Δικαιοσύνη: Χρειάζεται τόλμη

«Σκοπός του παρόντος είναι η επιτάχυνση, η ποιοτική αναβάθμιση της ποινικής δίκης μέσω συγκεκριμένων παρεμβάσεων στον Ποινικό Κώδικα […] η βελτίωση και ο εξορθολογισμός του νομικού πλαισίου…» κ.λπ. Αυτοί είναι οι στόχοι που θέτει το Σχέδιο Νόμου του υπουργείου Δικαιοσύνης.

Εντούτοις διαπιστώνω ότι υπάρχουν ορισμένες απαραίτητες προϋποθέσεις που λείπουν από το σχέδιο ως αποτέλεσμα του ότι αποφεύγεται να θιγούν τα στενά και ανορθολογικά «συντεχνιακά συμφέροντα» δικαστικών λειτουργών και δικηγόρων. Αναγνωρίζω ότι οι απόψεις αυτές είναι ακανθώδεις και δυσχερείς στην αποδοχή τους. Παρά ταύτα αυτές οι τομές θα επαναφέρουν τις αρχές του κράτους δικαίου και της απρόσκοπτης λειτουργίας της απονομής της δικαιοσύνης σε πρώτη προτεραιότητα και πέρα από τα «συμφέροντα» που κρίνεται (και κρινόταν έτσι πάντα) ότι δεν μπορούν να θιγούν.

Χωρίς τις τομές αυτές, θα οδηγηθούμε αναπόφευκτα σε άλλη μια χαμένη ευκαιρία, όπως τόσες και τόσες που προηγήθηκαν στην Ελλάδα. Το θέλουμε όμως αυτό; Θέλουμε να επαναλάβουμε τα «μπαλώματα» του παρελθόντος ή αποφασίζουμε σήμερα να προχωρήσουμε παραβλέποντας τις αντιδράσεις; Η απορία τίθεται ωμά: θα κάνουμε άλλη μια υποχώρηση όπως στην προσπάθεια Γιαννίτση – Τσακλόγλου – Σπράου με την αναμόρφωση του Ασφαλιστικού το 2001; Περιττό να θυμίσω την απόσυρσή του τότε και όσα επακολούθησαν μετά το 2008. Αλλωστε η κατάσταση σήμερα στη Δικαιοσύνη είναι ανάλογη με την τότε στο Ασφαλιστικό.

Οπως όλοι έχουμε ουσιαστικά συνειδητοποιήσει, οι βασικότερες παθογένειες κατά την απονομή της δικαιοσύνης είναι αυτές για τις οποίες το σχέδιο δεν κάνει λόγο. Εχουν σχέση με τους δικαστικούς λειτουργούς, τους δικηγόρους, τους δικαστικούς υπαλλήλους και τις υλικοτεχνικές υποδομές. Δηλαδή:

Ι. Η μεγαλύτερη μάστιγα είναι οι αλλεπάλληλες αναβολές με αίτημα του ενός διαδίκου (ή και των δύο). Συνήθως οι συνήγοροί τους έχουν κάποια άλλη δίκη. Κατανοητό. Η απάντηση όμως σε αυτό είναι πως βεβαίως και θα δοθεί αναβολή, αυτή όμως θα (πρέπει να θεσπιστεί ότι θα) είναι η μία και μοναδική.

ΙΙ. Οι δικαστικοί γραμματείς προβάλλουν ένσταση για τον χρόνο απασχόλησής τους και τον φόρτο εργασίας. Κατανοητό εν μέρει, διότι όταν τους ζητήθηκε επανειλημμένα μια δίωρη παράταση εκδίκασης (από τις 15.00 στις 19.00) αρνήθηκαν. Επομένως οι πρόχειρες λύσεις είναι η καθιέρωση ειδικής «υπερωρίας για τη συγκεκριμένη παράταση του ωραρίου» και η αύξηση του αριθμού των δικαστικών υπαλλήλων. Παράλληλα η πλήρης μηχανογράφηση από το υπουργείο Δικαιοσύνης όλου του όγκου των αρχείων. Η ρηξικέλευθη λύση θα ήταν να ανατεθεί σε ιδιωτική επιχείρηση η γραμματειακή υποστήριξη της Δικαιοσύνης με μαγνητοφώνηση της συνεδρίασης και αυτόματη καταγραφή σε γραπτό κείμενο (που είναι η ασφαλέστερη και ταχύτερη λύση) χωρίς άλλες προσλήψεις.

ΙΙΙ. Α. Η επιθεώρηση: Οι δικαστικοί λειτουργοί εργάζονται μεν σκληρά, ανά ημερήσιο χρόνο απασχόλησης, αλλά όχι ουσιαστικά, διότι άλλο η περάτωση των εκκρεμών δικογραφιών που χειρίζονται και των υποθέσεων που εκδικάζουν στα ακροατήρια και άλλο η ποιότητα της εργασίας τους. Β. Η επιείκεια: οι δικαστικοί επίσης από άγνοια, φόβο ή κακώς νοούμενη νοοτροπία είναι τόσο επιεικείς που προκαλούν το γέλιο. Γ. Οι δικηγόροι προσλαμβάνονται από τον πελάτη τους και οφείλουν να κάνουν το καλύτερο για αυτό, αλλά αλίμονο αν από τη μια δικάσιμο στην επόμενη υποστηρίζουν διαμετρικά αντίθετες θέσεις. Δ. Η ταχύτητα. Η ποιότητα της απονομής δικαιοσύνης μπορεί να είναι σχετικά επαρκής, η ταχύτητα όμως είναι σχεδόν σπάνια.

Ο Γιώργος Κτιστάκης είναι ΔΝ αντεισαγγελέας ΑΠ επιτ.