Τουριστικές μεταφορές και κυκλοφοριακή συμφόρηση

Η ανάπτυξη του τουρισμού στις μητροπολιτικές περιοχές επιφέρει σημαντικά οφέλη στην οικονομική δραστηριότητα πλήθους επιχειρήσεων (εμπόριο, φιλοξενία, πολιτισμός, εστίαση) και η περαιτέρω ανάπτυξή του αποτελεί στρατηγικό στόχο για πολλές ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις. Σε ένα περιβάλλον οικονομικής δραστηριότητας όπου ο τουρισμός συμβάλλει περίπου στο 20%-25% του ΑΕΠ, οι τουριστικές μεταφορές στην Ελλάδα καλύπτουν μέχρι και 2% του ΑΕΠ, σύμφωνα με έρευνα του Τομέα Μεταφορών και Συγκοινωνιακής Υποδομής της Σχολής Πολιτικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου που εκπονήθηκε για τον Δήμο της Αθήνας.

Τα τουριστικά λεωφορεία αποτελούν ένα βασικό στοιχείο εξυπηρέτησης μεταφέροντας κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες στην Αθήνα και σε όλες τις ελληνικές πόλεις. Στις περιόδους τουριστικής κίνησης το οδικό δίκτυο της Αθήνας εμφανίζει αυξημένους κυκλοφοριακούς φόρτους τουριστικών λεωφορείων που μεταφέρουν επισκέπτες, επιβαρύνοντας την κυκλοφορία με τη στάση και στάθμευση κοντά στα σημεία τουριστικού ενδιαφέροντος. Τα περισσότερα τουριστικά λεωφορεία κινούνται στο κέντρο της Αθήνας (Ακρόπολη, Στάδιο, Σύνταγμα, μουσεία κ.λπ.), ενώ κατά την κυκλοφορία τους διέρχονται από όλους σχεδόν τους κύριους οδικούς άξονες της πόλης.

Σύμφωνα με την έρευνα του ΕΜΠ (στοιχεία ΕΛΣΤΑΤ), το έτος 2019 το Μουσείο Ακρόπολης βρισκόταν στην πρώτη θέση βάσει της επισκεψιμότητας όσον αφορά τα μουσεία της χώρας, ενώ η Ακρόπολη στην τρίτη θέση ανάμεσα στους εθνικούς αρχαιολογικούς χώρους. Υπάρχουν ημέρες που τα τουριστικά λεωφορεία που προσεγγίζουν την Ακρόπολη ξεπερνούν τα 400, ενώ ο διαθέσιμος χώρος στάθμευσης εξυπηρετεί κανονικά με επτά θέσεις για τουριστικά λεωφορεία.

Εως σήμερα δεν έχουν προβλεφθεί επαρκείς θέσεις στάσης και στάθμευσης του σημαντικού αριθμού τουριστικών λεωφορείων που κυκλοφορούν στην Αθήνα, προκαλώντας προβλήματα στην ομαλή ροή της κυκλοφορίας. Τα τουριστικά λεωφορεία σταθμεύουν ως επί το πλείστον παράνομα είτε επί της οδού (καταλαμβάνοντας λωρίδες κυκλοφορίας κεντρικών αρτηριών), είτε σε χώρους που δεν είναι κατάλληλα διαμορφωμένοι για τον σκοπό αυτό, προκαλώντας πολύ συχνά καθυστερήσεις στις μετακινήσεις, αύξηση των χρόνων διαδρομής κατά τις ώρες αιχμής, καθώς και μια συνολική περιβαλλοντική επιβάρυνση.

Σε πολλές περιπτώσεις, σταθμεύουν μπροστά από στάσεις λεωφορείων και τρόλεϊ, σε πεζόδρομους, σε κεντρικές αρτηρίες και μπροστά από χώρους τουριστικού ενδιαφέροντος, δημιουργώντας πρόσθετες δυσλειτουργίες στην ομαλή λειτουργία της πόλης. Σε αρκετές περιπτώσεις, ενώ υπάρχουν διαθέσιμοι χώροι αναμονής σε κάποια απόσταση (π.χ. περιφερειακός Φιλοπάππου), οι οδηγοί των λεωφορείων προτιμούν να αναμένουν κοντά στους αρχαιολογικούς χώρους επιτείνοντας τα προβλήματα κυκλοφοριακής συμφόρησης. Τα κυκλοφοριακά προβλήματα από την κατάσταση αυτή εμφανίζουν αυξανόμενη τάση.

Για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα κυκλοφοριακής συμφόρησης και καθυστερήσεων κοντά στους κύριους προορισμούς των τουριστικών λεωφορείων στην Αθήνα, είναι σκόπιμο να προταθούν νέοι χώροι στάθμευσης, ώστε να μην εμποδίζεται η κυκλοφορία των οχημάτων από τη στάση και τη στάθμευση των τουριστικών λεωφορείων.

Επιπλέον, για την καλύτερη διαχείριση της κυκλοφορίας των τουριστικών λεωφορείων θα πρέπει να διευρυνθούν τα ωράρια εξυπηρέτησής τους ώστε αφενός να αποφεύγεται κατά το δυνατόν η κυκλοφορία τους κατά τις ώρες αιχμής και αφετέρου η υπερσυγκέντρωσή τους την ίδια ώρα στα ίδια σημεία.

Η πρόσφατη ρύθμιση για επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης σε συγκεκριμένες περιόδους της ημέρας, με στόχο την καλύτερη εξυπηρέτηση των επισκεπτών, είναι μια διαδικασία στο πνεύμα αυτό, που προφανώς μπορεί να επεκταθεί ως στρατηγική σε περισσότερες δραστηριότητες που αφορούν τον τουρισμό, ώστε οι επιπτώσεις της μεγάλης ανάπτυξης να είναι κατά το δυνατόν διαχειρίσιμες και τόσο οι επισκέπτες όσο και οι κάτοικοι της πόλης να εξυπηρετούνται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στις μετακινήσεις τους.

Ο Πάνος Παπαδάκος είναι πολιτικός μηχανικός – συγκοινωνιολόγος