Επιλέγει ο {LF}Κώστας Κατσάπης

Ian Kershaw

Προσωπικότητα και εξουσία

Μτφ. Κωστής Πανσέληνος
Εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2023

Η σύγχρονη ιστοριογραφία έχει απαξιώσει, αν δεν έχει υποβαθμίσει εντελώς τον ρόλο της προσωπικότητας στη διαμόρφωση της Ιστορίας δίνοντας έμφαση σε δομές και συνήθως απρόσωπες εξελίξεις. Στο βιβλίο του Προσωπικότητα και εξουσία ο πολυγραφότατος βρετανός ιστορικός Ιαν Κέρσοου στρέφει τον προβολέα σε ορισμένες από τις μεγάλες προσωπικότητες που διαμόρφωσαν ο καθένας με τον τρόπο του, άλλος θετικά και άλλος αρνητικά, τις πραγματικότητες της σύγχρονης Ευρώπης. Λένιν, Στάλιν, Χίτλερ, Φράνκο, Τίτο, Τσόρτσιλ, αλλά και Χέλμουτ Κολ, Μάργκαρετ Θάτσερ και Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, παρελαύνουν από τις σελίδες του βιβλίου αυτού δείχνοντας, όπως αναγράφεται χαρακτηριστικά, πώς ο ανθρώπινος χαρακτήρας, συνωμοτώντας με την ευκαιρία και την τύχη, δημιούργησε τις δεσπόζουσες φυσιογνωμίες του σύγχρονου κόσμου.

Λεωνίδας Καλλιβρετάκης

Το Πολυτεχνείο έξω από το Πολυτεχνείο. Οι αφανείς πρωταγωνιστές της εξέγερσης
του 1973

Εκδόσεις Θεμέλιο

Πενήντα χρόνια μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου ο Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, ιστορικός στον οποίο ως γνωστόν οφείλουμε την τεκμηρίωση των νεκρών του Νοέμβρη, καταθέτει το επιστημονικό του magnum opus: την πρώτη ουσιαστικά εξιστόρηση της εξέγερσης η οποία απονομιμοποίησε εγχείρημα της «φιλελευθεροποίησης» οδηγώντας το καθεστώς των Συνταγματαρχών στην κατάρρευσή του. Νηφάλιος λόγος, αφηγηματική δεξιοτεχνία και υποδειγματική τεκμηρίωση σε ένα βιβλίο που μπορεί να γράφτηκε, όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας του, «με ασυγχώρητη καθυστέρηση», αποτελεί ωστόσο ήδη σημείο αναφοράς για τη μελέτη των νεολαιίστικων κινημάτων και την κοινωνική και πολιτική ιστορία της κρίσιμης αυτής περιόδου.

Joseph Roth

Περιπλανώμενοι Εβραίοι

Μτφ. Μαρία Αγγελίδου, Αγγελος Αγγελίδης
Εκδόσεις Αγρα

Βγαλμένο από την πένα ενός από τους σπουδαιότερους συγγραφείς του εικοστού αιώνα, το γραμμένο στην περίοδο του Μεσοπολέμου βιβλίο Περιπλανώμενοι Εβραίοι ανατέμνει την πολυπλοκότητα της εβραϊκής ταυτότητας σε μια απολύτως κρίσιμη στιγμή της ευρωπαϊκής ιστορίας. Η γραφή διαυγής, απλή και συνάμα αναλυτική ζωντανεύει ένα σύμπαν που ο Γιόζεφ Ροτ γνώριζε καλά, όπως επίσης γνώριζε καλά ότι βρισκόταν σε αποσύνθεση: αυτό των εβραϊκών κοινοτήτων της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Οπως εύστοχα έχει γραφτεί για το βιβλίο, «Οι Περιπλανώμενοι Εβραίοι αντιλαμβάνονται και αποτυπώνουν την Ευρώπη εκείνες τις αβέβαιες ώρες πριν από την κατάρρευση μιας ηπείρου και την καταστροφή ενός πολιτισμού».

Volker Ullrich

Οκτώ μέρες του Μάη. Η τελευταία εβδομάδα του Τρίτου Ράιχ

Μτφ. Σίσσυ Παπαδάκη, Εκδ. Gutenberg

Η τελευταία εβδομάδα του Τρίτου Ράιχ μέσα από τη συγκλονιστική αφήγηση του Φόλκερ Ούλριχ. Μια τοιχογραφία χάους και αίματος, μια «φέτα» Ιστορίας γεμάτη παραλογισμό αλλά και εξελίξεις που σφράγισαν τη μεταπολεμική εποχή, σφήνα ανάμεσα στη ναζιστική πραγματικότητα και το τέλος του πολέμου. Ο επιθανάτιος ρόγχος ενός καθεστώτος, τον οποίο κινηματογραφικά γνωρίσαμε μέσα από τη συγκλονιστική ταινία Η πτώση (2004). Οκτώ ημέρες που ακολουθούν την αυτοκτονία του Χίτλερ μέχρι την Ημέρα της Νίκης, οκτώ μεστές εξελίξεων ημέρες οι οποίες ποτέ μέχρι σήμερα δεν είχαν μελετηθεί όπως τους έπρεπε.

Βαγγέλης Τζούκας

Ζουν ανάμεσά μας. Αλλόκοτες θεωρίες και ανορθολογισμός στον σύγχρονο κόσμο

Εκδ. Επίκεντρο

Φαντάζει παράδοξο αλλά στη σύγχρονη εποχή της γνώσης και της πληροφορίας οι θεωρίες συνωμοσίας γνωρίζουν αναπάντεχη δημοφιλία. Στο εξαιρετικά ενδιαφέρον και εξαιρετικά καλογραμμένο βιβλίο του ο Βαγγέλης Τζούκας, ιστορικός που το αναγνωστικό κοινό έχει γνωρίσει μέσα από τις δουλειές του για τον ΕΔΕΣ και για τη σχέση μυστικισμού και ναζισμού, ανατέμνει 15 από τις πιο δημοφιλείς θεωρίες συνωμοσίας μελετώντας τις ρίζες τους, την ιστορική τους εξέλιξη και την απεύθυνσή τους. Σε μια περίοδο που ο ανορθολογισμός επιστρέφει δυναμικά στις κοινωνίες του δυτικού κόσμου, το βιβλίο του Τζούκα είναι κάτι παραπάνω από ένα αναμφίβολα ευχάριστο ανάγνωσμα.

Enzo Traverso

Επανάσταση. Διανοητική και πολιτισμική ιστορία

Μτφ. Νίκος Κούρκουλος
Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου

Συλλογικά ξεσπάσματα που καταστρέφουν την κατεστημένη τάξη πραγμάτων, οι επαναστάσεις είναι σύμφωνα με τον Εντσο Τραβέρσο κάτι ακόμα σημαντικότερο: συνιστούν εργοστάσια ουτοπιών, πολιτικούς και κοινωνικούς σεισμούς που δημιουργούνται «από τα κάτω». Γραμμένο από έναν από τους σημαντικότερους ιστορικούς και διανοητές του καιρού μας, το βιβλίο αφηγείται όχι τόσο την εξέλιξη των επαναστάσεων τους δύο τελευταίους αιώνες όσο τις συγκινησιακές και εν γένει πολιτισμικές διαστάσεις τους που συναποτελούν την υλική αλλά και άυλη κληρονομιά τους. Οπως τονίζει ο συγγραφέας, οι επαναστάσεις μπορεί να απέτυχαν σχεδόν παντού, και μάλιστα πολλές φορές να εντάχθηκαν στη σκοτεινή πλευρά της Ιστορίας, ωστόσο η κληρονομιά τους παραμένει επίκαιρη και σημαντική.

Gregory Pierrot

Ο αποικιοκράτης χίπστερ

Μτφ. Δημήτρης Μ. Μόσχος, Εκδ. Αντίποδες

Εχοντας απολέσει κάθε ριζοσπαστισμό που χαρακτήριζε τις μαύρες καταβολές του, ο σύγχρονος χίπστερ αναμφίβολα αποτελεί τέκνο του ύστερου καπιταλισμού. Ενας συλλέκτης εμπειριών που τσιμπολογάει χωρίς ενοχές από ένα ατελείωτο μενού ετερόκλητων (όχι σπάνια) «προϊόντων» (τέχνη, μόδα, μουσική κ.λπ.) τα οποία εν αφθονία τού προσφέρονται στη μετανεωτερική εποχή μας, ψηφίδες όλα τους μιας υποτίθεται «in» ζωής με «νόημα» μόνο για «όσους ξέρουν». Στο πλαίσιο αυτό και παρά τη φαινομενική δημοκρατικότητα μιας ζωής δίχως ρίζες, οι χίπστερ συνιστούν, όπως ισχυρίζεται ο Γκρέγκορι Πιερό, την τελευταία παραλλαγή μιας παλιάς πολιτισμικής παράδοσης που εκκινεί από την αποικιοκρατία και το δουλεμπόριο. Ενας ανελέητος λίβελος γραμμένος με μια αμεσότητα στις παρυφές της προφορικότητας, για ένα υποκείμενο που μέσα από τον ανιστορικό εκλεκτικισμό του εν τέλει αρνείται την ίδια του την ταυτότητα.

Joy Sorman

Στην τρέλα

Μτφ. Αριάδνη Μοσχονά, Εκδόσεις Πόλις

Για έναν ολόκληρο χρόνο η συγγραφέας επισκέπτεται το περίπτερο 4Β ενός ψυχιατρείου παρατηρώντας και ερευνώντας ασθενείς, δομές και νοσηλευτικό προσωπικό. Το αποτέλεσμα της συγκλονιστικής μελέτης της αποτυπώνεται στις σελίδες του βιβλίου «Στην τρέλα». Κόλαφος για τα ψυχιατρικά συστήματα των «προηγμένων χωρών», καταβύθιση στις αντιφάσεις ενός συστήματος που ακόμα και στην εποχή της αποϊδρυματοποίησης επιμένει να εντάσσει στον εγκλεισμό εκείνους που περισσότερο «ενοχλούν» παρά έχουν ανάγκη φροντίδας. Αντεστραμμένη εικόνα της «κανονικής κοινωνίας», η κοινωνία των «τρελών» αποτελεί ένα σύμπαν που ελάχιστοι είχαν τα κότσια να μελετήσουν στις πραγματικές του διαστάσεις. Συγκλονιστικό βιβλίο.

Ολύμπιος Δαφέρμος

Μιλώ στα παιδιά μου για
τη χούντα και το Πολυτεχνείο

Εκδ. Τόπος

Πώς μιλάς για το Πολυτεχνείο στα σημερινά παιδιά μισόν αιώνα μετά την ιστορική του εξέγερση; Ο Ολύμπιος Δαφέρμος, συν-διαμορφωτής του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος και συστηματικός ερευνητής του, επιχειρεί να συνομιλήσει με τη γενιά του Tik-Tok και των κοινωνικών δικτύων, τοποθετώντας το Πολυτεχνείο στην εποχή του και κάνοντας με απλά λόγια κατανοητά στους σημερινούς νέους τα πολιτικά αλλά και ηθικά αδιέξοδα που δημιούργησε η επτάχρονη δικτατορία και τα οποία θέριεψαν τη νεανική αντίδραση εναντίον της. Ενα εγχείρημα πρωτότυπο και μέσα στην απλότητά του δύσκολο, ένα εγχείρημα που αξίζει να διαβαστεί.

Μποστ

Τα θεατρικά, τόμος πρώτος

Εκδόσεις Μωβ Σκίουρος

Εμβληματική μορφή του θεάτρου, άνθρωπος με καυστικό χιούμορ, πολιτικοποιημένη και αναμφίβολα πολύπλευρη προσωπικότητα, ο Μέντης Μποστατζόγλου υπήρξε ένας αυθεντικός διανοούμενος ο οποίος σφράγισε με το καλλιτεχνικό του έργο το δεύτερο μισό του ελληνικού εικοστού αιώνα, ιδίως τις κρίσιμες πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες. Στον πρώτο τόμο της υπό έκδοση τριλογίας των θεατρικών του έργων που επιμελούνται με φροντίδα οι εκδόσεις Μωβ Σκίουρος, περιλαμβάνονται γνωστά αλλά και λιγότερο γνωστά κείμενα, όπως η «Ομορφη πόλη», η «Φαύστα», ο «Ηρωας της Κολομβίας», το «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» και το «Κουτσός».