Το «Time» και το… καμπανάκι

Τι κοινό έχουν μια ιθαγενής ακτιβίστρια από τον Αμαζόνιο, η επικεφαλής του Γραφείου Διοίκησης και Προϋπολογισμού της Προεδρίας των ΗΠΑ, ένας σεναριογράφος από το Σαλβαδόρ, ένας αστροναύτης της NASA, μια κινέζα μυθιστοριογράφος φαντασίας, ένας μουσικός παραγωγός από το Μιζούρι, ο νεοεκλεγείς δήμαρχος του Κατμαντού, μια ισπανίδα ποδοσφαιρίστρια, ένας τραγουδιστής από το Μεξικό και ένας έλληνας πανεπιστημιακός; Πρόκειται για προσωπικότητες που έχουν ήδη κατακτήσει κορυφές στους τομείς ειδίκευσής τους και γι’ αυτό συμπεριλήφθηκαν στη λίστα «TIME100 Next» για το 2023 του αμερικανικού «TIME». Ολοι τους – ο καθένας και η καθεμία με διαφορετική αφετηρία και διαδρομές – έχουν μια ιστορία άξια διάδοσης. Κυρίως όμως κουβαλούν το μερίδιο που τους αναλογεί από τις ελπίδες ενός πλανήτη για ένα ισότιμο, δημοκρατικότερο, πιο βιώσιμο και δικαιότερο αύριο.

Ο Ανδρέας Φλουρής έγινε προ μιας εβδομάδας ο πρώτος Ελληνας που περιλαμβάνεται στην ετήσια λίστα του ιστορικού περιοδικού με τους πρωτοπόρους που αναμένεται να διαμορφώσουν τον κόσμο του αύριο. Αναπληρωτής καθηγητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ΤΕΦΑΑ) του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και ιδρυτής-επικεφαλής του 18μελούς Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας FAMELab, έχει αφιερώσει το ερευνητικό έργο του στη μελέτη των επιπτώσεων περιβαλλοντικών παραγόντων στην υγεία, στην απόδοση και στην παραγωγικότητα, με έμφαση στις επιπτώσεις της υψηλής θερμοκρασίας. Και όπως μαρτυρούν οι 223 δημοσιεύσεις του σε επιστημονικά περιοδικά, οι 9.132 παραπομπές/βιβλιογραφικές αναφορές στο έργο του και τα σχεδόν 20 εκατ. ευρώ που έχει εξασφαλίσει τα τελευταία 13 χρόνια σε ερευνητική χρηματοδότηση, τα ευρήματα και οι ιδέες του ενδέχεται όντως να κάνουν τη διαφορά, να εμπνεύσουν έναν κόσμο στα πρόθυρα –κλιματικής – κατάρρευσης.

Ονειρό του, «η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων να κατανοούν πώς και πόσο το περιβάλλον επηρεάζει την καθημερινότητά τους και να σχεδιάζουν τη ζωή και τις δραστηριότητές τους σε αρμονική συνάρτηση με τη μακροπρόθεσμη ευημερία της ανθρωπότητας». Σκοπός του, «να δείξει τον δρόμο προς αυτόν τον τρόπο ζωής, να προσφέρει εργαλεία που θα βοηθήσουν στην επίτευξη του στόχου αυτού και να εμπνεύσει άλλους να συμβάλουν ώστε να φτάσουμε σε αυτόν τον κόσμο».

Μιλώντας στα «ΝΕΑ», θυμάται τον επαναπατρισμό του από τον Καναδά, όπου ήδη διέγραφε μια λαμπρή πανεπιστημιακή καριέρα, το δύσκολο 2010 – τότε που η Ελλάδα βρισκόταν στην αρχή μιας δημοσιονομικής περιπέτειας που φάνταζε ατελείωτη και υπέσκαπτε την όποια ορμή για δημιουργία και καινοτομία. Δεν το μετάνιωσε. «Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που έχω τη δυνατότητα να ζω και να εργάζομαι εδώ. Τα πρώτα χρόνια βέβαια ήταν πάρα πολύ δύσκολα, όπως για τους περισσότερους Ελληνες» λέει, ενώ όταν ερωτάται για τις ευκαιρίες που θα του είχαν προσφερθεί αν παρέμενε στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, απαντά αφοπλιστικά: «Ομολογουμένως δεν είναι το ίδιο εύκολο. Σκεφτείτε όμως ότι υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να κάνουν έρευνα σε ένα πανεπιστήμιο της Αιθιοπίας, για παράδειγμα, με πολύ περιορισμένα μέσα και πόρους. Θα μπορούσε λοιπόν, σε ένα πανεπιστήμιο των ΗΠΑ, της Βρετανίας ή του Καναδά, το έργο μου να ήταν πολύ πιο εύκολο. Αλλά θα μπορούσε να ήταν και πολύ πιο δύσκολο κάπου αλλού. Πίστευα και εξακολουθώ να πιστεύω ότι αν κάποιος έχει όραμα και προσπαθεί για έναν στόχο μπορεί να πετύχει από οπουδήποτε».

Και παρότι – κοιτάζοντας τη μεγάλη εικόνα – θεωρεί ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε «ευνοϊκότατη θέση στον πλανήτη», δεν παραβλέπει ότι οι συνθήκες των τελευταίων ετών, όπως αποτυπώνονται από τα πρόσφατα διαδοχικά κύματα κακοκαιρίας και τους πρωτοφανείς καύσωνες που προηγήθηκαν, πρέπει να αποτελέσουν καμπανάκι κινδύνου για όλους μας. «Τα ακραία φυσικά φαινόμενα και ειδικότερα η μη αναστρέψιμη αύξηση της θερμοκρασίας αποτελούν την κυριότερη απειλή για τη δημόσια υγεία τον 21ο αιώνα» προειδοποιεί και προτρέπει: «Πρέπει να προσαρμοστούμε και να εξασφαλίσουμε ότι η κατάσταση στον πλανήτη δεν θα επιδεινωθεί ανεπανόρθωτα. Εφόσον γνωρίζουμε πώς θα εξελιχθεί το κλίμα, πρέπει να υιοθετήσουμε νέες τεχνολογικές εφαρμογές και να προασπίσουμε την υγεία των εργαζομένων, προασπίζοντας έτσι την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητά μας».

Μιλώντας για το modus operandi της ερευνητικής ομάδας του, περιγράφει πως επιδίωξη του ιδίου και των συνεργατών του είναι η αξιοποίηση στο πεδίο των γνώσεων που προκύπτουν από τις μελέτες. «Προσπαθούμε να μη μένουν σε ένα άρθρο ενός επιστημονικού περιοδικού. Αντιθέτως, μέσω συνεργασιών η γνώση μετακυλίεται. Ξεκινάμε από τα πολύ μικρά – μελέτες σε κυτταρικό επίπεδο – και φτάνουμε στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε ολόκληρα έθνη τις επόμενες πέντε δεκαετίες». Κατά καιρούς έχει συνεργαστεί και έχει συμβουλεύσει αναφορικά με τις κρίσιμες αλληλεπιδράσεις της κλιματικής αλλαγής και παραγόντων του περιβάλλοντος με την υγεία, τη βιωσιμότητα και τους κινδύνους στο παρόν και το μέλλον το υπουργείο Εργασίας, το υπουργείο Εργασίας του Κατάρ, την Κυπριακή Προεδρία, την Τράπεζα της Ελλάδος, την Κομισιόν, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τον Διεθνή Οργανισμό για την Εργασία, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων, τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος και τη NASA.

Καταλήγοντας και αναφερόμενος στη διάκριση από το περιοδικό «TIME», ο Ανδρέας Φλουρής σημειώνει πως είναι μεν τιμητική, ωστόσο είναι περισσότερο «χρήσιμη»: «Με διευκολύνει στη μεταφορά του μηνύματος. Η κλιματική αλλαγή υφίσταται, είναι εδώ και θα είναι για τις επόμενες δεκαετίες. Είναι λοιπόν απαραίτητο οι κοινωνίες να προσαρμοστούν δίκαια και με ισομερισμό του βάρους ώστε να έχουμε ένα καλύτερο μέλλον».