ζημιά από τον σεισμό».

Η έντονη μετασεισμική δράση συνεχίστηκε επί πολλούς μήνες αλλά σταδιακά μειώθηκε το πλήθος των μετασεισμών. Τώρα πλέον οι μετασεισμοί γίνονται μόνο σε αραιά χρονικά διαστήματα αλλά δεν έχουν εκλείψει πλήρως. Ο πιο πρόσφατος και αξιόλογος ως προς το μέγεθός του μετασεισμός έγινε προ ολίγων ημερών, στις 9 Μαρτίου 2024, με μέγεθος 3,1 ρίχτερ και επίκεντρο που εντοπίζεται μόνο 10 χλμ. ανατολικά του Αρκαλοχωρίου. Η διεθνής σεισμολογική εμπειρία έχει δείξει ότι ισχυροί μετασεισμοί δεν πρέπει να αποκλείονται ακόμα και αν έχουν παρέλθει μερικά χρόνια από τη γένεση του κύριου σεισμού.

Παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει μέχρι τώρα για τη στεγαστική αποκατάσταση των πληγέντων από τον σεισμό στον δήμο Μινώα Πεδιάδος, πληροφορίες αναφέρουν ότι τα στεγαστικά προβλήματα εξακολουθούν να υφίστανται και ότι κάτοικοι της περιοχής έχουν αναγκαστεί να επιστρέψουν ακόμα και σε κατοικίες που χαρακτηρίστηκαν «κίτρινες», δηλαδή ότι δεν πρέπει να κατοικηθούν μέχρι να ολοκληρωθεί η πλήρης επισκευή τους. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτές οι κατασκευές, που δεν έχουν επισκευαστεί, εξακολουθούν να είναι επικίνδυνες γενικά και πιο ιδιαίτερα σε περιπτώσεις δυνατών μετασεισμών. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η οριστική στεγαστική αποκατάσταση των σεισμοπλήκτων του Αρκαλοχωρίου θα πρέπει να επιλυθεί όσο το δυνατόν συντομότερα.

O δρ Γεράσιμος Παπαδόπουλος είναι  σεισμολόγος, μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου, επιστημονικός συνεργάτης της UNESCO