Μάχη κατά της «κουλτούρας διακίνησης»

Η προσπάθεια της Ελλάδας για έλεγχο των μεταναστευτικών ροών από την πλευρά της Τουρκίας αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα της μεταναστευτικής μας πολιτικής. Και βρίσκεται στον πυρήνα των πρωτοβουλιών του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος έχει από την αρχή δώσει μια διπλή εντολή: προστασία των συνόρων και προστασία των ανθρώπων. Η προστασία των συνόρων αποτελεί ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και εθνικής ασφάλειας και η προστασία των ανθρώπων είναι η διαρκής απόδειξη πως η Ελλάδα τηρεί όλες τις διεθνείς συνθήκες και σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ολοι γνωρίζουμε ότι η Κοινή Δήλωση ΕΕ – Τουρκίας του Μαρτίου 2016 δεν έχει λειτουργήσει παρά μόνο τους λιγοστούς πρώτους μήνες της εφαρμογής της. Ολα σταμάτησαν μετά την απόπειρα πραξικοπήματος τον Ιούλιο του 2016 και ακολούθησε η περίοδος της πανδημίας, στη διάρκεια της οποίας δεν πραγματοποιούνταν οι προβλεπόμενες από την Κοινή Δήλωση επιστροφές. Αλλωστε, η ίδια η Κοινή Δήλωση (την οποία συνυπέγραψε η Ελλάδα επί ΣΥΡΙΖΑ) είχε πολλά «αγκάθια» και αμφισβητούμενα σημεία.

Αυτό που χρειαζόμαστε τώρα είναι μια νέα ευρωτουρκική συμφωνία, συμπληρωματική της προηγούμενης, με περισσότερο ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες πρόνοιες. Ο δρόμος προς τον στόχο αυτό δεν είναι εύκολος, αλλά είναι αναγκαίος. Η πίεση που δέχεται η χώρα μας έχει αυξηθεί σημαντικά, το γεωπολιτικό περιβάλλον είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό και ταραχώδες: οκτώ πραξικοπήματα στην Αφρική σε λιγότερο από τρία χρόνια, επικράτηση του τζιχαντισμού στη ζώνη του Σαχέλ, ξηρασία και αδυναμία καλλιέργειας των χωραφιών από την Αφρική ως το Αφγανιστάν, πόλεμοι που συνεχίζονται στη Συρία και την Ουκρανία. Το πρόβλημα είναι πως μετά τα γεγονότα στον Εβρο του 2020, στην Τουρκία έχει δημιουργηθεί μια «κουλτούρα διακίνησης». Τα χρήματα είναι πολλά, τα εγκληματικά δίκτυα των διακινητών έχουν γιγαντωθεί.

Επιπλέον, η απόφαση μεταφοράς σύρων προσφύγων – και μάλιστα ενταγμένων – στην περιοχή της Βόρειας Συρίας, μια εξαιρετικά σεισμογενή και στρατιωτικοποιημένη περιοχή, προκαλεί σοκ και δέος σε όλους τους υπόλοιπους, που γνωρίζουν πως έχουν μόνο δύο εναλλακτικές – επιστροφή σε μια περιοχή όπου όλοι πολεμούν εναντίον όλων ή φυγή προς την Ευρώπη, προφανώς μέσω Ελλάδας. Αυτή η κατάσταση έχει αυξήσει τη «ζήτηση», κάτι που οδηγεί σε αύξηση της «προσφοράς». Ολοι γνωρίζουμε πως η Τουρκία μπορεί να ελέγξει τα παράλιά της. Και αυτή είναι η επιδίωξη της Ελλάδας – μαζί με την εφαρμογή μιας νέας συμφωνίας που θα αφορά τις επιστροφές.

Από την πλευρά της, η ΕΕ έχει διακηρύξει την ανάγκη να παταχθούν τα εγκληματικά κυκλώματα. Πρέπει επίσης να κατανοήσουμε όλοι πως οι ακραίες θέσεις κάποιων ευρωπαϊκών αριστερών κομμάτων, που κινούνται στη λογική του ξέφραγου αμπελιού, οδηγούν στη γιγάντωση της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς, που στηρίζεται στην αντιμεταναστευτική ρητορική για να κερδίζει πόντους.

Πολύ σύντομα, τον Ιούνιο του 2024, έχουμε ευρωεκλογές. Αυτό σημαίνει ότι στο μεσοδιάστημα πρέπει να ληφθούν σοβαρές αποφάσεις διαρκείας. Οχι μόνο για να αποφευχθεί η περαιτέρω ενίσχυση της Ακροδεξιάς, αλλά κυρίως επειδή σε περίπτωση επικράτησής της είναι βέβαιο ότι πολλές ευρωπαϊκές χώρες θα περιχαρακωθούν ακόμη περισσότερο – ήδη η Συνθήκη Σένγκεν έχει καταργηθεί στην πράξη. Αυτό σημαίνει ότι οι χώρες του Νότου, οι χώρες της πρώτης υποδοχής που σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος, θα βρεθούν σε ακόμη δυσχερέστερη θέση. Μπροστά μας έχουμε μια ακόμη δύσκολη μάχη. Και πρέπει να δοθεί χωρίς «συνθήματα».

Η Σοφία Βούλτεψη είναι υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, βουλευτής Β3 Νοτίου Τομέα Αθηνών, δημοσιογράφος