Τι έχει η γραβάτα μου;

«Μπορείς να βγάλεις τη γραβάτα σου; Κάν ‘το μου σαν προσωπική χάρη…». «Γιατί, τι έχει η γραβάτα μου; Δεν ταιριάζει με το πουκάμισο;». «Δεν πάει με την περίσταση! Προσκαλούν έναν συγγραφέα από την τρίτη φτωχότερη χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, από την Ελλάδα που μέχρι πρόσφατα ο κόσμος έψαχνε στα σκουπίδια, πολιορκούσε τη Βουλή…». «Εχουμε ξεμπερδέψει με τα μνημόνια από το 2018»! «Δεν έχει σημασία – τότε τους συγκινούσαμε. Καλούν έναν άνθρωπο των γραμμάτων από ένα βασανισμένο τόπο και εμφανίζεσαι εσύ. Σένιος και χαμογελαστός. Με κουστουμάκι και γυαλιστερά σκαρπίνια. Ζητάς – τρομάρα σου – και τη λίστα με τα κρασιά, τη μελετάς με ύφος γνώστη. Πώς να σε πάρουν στα σοβαρά, μου λες;».

Βρισκόμαστε σε ένα φεστιβάλ βιβλίου, κάπου στη Κεντρική Ευρώπη. Οι οργανωτές παραθέτουν δείπνο σε ένα αρκετά γουστόζικο εστιατόριο. Βιτρό, σερβιτόροι με παπιγιόν, τρόλεϊ με τυριά. Στον τοίχο ένα βαλσαμωμένο κεφάλι ελαφιού – θλιβερό ομολογουμένως υπόλειμμα μιας βάρβαρης εποχής, τα ελαφάκια σήμερα ακόμα κι αν τα τρώμε, δεν το καυχιόμαστε. Πλάι μου κάθεται ένας δημοσιογράφος από τη Θεσσαλονίκη εγκατεστημένος πολλά χρόνια εδώ, ανταποκριτής καναλιού και εφημερίδας, γνώστης προσώπων και πραγμάτων. Με συμπαθεί, προσπαθεί να με προστατεύσει από κακοτοπιές.

«Πάρε παράδειγμα από το παιδί απέναντι. Ακου τι ωραία που τα λέει»!

Πρόκειται για έναν τύπο από την Γκάμπια, ο οποίος μετανάστευσε πρώτα στη Σουηδία κι έπειτα στον Καναδά, όπου παντρεύτηκε μια Εσκιμώα –«Ινούιτ είναι η σωστή λέξη!»–, όπου παντρεύτηκε λοιπόν μία Ινούιτ και υιοθέτησε τον γιο της, «ο βιολογικός πατέρας του» τονίζει «πέθανε από ναρκωτικά…».  Ως Αφρικάνος είναι εκ γενετής ευαισθητοποιημένος απέναντι σε κάθε εκδήλωση ρατσισμού, ακόμα και στην πιο έμμεση, την πιο ύπουλη. Στο γεγονός, φερ’ ειπείν, ότι τα επίσημα έγγραφα στον Καναδά εκδίδονται στα γαλλικά και στα αγγλικά και όχι στις γλώσσες των αυτοχθόνων. Μήπως και η λέξη Καναδάς εξάλλου δεν αποτελεί επινόηση των αποικιοκρατών; «Πώς αποκαλούσαν τη χώρα οι παλιοί κάτοικοί της;». «Ινούιτ Νουνανγκάτ! Κι αυτό το όνομα θα επαναφέρουμε!» υπόσχεται στην ομήγυρη, με φωνή παλλόμενη.

«Γράφετε μυθιστορήματα; Διηγήματα;» ρωτάω. Μου ρίχνει ένα βλέμμα αγέρωχου μουργόλυκου προς σκυλάκι του σαλονιού. «Δεν καταδέχομαι να φτιάχνω ιστοριούλες για να τις καταναλώνουν βολεμένοι αναγνώστες. Πηγαίνω στις φυλακές και συνθέτω ποιήματα μαζί με τους κρατούμενους». «Θα μας απαγγείλετε ένα;». «Δεν θα το καταλάβετε…» μου κάνει περιφρονητικά. «Δεν απευθύνεται σε ανθρώπους σαν εσάς…». «Μην του απαντήσεις!» με ικετεύει ο σαλονικιός φίλος. «Θα χάσεις εντελώς το δίκιο σου».

Βγαίνουμε έξω για να καπνίσει. «Σύγκρινε την εικόνα που δίνετε. Εσύ είσαι ένας λευκός, μεσήλικας, ετεροφυλόφιλος, εύπορος εάν κρίνουμε από την αμφίεσή σου. Εκείνος ένας βασανιάρης, διωγμένος από την πατρίδα του, ο οποίος πολεμάει την αδικία όπου τη βρίσκει. Οπως καταλαβαίνεις, σε τρώει λάχανο». «Θα έπρεπε δηλαδή να διεκτραγωδώ τη ζωή μου;». «Αμα φιλοδοξείς να κάνεις σουξέ…». «Για τα βιβλία μου θέλω να ενδιαφερθούν, όχι για μένα». «Φέξε μου και γλίστρησα! Τι διηγείσαι άλλωστε; Τα ιλαρά παθήματα των μικρο-μεσοαστών. Αντε και του ημίκοσμου. Θες και κάποιων καταφερτζήδων ή ιδεολόγων, που ξεκινούν δίχως στον ήλιο μοίρα, κάπως όμως τα καταφέρνουν, δικαιώνονται έστω ηθικά… Εχεις ήρωες αποκλεισμένους, εθισμένους, μειονοτικούς;». «Το να περιγράψεις» αντιτείνω «τους κανονικούς δήθεν ανθρώπους –κανείς δεν είναι στην πραγματικότητα κανονικός– απαιτεί πολύ μεγαλύτερα κότσια. Πρέπει να διαθέτεις αποχρώσεις στην παλέτα σου. Να ασκείσαι στον υπαινιγμό…».

«Σοβαρά; Περνιέσαι για Φλομπέρ; Για Τόμας Μαν; Και να ήσουν ακόμα, δεν θα τους αφορούσες λόγω γλώσσας. Από περιφερειακές χώρες σαν την Ελλάδα, ζητούν εξωτισμό. Κάποτε αυτό σήμαινε Ζορμπάς. Σήμερα στρατόπεδα προσφύγων, παράγκες στο Πέραμα, παιδόφιλοι παπάδες, κρατική καταστολή…». «Στρατευμένη τέχνη». «Πες το κι έτσι». «Η στράτευση σκοτώνει το ταλέντο». «Ποιος νοιάζεται πλέον για το ταλέντο εάν υπάρχει –ή εάν δεν υπάρχει– ανθρωπιά;».

«Να πλάθω κόσμους στο χαρτί λαχταρώ. Οχι να καταγγέλλω! Ούτε να απαλύνω τύψεις!» εξεγείρομαι. «Καλή τύχη. Αμα σου βγει, θα στύψω ένα σύννεφο…».