Ο παρατεταμένος προάγγελος της Θεσσαλίας

Ανάποδα: η Κεντροαριστερά είναι ένας μάλλον γερασμένος, σίγουρα αόριστος και αντιφατικός πολιτικός προσδιορισμός. Εχει χάσει την εκφραστικότητά του, σε αντίθεση με τη ελαστικότητα που κάπως τη διατηρεί. Σωστή διατροφή, πολλές ώρες γυμναστήριο, εξασφαλίζουν τη φόρμα ακόμα και στους κουρασμένους ή ανενεργούς. Θέλω να πω ότι, στις νεότερες γενιές, όλοι οι όροι της πολιτικής χωροταξίας δεν διεγείρουν συνειρμούς και δεν ορίζουν ταυτότητες.

Κρίση όμως αντιμετωπίζει και η άλλη μεγάλη περίφραξη. Η Δεξιά. Πιο εξουσιοκεντρική, πιο κρατικοδίαιτη, γερνάει από τον ίδιο τον επαγγελματισμό της. Ξέρει πώς να κάνει εκλογές και γνωρίζει πώς να προετοιμάζεται για εκλογές, όλο τον υπόλοιπο πολιτικό χρόνο της. Ο κόσμος αντιδρά, προσχωρώντας. Ψηφίζει ανόρεχτα και άπιστα, έχει όμως το κεφάλι του ήσυχο ότι κάποιος άλλος θα φταίει και όχι ο ίδιος. Ψήφισε για να μην αλλάξει κάτι και σήμερα θέλει κατεπείγουσες αλλαγές.

Εν τούτοις η Αυτοδιοίκηση είναι η πιο δυνατή πολιτιστική δομή. Οχι μόνο λόγω του απροσμέτρητου προσωπικού μίσους που ενεργοποιεί, με τις εκατοντάδες τοπικούς και χιλιάδες ανά τη χώρα υποψηφίους (σε σχέση με τις πολιτικές εκλογές όπου οι κομματικές διαμεσολαβήσεις είναι ισχυρές, στις αυτοδιοικητικές οι διαπροσωπικές συγκρούσεις είναι αδυσώπητες ), αλλά και για το ότι η εγγύτητα με τη βραστερή πραγματικότητα δίνει στην Αυτοδιοίκηση τον τελευταίο λόγο πριν από το ενδιαίτημα του πολίτη.

Πώς ο λαϊκός θεσμός καταλαβαίνει την πραγματικότητα και κυρίως πώς τη διασκευάζει; Μικρά έργα (όσο διαρκεί η θητεία), διευθετήσεις, «ασπρίσματα», «τσιμεντάκια» (κατά την παλαιά ορολογία) ή μεγαλειώδεις διακοσμητικές παρεμβάσεις (events). Α, επίσης και κλοπή, οικειοποίηση του έργου άλλων. Τα στρατηγικά ούτε που τα αγγίζουμε, δεν αποφέρουν εκλογικά. Στρατηγικά δεν είναι πάντα τα μεγάλα έργα ή, αλλιώς, μεγάλα έργα μπορεί να είναι και άστοχα. Πάντως σταθερή είναι η εξαιρετική και εκλαϊκευμένη διαφθορά, το αναφαίρετο λαϊκό δικαίωμα στη μικροεξυπηρέτηση ή έστω στην απευθείας ανάθεση σε δικό μας. Τα τελευταία χρόνια ο θεσμός (στον Α’ και Β’ βαθμό) έχει μεταμφιέσει αυτή την ευτέλεια σε κάτι πιο τεχνοκρατικό. Events του τύπου «Ολοι μαζί για την πόλη μας στην 4η βιομηχανική επανάσταση και την τεχνητή νοημοσύνη». Κούφιες διακηρύξεις σε ημερίδες που κρύβουν τη βουλωμένη κεντρική αποχέτευση ή τα μπαζώματα σε ρέματα. Πληρώνει 200 τετραγωνικά μέτρα παραλίας για ομπρέλες, καταλαμβάνει 1.200 και περνάει ήσυχα το κερδοφόρο καλοκαίρι. Ποιος ριψοκινδυνεύει έλεγχο, όταν αύριο θα μείνει απειλούμενος και θεσμικά ακάλυπτος; Αλλος κτίζει επί του ρέματος και «περαιώνει», νομιμοποιώντας την παράβαση. Απλά και ανθεκτικά πράγματα.

Η αποδόμηση της Θεσσαλίας εγκλείει όλα τα χαρακτηριστικά που προσπαθώ να περιγράψω. Ιδεολογική αποστράγγιση, λαϊκισμό, πολιτικό φορμαλισμό. Κατ’ επίφαση δημοκρατία, σε μια κατ’ επίφαση ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Η υπόγεια και ανθεκτική διασύνδεση πολιτικού ψεύδους, ρηχότητας, ναρκισσισμού, εργοληψίας, που όμως επικυρώνονται εκλογικά, αναπαράγοντας τη στασιμότητα και την εξαχρείωση. Αυτή η διασύνδεση, η γειτνίαση και οι τεράστιες κοινωνικές συναινέσεις δείχνουν και την κάτω ζώνη του θαύματος.

Μια επιείκεια και συγχρόνως μια (εκ των υστέρων) αυστηρότητα τυλίγουν τη χώρα. Ευρυχωρία στους ευνοουμένους (ακόμα και τους ηλίθιους) και κλειστή πόρτα στους γνώστες (το είδαμε πρόσφατα στην αντιμαχία ανεξήγητα επανεκλεγόμενου αυτοδιοικητικού με τον ταλαντούχο Αλκίνοο Ιωαννίδη). Η βαθύτερη σύγκρουση (και ο οξύτερα εκδηλούμενος ρατσισμός) είναι προς τις ταλαντούχες και δημιουργικές προσωπικότητες. Μάλλον προφυλάσσεται έξυπνα, επίμονα και μεθοδικά, κάθε δομή, κυρίως η πατρίδα, από τις ευεργετικές δυνατότητες του ταλέντου (και τις επιπτώσεις του).

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι καθηγητής στη Σχολή
Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ