Χρειάζεται αλλαγή πλαισίου και λειτουργίας

Με το 2% της χώρας να είναι υποψήφιοι στις αυτοδιοικητικές εκλογές, η συμμετοχή που έφτασε σε ένα 40%-50% μαρτυρά ότι υπάρχει πρόβλημα στη συνείδηση των πολιτών σχετικά με αυτές τις εκλογές και ο βαθμός αυτοδιοίκησης που αφορά θεωρητικά την καθημερινότητα των πολιτών δεν φαίνεται να πείθει τους πολίτες. Το φαινόμενο είναι πολυπαραγοντικό: Εκτεταμένη διαφθορά, άγνοια των αρμοδιοτήτων, θηριώδη ψηφοδέλτια που λειτούργησαν εντέλει αποτρεπτικά για τους ψηφοφόρους, έλλειψη πολιτικών και αυτοδιοικητικών διακυβευμάτων. Υπάρχει όμως και μια άλλη εξήγηση, από την πανδημία και μετά υπάρχει μια επιστροφή και πεποίθηση ότι τα θέματα λύνονται μόνο με κεντρικές παρεμβάσεις και με ενέργειες του κεντρικού κράτους. Το μοντέλο του «Καλλικράτη» μπορεί να βοήθησε σε κάποιες λειτουργίες των δήμων, αλλά σε καμία περίπτωση δεν επέφερε μια «αυτοδιοικητική διακυβέρνηση».

Πρέπει να υπάρξει μια ριζική αλλαγή του μοντέλου τοπικής αυτοδιοίκησης: προσαρμογή στο γεωγραφικό ανάγλυφο της χώρας των ορίων των δήμων, «σπάσιμο» της Περιφέρειας Αττικής – είναι πρακτικά παράλογο να υπάρχει μια περιφέρεια για τον μισό πληθυσμό της χώρας και 12 για τον υπόλοιπο μισό –, ξεκαθάρισμα των αρμοδιοτήτων της τοπικής αυτοδιοίκησης, έλεγχος του δημαρχοκεντρικού μοντέλου που καθίσταται συχνά αυθαίρετο, τερματισμός των θηριωδών σε κωμικό βαθμό ψηφοδελτίων, μείωση των βαθμών εκπροσώπησης, δηλαδή σήμερα ένας μικρός τόπος έχει τοπικούς, δημοτικούς και περιφερειακούς συμβούλους, δημάρχους, περιφερειάρχες και βουλευτές. Ολη αυτή η πολυάνθρωπη εκπροσώπηση ουσιαστικά καθίσταται μη εκπροσώπηση αλλά και ένα ιδανικό γαϊτανάκι μετάθεσης ευθυνών.

Μπορούν όμως να βγουν και ιδιαίτερα χρήσιμα συμπεράσματα. Η ΝΔ δείχνει να επιβεβαιώνει την πολιτική κυριαρχία εξασφαλίζοντας 7 από τις 13 περιφέρειες της χώρας και ανταγωνιζόμενη τον εαυτό της στις υπόλοιπες 6. Η κατάρρευση του πάλαι πότε δημοκρατικού μετώπου στην αυτοδιοίκηση της δεκαετίας του ’80 είναι εντυπωσιακή κυρίως με ευθύνη του ΣΥΡΙΖΑ που δείχνει αδύναμος να εξελιχθεί στην αυτοδιοίκηση και στο συνδικαλιστικό πεδίο. Το ΠΑΣΟΚ πέτυχε μια συμβολική νίκη με αξιοπρεπή ποσοστά των υποψηφίων του σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη – που ίσως την πάρει –, ενώ πρέπει να επισημανθεί η αντοχή του ΚΚΕ ειδικά στις πόλεις, η οποία έχει ιστορικό βάθος. Θα κάνω μια εξαίρεση και θα μιλήσω και για μια υποψηφιότητα από τον ακαδημαϊκό χώρο, του Αλέξη Καλοκαιρινού στην πόλη του Ηρακλείου Κρήτης, ένα βαρύ ιστορικό όνομα με ακαδημαϊκές περγαμηνές, που κατήγαγε μια εντυπωσιακή νίκη.