«Γνωρίζω πολλούς που στον μεγάλο πόνο σταμάτησαν»

Ηρθατε στο ραντεβού μας κατευθείαν από το Μουσικό Σχολείο Αθηνών όπου διδάσκετε, στον Κολωνό. Είναι υποχρέωση αυτό ή ουσιαστική ανάγκη;

Μ’ αρέσει πάρα πολύ. Βρίσκω μεγάλη ισορροπία με τα παιδιά. Διδάσκω πιάνο και έχω δημιουργήσει και ένα σύνολο μουσικό.

Τι παίζει;

Θέλω ν’ αποφύγουμε τον όρο «έντεχνο» και ας πούμε σύγχρονο, συγκινησιακό τραγούδι. Αυτός δηλαδή είναι ο στόχος του. Το ερώτημα άλλωστε πάντα είναι αν ένα κομμάτι είναι κατασκευασμένο να εξυπηρετεί ανάγκες ή στοχεύει στη συγκίνηση του ακροατή. Θεωρώ ότι δεν υπάρχει συνταγή. Πρώτα πρέπει να πηγάζει από ψυχική ανάγκη του δημιουργού και έπειτα να βρεθεί έστω και ένας να συγκινηθεί – να το έχει ανάγκη. Για μένα αυτό είναι η επιτυχία.

Γνωρίζουν οι μαθητές σας ότι έχουν διάσημο καθηγητή;

Τα μεγαλύτερα παιδιά έρχονται και στα λάιβ. Ανάμεσα στους μαθητές μου ψάχνω και εκείνα που γράφουν.

Ο δίσκος «Τακούνια για καρφιά» ήταν ο πιο επιτυχημένος δίσκος που έχετε κάνει. Συγκίνησε περισσότερο από τους προηγούμενούς σας. Γιατί πιστεύετε ότι συνέβη αυτό;

Ετσι είναι. Ενα κομμάτι που αγγίζει περισσότερο κόσμο σημαίνει ότι έχει ένα θέμα που τον αφορά. Με ένα τραγούδι, για παράδειγμα, που μιλάει για ένα προσωπικό μου αδιέξοδο δεν μπορεί να συνδεθεί εύκολα ένας ακροατής. Αλλά μ’ ένα κομμάτι όπως το «Νερό στη βάρκα» μπορεί να ταυτιστεί περισσότερος κόσμος, γιατί φυσικά όλοι έχουμε ζήσει μια ερωτική ιστορία. Ολους μάς απασχολεί.

Μπορεί να μπει σε ένα τέτοιο «λογισμικό» η δημιουργικότητα;

Οχι βέβαια! Γι’ αυτό διδάσκω. Μου έδινε τη δυνατότητα να επιμένω να γράφω, να δημιουργώ με τους δικούς μου όρους, χωρίς να με απασχολούν θέματα βιοπορισμού.

Αναζητήσατε όμως να σας ακούσει μεγαλύτερο κοινό.

Δεν θα πω ψέματα: ήταν ένα άνοιγμα με τον δίσκο «Τακούνια για καρφιά» – και ως προς τις φωνές (Ελένη Τσαλιγοπούλου, Μάρθα Φριντζήλα, Νατάσσα Μποφίλιου, Ιουλία Καραπατάκη). Σκέφτηκα τι θα μπορούσε να αφορά εκείνον που θα τα τραγουδήσει. Η σκέψη ήταν να μιλήσω γι’ αυτά που παρατηρούσα γύρω μου, βγαίνοντας από τον εαυτό μου και μπαίνοντας σ’ έναν άλλο ρόλο. Οι πρώτες απόπειρες είναι ναρκισσιστικές για όλους μας. Οσοι ασχολούμαστε με την τέχνη είμαστε ναρκισσιστές. Ολοι μας θέλουμε ν’ αγαπηθούμε γι’ αυτό που είμαστε, αλλά εμείς βγαίνουμε και το φωνάζουμε. Αυτή είναι η διαφορά. Οπότε υπάρχει μια δόση σε μας μεγαλύτερου ναρκισσισμού. Αλλά θα πρέπει να τον τιθασεύσεις.

Ποιος είναι ο τρόπος;

Να μην κοιτάς συνέχεια τι θα κάνεις εσύ, να έχεις ανοιχτά τα μάτια σου και στους άλλους. Υπάρχει μια δύσκολη ισορροπία στο πώς θα τιθασεύσει κανείς τη ναρκισσιστική του πλευρά και τη λαϊκίστικη. Γιατί πρέπει και τον εαυτό σου να ταΐσεις και τους άλλους.

Μου είπατε παραπάνω για την ανάγκη – της αγάπης – που οδηγεί στη δημιουργία. Εσείς τη στερηθήκατε;

Καθόλου. Ισα ίσα. Εζησα με πολλή αγάπη. Αλλά δεν εξηγούνται όλα. Από τη στιγμή που έγινα πατέρας, άρχισα να πιστεύω περισσότερο στην άποψη που αποδίδει πολλά στο DNA.

Αν έπρεπε να ξεχωρίσετε ένα δικό σας «ανεξήγητο» που σας κάλυψαν το τραγούδι και η δημιουργία, τι θα μου λέγατε;

Αρχισα να γράφω από την Εκτη Δημοτικού. Η μεγάλη φαντασίωση – που εξηγεί, αν θέλεις, και τις προσδοκίες που είχα τότε – ήταν ότι γράφω το τραγούδι και το κορίτσι στο οποίο απευθύνομαι παίρνει το μήνυμα, χωρίς εγώ να χρειάζεται να κάνω τίποτα. Θα μου δείξει αποδοχή. Αυτή είναι η κινητήρια δύναμη. Σαν να θέλω να γλιτώσω από την επικοινωνία. Να δείξω σε μια «βιτρίνα» το τι είμαι και ν’ αποφύγω την τριβή και τη διάδραση.

Ματαιώθηκε έστω και μια στιγμή η επιλογή αυτή; Οτι δηλαδή έχετε επιλέξει τον σωστό τρόπο για να πείτε αυτό που θέλετε, να εκφραστείτε, να βρείτε αυτό που επιθυμείτε;

Πολλές φορές. Εχει πολύ πόνο αυτό το ταξίδι. Ειδικά όταν δεν έχεις την αποδοχή που θες. Τα πρώτα χρόνια ήταν ιδιαίτερα δύσκολα. Καμία σχέση με το σήμερα, λόγω της επιτυχίας που έκανε ο δίσκος.

Ακούγονται παντού το «Τακούνια για καρφιά» και το «Νερό στη βάρκα», που τα ερμήνευσαν ιδανικά η Ιουλία Καραπατάκη και η Μάρθα Φριντζήλα. Πώς βιώνετε αυτό το άνοιγμα στο ευρύ κοινό;

Για πάρα πολλά χρόνια – 20 σχεδόν – με ήξεραν λίγοι και λίγοι έρχονταν και στα λάιβ μου. Χρειάστηκε πολλές φορές να κρατιέμαι από το «γιατί τα κάνω εγώ όλα αυτά;» με γενναιότητα, από τη στιγμή που απ’ έξω δεν συμβαίνει τίποτα. Αναρωτήθηκα πολλές φορές «τι κάνω; Αξίζω;». Γιατί όσο και να πιστεύεις ότι η αξία των δημιουργημάτων δεν κρίνεται από την αποδοχή του κόσμου έχεις ανάγκη να έρθουν να τα ακούσουν. Αυτή είναι η αλήθεια. Υπάρχει μια φωνή μέσα σου που λέει «μια ψωνάρα είσαι».

Και πώς αντιμετωπίσατε αυτήν τη φωνή;

Δεν έφτασα ποτέ σε σημείο να τα παρατήσω. Είχα κάνει πέντε δίσκους στο παρελθόν, πριν από το «Τακούνια για καρφιά». Γνωρίζω πολλά παιδιά, συναδέλφους μου, που στον μεγάλο πόνο σταματήσανε. Αυτό που ζω τώρα νομίζω ότι είναι φάρσα. Μου στέλνουν βιντεάκια από σκυλάδικα που παίζουν το «Νερό στη βάρκα» και πετούν πανέρια με λουλούδια, και γελάω. Μου φαίνεται αστείο.

Νιώσατε δικαίωση;

Ναι, πολύ. Οταν είδα ν’ ανεβαίνουν τα views στο «Νερό στη βάρκα», αλλά κυρίως όταν άρχισαν να το κάνουν διασκευή άγνωστα παιδιά. Αισθάνεσαι ότι αυτό που έκανες αφορά την κοινότητά σου. Αισθάνεσαι ικανοποίηση όταν γίνεσαι κομμάτι της ζωής των άλλων. Με την αποδοχή δηλαδή.

Εκτός τραγουδιού είχατε αισθανθεί, ως παιδί, έλλειψη αποδοχής;

Το αντίθετο. Μου έδωσαν πάρα πολλά και ανέβασαν πολύ τις προσδοκίες. Αυτό ίσως δημιούργησε ένα δύσκολο σημείο. Υπάρχει κίνδυνος να δημιουργήσεις πολύ μεγάλα όνειρα και να μην είσαι ευχαριστημένος με ό,τι και να γίνεται.

Βιώσατε το ανικανοποίητο;

Είναι το βασικό χαρακτηριστικό μου. Οταν όμως τρως πολλά «χαστούκια», μπαίνει το ερώτημα: θα ζήσω γκρινιάζοντας συνεχώς γι’ αυτά που θα ήθελα και δεν γίνονται ή θα συνεχίσω να προσπαθώ και θ’ απολαμβάνω όσα έχω; Εδώ η θετική πλευρά μου είχε ανάγκη να νιώσει καλά με όσα είχε. Και προχωράω.

Βοήθησε και η διδασκαλία;

Ηταν το εισιτήριο για να μπορώ να κάνω ό,τι μου κατεβαίνει. Μου έδωσε τη δυνατότητα να βρίσκομαι κοντά στην κοινωνία, να μη ζω σαν ερημίτης, και την ευκαιρία της προσφοράς. Και χρόνο για να κάνω αυτά που ονειρεύομαι. Ετσι έφτασα στο σήμερα.

Ο επόμενος δίσκος σας θα κινηθεί σε ανάλογο ύφος;

Καθόλου, κινείται σε άλλους δρόμους. Είναι πολύ προσωπικός και εσωτερικός και εμπεριέχει αρκετά κομμάτια χιπ – χοπ. Μ’ ενδιαφέρει το πιο νεανικό κοινό. Οχι με όρους μαρκετίστικους. Δεν σκέφτηκα πού έχει κοινό και πάω προς τα εκεί. Ξεκινάει από δική μου ανάγκη, επειδή γουστάρω εγώ στην παρούσα φάση να εκφραστώ μέσα από αυτόν τον δρόμο. Σαφώς σε δεύτερη φάση θα προσπαθήσω να υποστηρίξω αυτή την επιλογή με τον καλύτερο τρόπο, όπως για παράδειγμα ποιος είναι ο πιο ιδανικός για να πει ένα κομμάτι. Πρέπει να κάνω και τον «μάνατζερ» σε αυτό το σημείο της διαδικασίας, όμως δεν έγραψε ο «μάνατζερ» τα τραγούδια. Ο μικρός δηλαδή μάνατζερ που έχει κανείς μέσα του πρέπει να έρθει στο τελικό στάδιο.

Ποιος θα πει τα τραγούδια;

Τα περισσότερα εγώ, αλλά ψάχνω, όπως είπα, και για φωνές που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν κάποια κομμάτια και να γίνουν όπως τα φαντάζομαι. Στον δίσκο που λέγεται «Μοναχοπαίδι» υπάρχουν οκτώ κομμάτια χιπ – χοπ, δεν είναι όλος ο δίσκος.

Είστε και μοναχοπαίδι, οπότε νιώσατε την ανάγκη να μιλήσετε και γι’ αυτό;

Χωρίς να υπάρχει κάτι βαρύ όμως, γιατί μέχρι που πήγα σχολείο δεν είχα αντιληφθεί τι ακριβώς σημαίνει αυτό. Είχα μάθει να ζω μόνος μου, να παίζω μόνος μου. Εβρισκα πάντα απίστευτα παιχνίδια να κάνω. Εχω εξασκηθεί τόσο πολύ στο λαστιχάκι, που μπορώ να πετύχω οτιδήποτε μου δείξεις από μεγάλη απόσταση. Εκείνο που έπρεπε να ανακαλύψω ως μοναχοπαίδι όταν άρχισα να πηγαίνω σχολείο ήταν το πώς εμπλέκεται μαζί σου ισότιμα ένας άλλος άνθρωπος. Ενα μοναχοπαίδι αργεί να το μάθει αυτό σε σχέση με κάποιο άλλο παιδί που έχει αδέλφια. Και μεγαλώνοντας, ειδικά όταν φτάνεις στην εφηβεία, αναζητάς αυτή την εμπλοκή. Θες να νιώσεις ότι έχεις «πλάτες» κάποιον συνοδοιπόρο – ένα είδος αποδοχής.