«Να προλάβουμε τις δημογραφικές αλλαγές πριν είναι αργά»

Πρέπει να προλάβουμε τις δημογραφικές αλλαγές προκειμένου η Ευρώπη να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της, τονίζει η αντιπρόεδροςτης Ευρωπαϊκής Επιτροπής ΝτουμπράβκαΣουίτσα στη συνέντευξή της στα «ΝΕΑ». Η αρμόδια για το Δημογραφικό και τη Δημοκρατία επίτροπος μιλά για τους στόχους και το τι περιλαμβάνει η «Δημογραφική Εργαλειοθήκη», την οποία παρουσιάζει σήμερα.

«Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι οι δημογραφικές τάσεις είναι εμφανείς και πρέπει να τις προλάβουμε. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μας κάλεσε να δημιουργήσουμε μια εργαλειοθήκη από την πλευρά της ανταγωνιστικότητας, η οποία θα βοηθήσει τα κράτη-μέλη να αντιμετωπίσουν, για παράδειγμα, την έλλειψη εργατικού δυναμικού, να διατηρούν και να μη χάνουν ταλέντα, και γενικότερα να αντιμετωπίσουν τη δημογραφική αλλαγή» λέει η κυρία Σουίτσα. «Η δημογραφική αλλαγή αναδιαμορφώνει τις οικονομίες και τις κοινωνίες μας και επηρεάζει βαθιά τη ζωή μας καθημερινά και χρειάζεται ολοκληρωμένες και περιεκτικές λύσεις» επισημαίνει.

«Βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες, τους γονείς, τη νεολαία, τη μεγάλη ηλικία και τη μετανάστευση. Οσον αφορά τον πρώτο πυλώνα, πρέπει να συμφιλιώσουμε τη δουλειά με την οικογένεια, διασφαλίζοντας πρόσβαση σε καλή παιδική μέριμνα και καλή ισορροπία οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής. Οσον αφορά τη νεολαία, θέλουμε να ενδυναμώσουμε τους νέους, να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους, να διευκολύνουμε την πρόσβασή τους στην αγορά εργασίας και την πρόσβασή τους σε οικονομική κατοικία. Για τη μεγάλη ηλικία επιδιώκουμε να ενδυναμώσουμε τις μεγαλύτερες ηλικίες προκειμένου να διατηρήσουν την ευημερία τους, να ανακουφιστούν βρίσκοντας την κατάλληλη αγορά εργασίας και κατάλληλες συνθήκες εργασίας. Και εκεί που χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε την έλλειψη εργατικού δυναμικού μπορούμε να το κάνουμε με διαχείριση της μετανάστευσης σε πλήρη συμπληρωματικότητα με την αξιοποίηση ταλέντων από την ΕΕ. Μπορεί να γίνει η επονομαζόμενη “brain circulation” σε συνεργασία με τρίτες χώρες και σε αρμονία με την αναπτυξιακή μας συνεργασία. Θέλουμε να ενδυναμώσουμε τρίτες χώρες στους τομείς της διακυβέρνησης, της εκπαίδευσης, της οικονομίας, της δημιουργίας θέσεων εργασίας, ώστε να διατηρήσουν ταλέντα, αλλά και να παρέχουν πραγματικούς λόγους για να επιστρέφουν αφού έχουν εργαστεί στην ΕΕ» επεξηγεί η κροάτισσα επίτροπος.

Μακροζωία

Οπως επισημαίνει «τους τέσσερις αυτούς πυλώνες πρέπει να τους δούμε υπό το πρίσμα της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και του ανθρώπινου κεφαλαίου. Προσπαθούμε να μη λέμε πλέον ότι είμαστε μια ήπειρος που γηράσκει, αλλά ότι είμαστε μια μακρόβια κοινωνία. Θα πρέπει να δούμε με αισιοδοξία ότι η γήρανση του πληθυσμού σημαίνει για μας ότι η μακροζωία ωφελεί την κοινωνία. Δεν είναι το ίδιο να είναι κανείς 60 ετών σήμερα με αυτό που ήταν πριν από τριάντα χρόνια. Θέλουμε να μετακινηθούμε από την έννοια μιας κοινωνία που γηράσκει σε μια κοινωνία μακροβιότητας. Να είμαστε έτοιμοι για μακροζωία, διατηρώντας το ανταγωνιστικό μας πλεονέκτημα. Δεν επενδύουμε μόνο στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, σε εξάσκηση και εκπαίδευση, αλλά προωθούμε επίσης τη διά βίου μάθηση, την απόκτηση δεξιοτήτων σε μεγαλύτερη ηλικία. Αυτοί που χαράσσουν πολιτική και τα ενδιαφερόμενα μέρη σε όλα τα επίπεδα πρέπει να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον σε όλη την ΕΕ στο οποίο οι άνθρωποι να καταλάβουν ότι μπορούν να πραγματοποιήσουν επιλογές στη ζωή τους, να συμφιλιώσουν την οικογενειακή και την επαγγελματική ζωή και για κάποιον που είναι σε μεγάλη ηλικία να καταλάβει ότι δεν χρειάζεται να συνταξιοδοτηθεί, μπορεί να το κάνει εθελοντικά και μπορεί να συνεχίσει να εργάζεται διότι η εμπειρία του, οι γνώσεις του έχουν αξία για την κοινωνία μας».

Βrain drain

Τι προβλέπεται ειδικότερα για περιοχές που βλέπουν τους νέους να φεύγουν; «Πρέπει να λάβουμε υπόψη τη γεωγραφική διάσταση και ειδικότερα σε περιοχές όπου ο πληθυσμός μειώνεται και υπάρχει brain drain από νέους ανθρώπους. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είμαστε υπέρ της ελευθερίας μετακίνησης αλλά πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα φαινόμενα αυτά και να προλάβουμε τις τάσεις, διότι σε δέκα χρόνια μπορεί να είναι αργά. Προσπαθούμε να υλοποιήσουμε πολιτικές σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Υπάρχουν ήδη εργαλεία που δεν χρησιμοποιούνται όπως πρέπει από τα κράτη-μέλη. Με την εργαλειοθήκη τούς καθοδηγούμε και τους δείχνουμε όλες τις δυνατότητες που βρίσκονται στη διάθεσή τους» απαντά. Τι γίνεται με τις διαφορές ανάμεσα στα κράτη-μέλη; «Στην Ολλανδία η μεγάλη πρόκληση είναι η στέγαση, στην Ιταλία η πτώση της γεννητικότητας, στην Ελλάδα έχετε τον ταχύτερα γερασμένο πληθυσμό, στην Κροατία το brain drain. Υπάρχουν διαφορετικές πτυχές στα κράτη-μέλη και η εργαλειοθήκη αυτή μπορεί να βοηθήσει κάθε κράτος-μέλος να συνυπολογίσει τις δημογραφικές προκλήσεις σε όλες τις πολιτικές του» λέει η κυρία Σουίτσα.

Οσον αφορά το κόστος ξεκαθαρίζει ότι «δεν θέλουμε να προσθέσουμε νέα βάρη στους προϋπολογισμούς, αλλά υπάρχουν υφιστάμενα εργαλεία που μπορεί να χρησιμοποιηθούν καλύτερα, όπως η εγγύηση για τη νεολαία, η εγγύηση για το παιδί, η ευρωπαϊκή οδηγία για την απασχόληση. Υπάρχουν εργαλεία που δεν χρησιμοποιούνται πλήρως και πρέπει να ξεκινήσουν» τονίζει.

Τη ρωτάμε ειδικότερα για την Ελλάδα, όπου η γεννητικότητα έχει μειωθεί σημαντικά. «Δημιουργούμε ένα περιβάλλον για να διευκολύνουμε τις επιλογές των ανθρώπων με όλες τις διευκολύνσεις που μπορούν να βοηθήσουν να συμφιλιωθεί η οικογενειακή με την επαγγελματική ζωή. Στην Ευρώπη σε κάθε γυναίκα αντιστοιχούν 1,2 παιδιά κατά μέσον όρο, στην Ελλάδα η αντιστοιχία είναι χαμηλότερη, σε άλλες χώρες υψηλότερη. Αν θέλουμε να διατηρήσουμε τον πληθυσμό μας πρέπει σε κάθε γυναίκα να αντιστοιχούν 2,1 παιδιά. Ομως, αν μια γυναίκα κάνει σήμερα πέντε παιδιά θα ενταχθούν στην αγορά εργασίας σε 20 με 25 χρόνια. Δεν μπορούμε στο μεσοδιάστημα να στηριζόμαστε στην αύξηση των γεννήσεων, παρότι είναι σημαντική για να διατηρήσουμε την εθνική μας ταυτότητα. Θα πρέπει να βοηθήσουμε την ΕΕ να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της. Για τον λόγο αυτόν συμπεριλαμβάνουμε τον πυλώνα της μετανάστευσης. Το ζήτημα είναι πολιτικά ευαίσθητο σε κάποιες χώρες, αλλά μιλάμε για νόμιμη και όχι παράτυπη μετανάστευση από τρίτες χώρες για να βοηθήσουμε την οικονομία και την ευημερία μας. Μπορεί αν έρθουν νόμιμα μετανάστες να αποκτήσουν νέες δεξιότητες, να εργαστούν και μετά ενδεχομένως να επιστρέψουν στη χώρα τους. Πρόκειται για brain circulation, για brain gain. Εξαρτάται από τα κράτη-μέλη τι θα αποφασίσουν να χρησιμοποιήσουν από τα εργαλεία που προτείνουμε, τα οποία θα συζητηθούν στο επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με στόχο να υπάρξουν συμπεράσματα στο Συμβούλιο του Δεκεμβρίου.