Η ΕΕ χρειάζεται δημοσιονομική ένωση

Οι ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης οικονομικής πολιτικής είχαν ένα γεμάτο πρόγραμμα τον τελευταίο καιρό. Πρώτον, το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας συγκεντρώθηκε για να συζητήσει τη δέκατη συνεχόμενη αύξηση των επιτοκίων. Στη συνέχεια, το Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ενωσης συνεδρίασε για μια ατελέσφορη ακόμη διαπραγμάτευση σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις στους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ. Τέλος, οι ευρωπαίοι υπουργοί, οι διοικητές των κεντρικών τραπεζών και οι ρυθμιστικές Αρχές πραγματοποίησαν την παραδοσιακή άτυπη συνάντησή τους για να συζητήσουν την οικονομική διακυβέρνηση και τον συντονισμό της δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής. Δυστυχώς, ωστόσο, καμία από αυτές τις συναντήσεις δεν είναι πιθανό να φέρει τις αλλαγές που χρειάζεται η Ευρώπη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μαζί με πολλούς κεντρικούς τραπεζίτες και υπουργούς Οικονομικών, αναγνωρίζει ότι μια ασύμμετρη ομοσπονδία με μια κεντρική τράπεζα και πολλές δημοσιονομικές Αρχές, καθεμία από τις οποίες λειτουργεί σύμφωνα με τους εθνικούς δημοσιονομικούς κανόνες, έχει αποπληθωριστική προκατάληψη. Ομως, παρόλο που αυτή η τάση θέτει ξεκάθαρα την ΕΕ σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες – οι οποίες μπορούν να ανταποκριθούν στις κρίσεις με ένα πολύ πιο υποστηρικτικό μείγμα πολιτικών –, η πολιτική βούληση να αντιμετωπιστεί δεν υπάρχει πουθενά.

Χωρίς κάποια μορφή δημοσιονομικού φεντεραλισμού που υποστηρίζει κοινές δαπάνες για την προώθηση κοινών στόχων, η ΕΕ είναι καταδικασμένη. Για να είναι αξιόπιστοι οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες, πρέπει να δημιουργηθεί περισσότερος δημοσιονομικός χώρος σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

Είναι πιο αισιόδοξο ότι η ανάγκη για στενότερη δημοσιονομική ένωση και συνοχή για την αντιμετώπιση των διαφαινόμενων προκλήσεων αναγνωρίζεται πλέον ευρέως. Ωστόσο, οι μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη τέτοιων αποτελεσμάτων εξακολουθούν να θεωρούνται ως καθήκοντα για το μέλλον και όχι ως επείγουσες προτεραιότητες. Οσο αναβάλλεται αυτό, η ευρωπαϊκή δημοσιονομική και νομισματική πολιτική θα συνεχίσει να κάνει κακό, σκοτώνοντας ενδεχομένως τον ασθενή πριν φτάσει η θεραπεία.

Σίγουρα, οι μακροοικονομικές πολιτικές δεν είναι το παν και η ΕΕ έχει ένα πλήρες οπλοστάσιο στην αντιμετώπιση άλλων επειγόντων ζητημάτων όπως η μετανάστευση, ο ανταγωνισμός της αγοράς, η τραπεζική ρύθμιση και οι συνέπειες από τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ωστόσο, όσο δίνεται υπερβολική έμφαση στη σταθερότητα έναντι της ανάπτυξης, η Ευρώπη θα παραμένει βυθισμένη στη στασιμότητα, η σύγκλιση σε κοινές λύσεις θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί και η λαϊκή υποστήριξη προς την ΕΕ θα κινδυνεύει. Αυτό έχει σημασία γιατί η οικονομική ολοκλήρωση χωρίς πολιτική υποστήριξη δεν είναι ούτε επιθυμητή ούτε δυνατή.

Οι εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο του επόμενου έτους θα είναι μια σημαντική δοκιμασία, που θα καταδείξει τον βαθμό στον οποίο οι Ευρωπαίοι υποστηρίζουν ένα ουσιαστικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και απορρίπτουν την επιστροφή στους παλιούς τρόπους της ΕΕ. Μπορούμε μόνο να ελπίζουμε ότι θα επιλέξουν με σύνεση και ότι δεν είναι πολύ αργά.

* Η Λουκρίζια Ράιχλιν είναι πρώην διευθύντρια ερευνών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Είναι καθηγήτρια Οικονομικών στη London Business School και επίτροπος στο International Financial Reporting Standards Foundation.