Το συνέδριο ως αρένα

Θα γίνει διάσπαση; Ο προχθεσινός θρίαμβος του Στέφανου Κασσελάκη στον ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να μεταφέρει μια σύγκρουση των παλιών με τον καινούργιο στο συνέδριο του κόμματος που επίκειται. Και ως γνωστόν, μετά την πτώση του τείχους, στην Αριστερά οι διάφορες αντιμαχόμενες τάσεις τις διαφορές τους (ή μέρος τους) τις λύνουν στα Συνέδρια.

Το επόμενο τακτικό Συνέδριο του κόμματος, λογικά, πρέπει να έχει διεξαχθεί ως τον επόμενο Δεκέμβριο. Στα μαρμαρένια αλώνια του θα προσέλθουν να αναμετρηθούν όλες οι τάσεις του. Αν το αποτέλεσμα της Κυριακής δεν ανατραπεί στις επαναληπτικές εκλογές (κάτι που είναι σχεδόν αδύνατο να γίνει) και ο Κασσελάκης εκλεγεί πρόεδρος του κόμματος, η επόμενη έγνοια του θα είναι να διατηρήσει τη συνοχή του. Αν τα καταφέρει, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως συγκολλητικός ιστός: ξαναμαζεύει το μαγαζί και του εμφυσά εκ νέου μια προοπτική εξουσίας. Σαν ρέπλικα του Τσίπρα.

Διότι μπορεί το κόμμα να είναι ψυχολογικά διχασμένο αλλά μην ξεχνάμε ότι στο παρελθόν έχουν ανεχτεί πολλά. Στο συνέδριο του Οκτωβρίου 2016, π.χ., θεωρήθηκε φυσικό ο Πάνος Καμμένος να απευθύνεται στους συνέδρους αποκαλώντας τους συντρόφους και συντρόφισσες. Αν γινόταν αποδεκτός ή έστω ανεκτός ο Καμμένος, γιατί να υπάρξει πρόβλημα με τον Κασσελάκη; Ασε που είναι εύκολο να υιοθετήσει τη γλώσσα των συριζαίων. Δεν είναι δύσκολο, ένας φωτογενής που μιλάει με διαφημιστικά συνθήματα να απομνημονεύσει μερικές φρέσκες παρόλες. Μέχρι και στην πορεία του Πολυτεχνείου μπορεί να πάει φωνάζοντας «Φονιάδες των λαών Αμερικάνοι».

Τι θα γίνει όμως αν τελικά το κλίμα σύγκρουσης κυριαρχήσει; Οι διάφορες ομάδες θα ετοιμάζονται για το συνέδριο όπου οι διαφωνίες θα εκδηλωθούν αμέσως, επί της διαδικασίας. Το 2022, η πρόταση του Αλέξη Τσίπρα για απευθείας εκλογή προέδρου και Κεντρικής Επιτροπής από τη βάση υπερίσχυσε της πρότασης 14 στελεχών της «Ομπρέλας» για εκλογή από το Συνέδριο. Εκείνη η διαδικαστική προστριβή είναι πάντα επίκαιρη και θα μπορούσε να είναι έναρξη εχθροπραξιών αντίρροπων τάσεων: η εσωκομματική νομενκλατούρα (οι ηττημένοι της Κυριακής) να διεκδικήσει εκλογή από το Συνέδριο, οι κασσελακικοί να διεκδικήσουν την ψήφο της βάσης. Αμέσως το Συνέδριο θα μπορούσε να μεταμορφωθεί σε αρένα.

Η διαδικασία μπορεί να οδηγήσει στην ταυτότητα του κόμματος, που ως γνωστόν είναι πάντα αιτία διασπάσεων. Στο κείμενο με το οποίο ο Κασσελάκης δήλωσε ενδιαφέρον για την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ, ανέφερε ότι «η χώρα χρειάζεται ανασυγκρότηση και ο Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς πρέπει να αναδειχθεί σε Συνασπισμό Ριζοσπαστικής Ανασυγκρότησης όλων των τομέων – τώρα!». Δεν ξέρω αν θα επιμείνει σε αυτή τη θέση. Η λέξη Αριστερά είναι πάντως ένας καλός λόγος σφαγής ανάμεσα σε συντρόφους – ορισμένοι απ’ αυτούς, μάλιστα, έχουν προϊστορία, αφού είχαν σφαχτεί όταν το μακρινό 1986-87 μετεξελισσόταν το ΚΚΕ εσωτερικού και έγινε σύγκρουση αν το νέο όνομα θα περιείχε το περίφημο «Κ» του κομμουνισμού (που σήμερα το κλαίει κυρίως ο Αριστείδης Μπαλτάς).

Λογικά, θα μπορούσε να υπάρξει μια εσωκομματική σύγκρουση αυτή τη φορά για το «Α». Ή για ό,τι άλλο. Μπορεί να αποφευχθεί ή έστω να περιθωριοποιηθεί; Ναι, αν κυριαρχήσει η υστεροβουλία όσων σήμερα νέμονται εξουσία. Αυτό λέει η λογική. Αλλά οι πληγωμένες ψυχές (και σήμερα στον ΣΥΡΙΖΑ υπάρχουν πολλές) δεν κινούνται πάντα με τη λογική.

Η ανανέωση και ο ΣΥΡΙΖΑ

Διαβάζω ότι το κόμμα που λάμπρυναν μεγάλες προσωπικότητες της Αριστεράς, ο Κύρκος ή ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης, σήμερα έχει παραδοθεί στις δυνάμεις του λαϊκισμού ή έχει μετατραπεί σε σημαία ευκαιρίας. Ουδέν ανακριβέστερον.
Ο Λεωνίδας Κύρκος και ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης, πρωτίστως ηθικές προσωπικότητες της Αριστεράς (γι’ αυτό και τις μνημονεύουμε), βρέθηκαν στο ΚΚΕ εσωτερικού, στην ΕΑΡ και στον Συνασπισμό. Συνυπήρξαν με μερικούς σημερινούς συριζαίους, αλλά αυτό δεν σημαίνει τίποτα. Μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ να προέκυψε ως μετεξέλιξη του Συνασπισμού, αλλά ο ριζοσπαστισμός του, ο ευρωσκεπτικισμός και, ιδίως, οι λαϊκιστικές επιλογές του τα χρόνια της χρεοκοπίας και στη συνέχεια, ισοδυναμούν με ρωγμή προς τις παραδόσεις της ανανεωτικής Αριστεράς.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Τσίπρας είναι ο άνθρωπος που το 2006 υπήρξε υποψήφιος δήμαρχος της Αριστεράς, έχοντας εκτοπίσει τον Παπαγιαννάκη. Ούτε ότι ο Κύρκος, που κατά τη μαρτυρία της δημοσιογράφου Αλίκης Χατζή είχε σκίσει την «Αυγή» λόγω της στάσης της στα βίαια γεγονότα του 2008 μετά τη δολοφονία Γρηγορόπουλου, το τελευταίο διάστημα της ζωής του έζησε αποτραβηγμένος από τα κομματικά, που πια δεν τον αφορούσαν. Ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν ξένος προς τις δημοκρατικές παραδόσεις της ανανέωσης. Και παραμένει.