«Το δυστύχημα στα Τέμπη ανέδειξε θεσμικές αστοχίες»

Η ελληνική πρόταση για μεταφορά ουκρανικών σιτηρών μέσω της Αλεξανδρούπολης θα προστεθεί στις «λωρίδες αλληλεγγύης» της ΕΕ αν αποδειχθεί βιώσιμη οικονομικά, λέει η επίτροπος Μεταφορών Αντίνα Βαλεάν στη συνέντευξή της στα «ΝΕΑ». Η ευρωπαία αξιωματούχος, η οποία συμμετείχε στην τριμερή συνάντηση των πρωθυπουργών Ελλάδας, Ρουμανίας, Βουλγαρίας στη Βάρνα τη Δευτέρα, όπου συζητήθηκαν περιφερειακά έργα υποδομής, αλλά και οι «λωρίδες αλληλεγγύης» προς την Ουκρανία, μιλά επίσης για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, τονίζοντας ότι η ανεξάρτητη διερεύνηση των αιτιών του είναι κλειδί για την κατανόηση των ελλείψεων και την προετοιμασία ενός υγιούς σχεδίου δράσης για την αποφυγή επανάληψης τέτοιου δυστυχήματος.

Νέος διάδρομος μεταφορών

«Προτείναμε καινοτομίες στην αναθεώρηση του κανονισμού του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) που επηρεάζουν τη Νοτιοανατολική Ευρώπη» λέει η Α. Βαλεάν για την τριμερή συνάντηση. «Πρώτον, τη δημιουργία ενός νέου διαδρόμου μεταφορών που θα συνδέει τη Βαλτική, τη Μαύρη Θάλασσα και το Αιγαίο, ο οποίος θα φτάνει επίσης στη Μολδαβία και την Ουκρανία. Δεύτερον, τον νέο διάδρομο των Δυτικών Βαλκανίων που φέρνει την Κεντρική Ευρώπη και τους γείτονές μας των Βαλκανίων κοντά στη Βουλγαρία και την Ελλάδα. Και τρίτον, προσθέσαμε νέα λιμάνια στους χάρτες, κυρίως με την ένταξη του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης. Οι αλλαγές είναι σημαντικές από οικονομική και στρατιωτική άποψη και θα χρησιμεύσουν ως βάση για να προσδιοριστούν οι επενδυτικές προτεραιότητες στην περιοχή».

«Λωρίδες αλληλεγγύης»

Στη συνάντηση συζητήθηκαν επίσης οι «λωρίδες αλληλεγγύης», μέσω των οποίων η ΕΕ διευκολύνει τις εξαγωγές ουκρανικών σιτηρών. Στόχος της επιτρόπου είναι η μεταφορά 60% των ουκρανικών εξαγωγικών αναγκών το 2023-2024 μέσω της διαδρομής του Δούναβη. «Πρέπει όμως να διαφοροποιήσουμε τις διαδρομές και χαίρομαι που ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σκέφτηκε την ιδέα ενός πιλοτικού τρένου από την Ουκρανία στην Αλεξανδρούπολη, δημιουργώντας μια σύνδεση με τα ελληνικά λιμάνια της Μεσογείου. Εάν αποδειχθεί βιώσιμη οικονομικά, θα φέρει επιπλέον χωρητικότητα για τις λωρίδες αλληλεγγύης» δηλώνει η επίτροπος.

Τη ρωτάμε για τη συμβολή της Κομισιόν στην ανακατασκευή υποδομών μεταφορών που έχουν υποστεί ζημιές από τις πλημμύρες. «Είναι φριχτό το τι συνέβη στις υποδομές στην Ελλάδα λόγω των δασικών πυρκαγιών και μετά λόγω των πλημμυρών. Ο άξονας Θεσσαλονίκης – Αθήνας είναι επιλέξιμος για στήριξη από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η χρηματοδότηση θα πρέπει να πλαισιωθεί από συγκεκριμένες δεσμεύσεις από την Ελλάδα, να βελτιώσει την απόδοση του σιδηροδρόμου και προτεραιότητα είναι ο βασικός άξονας Πειραιά – Θεσσαλονίκης μέχρι την Ειδομένη. Η Ελλάδα θα πρέπει να αφαιρέσει τα σημεία συμφόρησης, να εγκαταστήσει και να λειτουργήσει σύστημα ασφαλείας, να αποκαταστήσει τμήματα που έχουν υποστεί ζημιές, να βελτιώσει υποδομές, να διασφαλίσει ασφαλείς διελεύσεις και να αποφύγει μελλοντικές ζημιές εφαρμόζοντας την “κλιματική προστασία”. Εχουμε δημοσιεύσει από το 2021 αρχές και κατευθυντήριες γραμμές για την κλιματική προστασία, ώστε όταν σχεδιάζονται και κατασκευάζονται οι υποδομές να λαμβάνονται υπόψη οι κίνδυνοι της κλιματικής αλλαγής. Είμαστε έτοιμοι να βοηθήσουμε τόσο με χρηματοδότηση όσο και με καθοδήγηση και να σταθούμε δίπλα στην Ελλάδα» απαντά η ρουμάνα επίτροπος.

Η ασφάλεια των σιδηροδρόμων

Τη ρωτάμε για τις ενέργειες της Κομισιόν σχετικά με το δυστύχημα στα Τέμπη. «Το δυστύχημα στα Τέμπη ήταν ένα σοκ για όλους μας, διότι θεωρούμε τα τρένα ασφαλή μέσα μεταφοράς. Βρισκόμασταν σε συζητήσεις με την ελληνική κυβέρνηση για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανονισμών για τον σιδηρόδρομο. Μιλούσαμε για την ανάγκη ενός νόμου για να διερευνώνται τα ατυχήματα, για την ασφάλεια, συζητούσαμε για την ανάγκη μιας συμβατικής συμφωνίας με τον διαχειριστή της σιδηροδρομικής υποδομής, τον ΟΣΕ, διότι υπάρχει σχετική οδηγία που υποχρεώνει τα κράτη-μέλη. Συζητούσαμε για αρκετά θεσμικά ζητήματα, που δεν ήταν έτοιμα. Υπήρχαν καθυστερήσεις στην εφαρμογή του συστήματος ηλεκτρονικής σηματοδότησης ERTMS και έπειτα από συζητήσεις επεκτείναμε την περίοδο της υλοποίησης λόγω αντικειμενικών ζητημάτων. Βρισκόμασταν σε μόνιμη συζήτηση και τα πράγματα κινούνταν. Οχι με ταχείς ρυθμούς, κάτι που είναι σύνηθες σε όλη την Ευρώπη. Είναι ατυχές ότι το σύστημα απέτυχε και ανέδειξε θεσμικές αστοχίες. Μετά το δυστύχημα βλέπουμε ότι υπάρχει διερευνητικός φορέας, συστάθηκε επιτροπή για να βελτιωθεί η κατάσταση, συζητάμε συνεχώς με την ελληνική κυβέρνηση για να διασφαλίσουμε ότι ακολουθούνται οι κανονισμοί ασφαλείας και δημιουργούνται οι θεσμοί, που απαιτούνται για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων. Αμέσως μετά το δυστύχημα δημιουργήσαμε ομάδα εμπειρογνωμόνων, με υψηλού επιπέδου εκπροσώπους από την Επιτροπή και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων για να βοηθήσουν την Ελλάδα με όποιον τρόπο χρειαστεί για τη βελτίωση της σιδηροδρομικής ασφάλειας στη χώρα. Ημουν σε επαφή με τους έλληνες υπουργούς Μεταφορών στην πάροδο του χρόνου. Συμφωνήσαμε ότι η ανεξάρτητη διερεύνηση των αιτιών του δυστυχήματος είναι το κλειδί για την κατανόηση των ελλείψεων και την προετοιμασία ενός υγιούς σχεδίου δράσης για την αποφυγή επανάληψης τέτοιου δυστυχήματος στο μέλλον. Η τελευταία συνάντηση που είχα για το θέμα με τον έλληνα υπουργό ήταν στο Ατυπο Συμβούλιο Μεταφορών πριν από δύο εβδομάδες και διαβεβαιώθηκα ότι η Ελλάδα ενεργεί βάσει του σχεδίου, κυρίως ενισχύοντας όλους τους φορείς που σχετίζονται με την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, όπως τον διαχειριστή υποδομής (ΟΣΕ), την Εθνική Αρχή Ασφάλειας (RAS) και τον εθνικό φορέα διερεύνησης» επεξηγεί.

Στρατηγική για
τις πράσινες μεταφορές

Η συζήτησή μας περνά στην ευρωπαϊκή στρατηγική για τις πράσινες μεταφορές. «Οι μεταφορές ευθύνονται για το ένα τέταρτο των εκπομπών CO_² στην Ευρώπη. Σχεδιάσαμε τη στρατηγική μας λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε μέσο μεταφοράς, τρένα, δρόμοι, θαλάσσιες και πλωτές οδοί στην ενδοχώρα, αερομεταφορές πρέπει να μειώσουν τις εκπομπές και να διασφαλίσουμε καλύτερη λειτουργικότητα και διατροπικότητα. Εξετάζουμε να μετακινήσουμε τη μεταφορά περισσότερων εμπορευμάτων από το οδικό δίκτυο στο σιδηροδρομικό και στη ναυτιλία, κάτι που κοιτάμε για την Ελλάδα. Υπάρχει επίσης χώρος για βελτίωση, όπως η χρήση εναλλακτικών βιώσιμων καυσίμων για αεροπορία, για ναυτιλία. Η νομοθεσία έχει υιοθετηθεί. Υπάρχουν προϋποθέσεις για την ανάπτυξη δικτύου σταθμών επαναφόρτισης, και για υδρογόνο» λέει. Ποιες είναι οι προκλήσεις; «Μία σημαντική είναι το κόστος των αλλαγών και πρέπει να διασφαλίσουμε ότι ο τομέας παραμένει κερδοφόρος. Η άλλη πρόκληση είναι να προσελκύσουμε εργαζομένους στις μεταφορές. Υπάρχει έλλειψη και πρέπει να βελτιώσουμε τις συνθήκες εργασίας. Είμαστε σε συνομιλίες για να προσελκύσουμε περισσότερους νέους και γυναίκες. Για τους νέους έχουμε κάνει αλλαγές στις άδειες οδήγησης, ώστε να ξεκινούν σε μικρότερη ηλικία υπό ορισμένες προϋποθέσεις».