Οι τρίτες (και τελευταίες) {LF}εκλογές του 2023

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές του 2023 πέρασαν στην Ιστορία. Οι εκλογείς εξέλεξαν τους 332 δημάρχους και τους 13 περιφερειάρχες για την επόμενη πενταετία. Οι εκλεγέντες ήδη αρχίζουν και σχεδιάζουν τα πλάνα τους για τη νέα θητεία, τα κόμματα προσπαθούν να ακτινογραφήσουν το εκλογικό αποτέλεσμα και οι ψηφοφόροι παίρνουν, επιτέλους, μια ανάσα μετά από 3 εκλογικές αναμετρήσεις σε ένα τετράμηνο.

Υπάρχει, όμως, μια σειρά συμπερασμάτων από το εκλογικό αποτέλεσμα τα οποία μπορούν με ασφάλεια να εξαχθούν. Το πρώτο είναι ότι τα πολιτικά συμπεράσματα προκύπτουν κυρίως κατά την πρώτη Κυριακή, στην οποία συμμετέχουν όλοι οι αυτοδιοικητικοί σχηματισμοί. Η επαναληπτική εκλογή, όπου αυτή υπήρξε, ήταν μια ξεχωριστή εκλογική αναμέτρηση με άλλα χαρακτηριστικά. Από την ανάλυση των εκλογικών αποτελεσμάτων της αρχικής ψηφοφορίας, και ιδίως αν αυτά συγκριθούν με την αντίστοιχη εκλογική επίδοση των αυτοδιοικητικών εκλογών του 2019, οι υποψήφιοι που στηρίχθηκαν από τη Νέα Δημοκρατία σε επίπεδο Περιφερειών, στην πλειονότητα αύξησαν ουσιαστικά τα ποσοστά τους, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Νίκο Χαρδαλιά, ο οποίος αύξησε κατά 9 ποσοστιαίες μονάδες το ποσοστό του Γιώργου Πατούλη (46,7% έναντι 37,6%). Σε γενικότερο επίπεδο, σε όποια Περιφέρεια η Νέα Δημοκρατία δεν είχε «ενδοοικογενειακή κόντρα» όχι μόνο αύξησε τις δυνάμεις της, αλλά και κατάφερε να εκλέξει με άνεση από τον α’ γύρο τον περιφερειάρχη που στήριξε. Αντιθέτως, σε Περιφέρειες που υπήρξε «αντάρτικο» (όπως λίγο άστοχα έχει επικρατήσει η ορολογία) ψηφοδέλτιο, τότε, με εξαίρεση την Ηπειρο, οδηγήθηκαν σε β’ γύρο. Ακριβώς η ίδια εικόνα υπάρχει και σε επίπεδο δήμου. Η ύπαρξη πολλών ψηφοδελτίων στα οποία ηγήθηκαν μέλη του κόμματος (υπήρξε δήμος όπου 5 υποψήφιοι δήμαρχοι ήταν μέλη της ΝΔ), αφενός οδήγησε σε έναν κατακερματισμό δυνάμεων (και σε πολλές περιπτώσεις σε επαναληπτική εκλογή) και αφετέρου η πολωτική προεκλογική εκστρατεία για την προσέλκυση των ψηφοφόρων δημιούργησε σοβαρές πληγές, οι οποίες στην επαναληπτική εκλογή  οδήγησαν τους ψηφοφόρους «αποκλεισμένων» υποψηφίων σε άλλες επιλογές.

Επιπλέον, η αύξηση της αποχής κατά τον δεύτερο γύρο διαμόρφωσε το εκλογικό αποτέλεσμα. Η αύξηση της αποχής είχε διπλό λόγο: Κατά ένα μέρος οφείλεται στην αποχή ψηφοφόρων που είχαν επιλέξει συνδυασμούς οι οποίοι δεν μετείχαν στον δεύτερο γύρο, αλλά κυρίως οφείλεται (και αυτό επηρέασε κυρίως την ψήφο για ανάδειξη περιφερειαρχών) σε περιοχές όπου δεν είχαμε αναμέτρηση για εκλογή περιφερειάρχη και δημάρχου ταυτόχρονα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πληγωμένη από τις πρόσφατες πλημμύρες Θεσσαλία, όπου στο σύνολο των 22 δήμων της Περιφέρειας μόνο σε τρεις μεσαίου μεγέθους είχαμε επαναληπτική εκλογή (Παλαμά, Αλμυρό και Τύρναβο), ενώ τα τέσσερα μεγάλα αστικά κέντρα (Λάρισα, Βόλος, Καρδίτσα και Τρίκαλα) είχαν εκλέξει δημάρχους από την πρώτη Κυριακή. Ετσι, λοιπόν, σε όλον τον Νομό Τρικάλων, που δεν είχε καμία δημοτική εκλογική αναμέτρηση, η συμμετοχή υποχώρησε από το 57,7% την πρώτη Κυριακή στο 37,4% τη δεύτερη Κυριακή, ενώ στον Δήμο Παλαμά, για παράδειγμα, η μείωση της συμμετοχής ήταν σχεδόν κατά 50% μικρότερη (από 64,7% σε 55,4%). Ενας ακόμη παράγοντας, ο οποίος δεν είναι εύκολο να εντοπιστεί διά «γυμνού οφθαλμού», ήταν και η μεγάλη αύξηση του αριθμού των υποψηφίων δημοτικών και κοινοτικών συμβούλων στις πρόσφατες εκλογές. Μπορεί μεν, κατά την πρώτη Κυριακή, να λειτούργησε ως σημαντικό κίνητρο για την προσέλκυση ψηφοφόρων, δημιούργησε, όμως, μια απογοήτευση σε όσους δεν εκλέχθηκαν και σίγουρα αυτή η απογοήτευση συμπαρέσυρε, ιδίως, άτομα του στενού τους φιλικού ή οικογενειακού περιβάλλοντος, η οποία πολλές φορές αποτυπώθηκε είτε με αποχή είτε ακόμα και με υπερψήφιση άλλου συνδυασμού από αυτόν που είχαν επιλέξει την πρώτη Κυριακή.

Στο μεγάλο ερώτημα αν πρέπει ή όχι να πανηγυρίζουν τα κόμματα από τα αποτελέσματα των δύο Κυριακών, το βέβαιο είναι ότι κάθε κόμμα οφείλει να μελετάει τα αποτελέσματα των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών υπό το σωστό πρίσμα. Το ποσοστό για παράδειγμα που πήρε ο Κώστας Πελετίδης στην Πάτρα από τον πρώτο γύρο (40%) ήταν πάνω από τέσσερις φορές μεγαλύτερο από το ποσοστό του ΚΚΕ κατά τις εκλογές του Μαΐου και του Ιουνίου του 2023. Προφανώς η δύναμη του ΚΚΕ δεν τετραπλασιάστηκε μέσα σε 3 μήνες, και ο λόγος πρέπει να αναζητηθεί στο έργο και στην προσωπικότητα του επικεφαλής κάθε δήμου. Αντίστοιχα, ούτε η Νέα Δημοκρατία αύξησε την εκλογική της επιρροή στην Κεντρική Μακεδονία κατά 21 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε τρεις μήνες. Κάθε δημοτική και περιφερειακή αναμέτρηση, συμπεριλαμβανομένης της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, πρέπει να εξετάζεται και μεμονωμένα αλλά και σε σχέση με τις υπόλοιπες αναμετρήσεις. Και σε κάθε περίπτωση, όλοι πρέπει να έχουμε υπόψη ότι εκλέχθηκαν δήμαρχοι και περιφερειάρχες και όχι κόμματα και βουλευτές. Και, εν τέλει, όλοι πρέπει να επικεντρωθούμε στην αντιμετώπιση των προβλημάτων των πολιτών και της χώρας, γιατί αυτά είναι ο μεγάλος αντίπαλος. Καλή θητεία σε όλους τους εκλεγέντες δημάρχους και περιφερειάρχες και να είναι όλοι βέβαιοι ότι η συνεργασία με το υπουργείο Εσωτερικών θα είναι η καλύτερη δυνατή.

Ο Θοδωρής Λιβάνιος είναι αναπληρωτής υπουργός Εσωτερικών