Η κατάσταση {LF}των πραγμάτων

Θα επιθυμούσα πολύ να είχαμε καλά νέα να μοιραστούμε κατά την επιστροφή από τις διακοπές. Ομως αυτός ο Αύγουστος δεν είχε απλώς ειδήσεις, είχε και πολλές δυσοίωνες εξελίξεις. Ας θέσουμε ως στόχο της νέας περιόδου να ξεχωρίζουμε την ήρα από το στάρι, να κοιτάμε τη μεγάλη εικόνα και όχι τις λεπτομέρειες, να εστιάζουμε στα ουσιώδη και όχι στα επουσιώδη, στα κρίσιμα για τη δημοκρατία και όχι στα γαργαλιστικά για πολιτικό κουτσομπολιό.

Το διάστημα της θεωρητικής ραστώνης ο κόσμος σκοτείνιασε – και όχι μόνο από τις πρωτοφανείς πυρκαγιές. Τραντάχτηκε, πιθανώς να βυθίζεται, η κινεζική οικονομία, κάτι που έχει προφανείς παγκόσμιες επιπτώσεις, σε μια στιγμή που υποτίθεται πως οι χώρες πάλευαν για την απορρόφηση των κραδασμών από την πανδημία (που δεν τέλειωσε) και το πόλεμο (που μαίνεται). Ηδη αισθητές είναι οι γεωπολιτικές συνέπειες: αλλαγή, ενδεχομένως προς την όξυνση, των σχέσεων της Κίνας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, πίεση, πιθανώς και ξεπέρασμα, από την Ινδία, υποχώρηση, ίσως και εγκατάλειψη, μεγαλεπήβολων σχεδίων τύπου «Δρόμος και Μετάξι», άνοιγμα της όρεξης των λεγόμενων BRICS, μεγάλων σε πληθυσμό και ανερχόμενων στον πολυπολικό κόσμο δυνάμεων, που άρχισε να υλοποιείται με την ένταξη Σαουδικής Αραβίας, Ιράν, Αιθιοπίας, Αργεντινής (υπό την αίρεση της εκλογής του νέου προέδρου), Αιγύπτου, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Και μόνο η απαρίθμηση αυτών των κυρίως αυταρχικών χωρών, που θέλουν να επηρεάσουν, δίπλα στις «υπερ-αυταρχικές» Κίνα και Ρωσία, προς αυτή την κατεύθυνση τον κόσμο, αποτελεί ισχυρή ένδειξη δημοκρατικής υποχώρησης. Στην οποία ήρθαν, το καλοκαίρι, να προστεθούν τα πραξικοπήματα σε Νίγηρα και Γκαμπόν (6 συνολικά σε αφρικανικές χώρες την τελευταία τριετία) και βέβαια η πορεία των ΗΠΑ προς έναν καλυμμένο, ή όχι και τόσο καλυμμένο, εμφύλιο σπαραγμό, λόγω της ακατάβλητης, παρά τις συνεχείς εις βάρος του δικαστικές διώξεις, πορείας του Τραμπ προς την υποψηφιότητα στις προσεχείς εκλογές. Στο δε μέτωπο του πολέμου, ούτε η εξαπόλυση της μάλλον βιαστικής ουκρανικής αντεπίθεσης, ούτε η απόπειρα πραξικοπήματος και στη συνέχει η δολοφονία του Πριγκόζιν, άλλαξαν το δεδομένα μιας ατέρμονης, χωρίς ορίζοντα και με τεράστιο φόρο αίματος (ήδη μισό εκατομμύριο τα επίσημα θύματα, πιθανότατα ο πραγματικός αριθμός είναι διπλάσιος) σύγκρουσης, στην οποία εμπλέκεται ολόκληρη η ανθρωπότητα. Η εικόνα συμπληρώνεται με τις ακόμα πιο ανησυχητικές εξελίξεις στα δυο μεγάλα σύγχρονα μέτωπα: η κλιματική αλλαγή – το είδαμε αυτό το καλοκαίρι σε κάθε γωνιά του κόσμου – ξεφεύγει, ίσως έχει ήδη ξεφύγει, από κάθε έλεγχο, ενώ η «επέλαση των μηχανών», ιδίως μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, εικονογραφήθηκε από την απίστευτη και συγχρόνως δυστοπική εμφάνιση του Pibod, του ρομπότ που πιλοτάρει αεροπλάνο «ασφαλέστερα» (κατά τους δημιουργούς του) από κάθε άνθρωπο.

Εχθροποίηση όχι απλώς ως μέθοδος αλλά ως όπλο: ο Τραμπ μετατρέπει τις εις βάρος του κατηγορίες για κατάλυση της δημοκρατίας σε εργαλείο συσπείρωσης. «Αντι-κλιματική» πολιτική ως διαχωριστική γραμμή της απανταχού Δεξιάς: ο βρετανός πρωθυπουργός στρέφεται εκ νέου στη «βρώμικη» ενέργεια. Κυριαρχία της παραπληροφόρησης και αποτυχία του «καλού Τwitter» (threads) που δεν «πιάνει» χωρίς ύβρεις και βρωμιά. Μπροστά σε τέτοια φαινόμενα δεν αρμόζουν ούτε οιμωγές ούτε φόβος, αλλά ούτε και η αυτοκτονική αμεριμνησία που δείχνουμε ξαφνικά στη χώρα μας: γιατί τις πυρκαγιές μπορεί να μη γινόταν να τις αποφύγουμε, αλλά τέτοια έλλειψη προπαρασκευής και προστασίας δεν αρμόζει ούτε σε κυβέρνηση ούτε σε πολίτες προηγμένου κράτους.