Ανέμελες(;) εκλογές

Στη Γαλλία, όταν, στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2020, η Μαρίν Λεπέν κινητοποιούσε τις δυνάμεις της Ακροδεξιάς, συμμετέχοντας η ίδια προσωπικά στην προεκλογική καμπάνια, πολλοί αδιαφορούσαν για την κινητικότητά της και πίστευαν ότι η εκλογική καταγραφή της θα ήταν αδύναμη. Στις βουλευτικές εκλογές του 2022, το ακροδεξιό κόμμα της Λεπέν έφτασε στο 17,5% και εξέλεξε, για πρώτη φορά, ογδόντα εννιά βουλευτές στη γαλλική Εθνοσυνέλευση. Πολλοί υποτίμησαν τη διείσδυση της Ακροδεξιάς σε τοπικό επίπεδο, τη συγκρότηση πολιτικών δικτύων ιδιαίτερα με τις λαϊκές τάξεις, την αξιοποίηση της αδιαφορίας των κομμάτων του δημοκρατικού τόξου και τελικά την κανονικοποίησή της ως μια αξιόμαχη και διεκδικητική πολιτική δύναμη. Συμπέρασμα: δεν υπάρχουν ανέμελες εκλογές, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για την υπόγεια ή εμφανή άνοδο της Ακροδεξιάς. Αυτό φαίνεται να το ξεχνάμε για τις επερχόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές στην Ελλάδα, όπως δεν το είδαμε να έρχεται στις τελευταίες εθνικές εκλογές. Περισσεύει η ανεμελιά σε αυτή την προεκλογική περίοδο.

Για την κυβέρνηση και τη ΝΔ, η πρόσφατη πολιτική κυριαρχία στις βουλευτικές εκλογές, εξασφαλίζει σε δήμους και περιφέρειες μια αφετηρία νίκης και προοπτική επικράτησης με βάση το ρεύμα της πλειοψηφίας. Παρά τις διαπιστωμένες πλέον κυβερνητικές αρρυθμίες, ορισμένα προβλήματα χρισμάτων και αλλαγών προσώπων εν κινήσει, η ΝΔ στοχεύει στην επιβεβαίωση της κυριαρχία της και στην αυτοδιοίκηση, όπου, με το 43% του πρώτου γύρου, μπορεί να διεκδικήσει άνετες πλειοψηφίες. Αντίθετα, ο ΣΥΡΙΖΑ, μετά την κατάρρευσή  του στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές και την παραίτηση του Αλ. Τσίπρα, βρίσκεται σε παρατεταμένη περιδίνηση, αναζητά αρχηγό σε μια εσωκομματική διαδικασία με έντονους πολιτικούς βυζαντινισμούς και ορατούς κινδύνους διάσπασης, ενώ φαίνεται να έχει θέσει τις αυτοδιοικητικές εκλογές σε δεύτερη μοίρα. Οπως δεν είχε ποτέ καλές επιδόσεις στον τομέα αυτό, αρκείται να παρουσιάσει κάποιες αδύναμες πολιτικά υποψηφιότητες ή να «κρυφτεί» πίσω από υποψηφιότητες ΠΑΣΟΚ, ή «σχισματικών πασοκογενών». Ωστόσο, το ΠΑΣΟΚ, για το οποίο η αυτοδιοίκηση ήταν προνομιακός τομέας πολιτικής επιρροής, σε περιπτώσεις μεγάλων δήμων και περιφερειών, καθυστέρησε χαρακτηριστικά να εμπλακεί και επέδειξε αμφιθυμία στις επιλογές του, με αποτέλεσμα να αποδυναμωθούν υποψηφιότητες ή να διασπαστούν οι δυνάμεις του σε διπλά και τριπλά ψηφοδέλτια. Η σημαντικότερη πολιτική παρέμβασή του ήταν η κατάθεση πρότασης νόμου για την απαγόρευση συμμετοχής του καταδίκου Κασιδιάρη και των μελών του «κόμματός του» στις αυτοδιοικητικές εκλογές. Στην κατεύθυνση της δυνατότητας απαγόρευσης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τοποθετήθηκαν θετικά στο νομικό και δημόσιο διάλογο και επιφανείς συνταγματολόγοι (Αλιβιζάτος, Ανθόπουλος). Το πολιτικό πρόβλημα, εντούτοις, παραμένει.

Οσο και αν πολλοί επιδιώκουν να περάσουν «ανέμελα» και μάλλον ράθυμα αυτές οι εκλογές, τα αποτελέσματά τους θα τα βρούμε μπροστά μας. Ακόμα και αν ο Κασιδιάρης δεν μπορέσει να είναι υποψήφιος στον μεγαλύτερο δήμο της χώρας, κανένας δεν εγγυάται ότι δεν θα υπάρξουν «μακιγιαρισμένες» υποψηφιότητες τύπου «Σπαρτιατών», άλλοτε συγκροτημένες και άλλοτε διάσπαρτες. Το πρόβλημα δεν λύνεται μόνο με νομοθετικές παρεμβάσεις, αλλά χρειάζεται τις συντονισμένες πολιτικές διεργασίες των κομμάτων του δημοκρατικού τόξου στην κοινωνία, κάτι που σήμερα δεν υπάρχει.

Το  κενό  πολιτικής που αφήνει η στρεβλή λειτουργία ενός πολιτικού συστήματος του  «ενάμισι κόμματος», της κυβέρνησης χωρίς αξιωματική αντιπολίτευση και του παλιομοδίτικου μηρυκασμού «ξύλινων» πολιτικών συνθημάτων, δεν μπορεί να διαρκέσει. Αν η «ανεμελιά» συνεχιστεί, αν ο χώρος του Κέντρου δεν αποκτήσει δυναμική πολιτική έκφραση, τότε από τις αυτοδιοικητικές εκλογές μέχρι τις προσεχείς ευρωεκλογές, το ακροδεξιό «ρήγμα» μπορεί να διευρυνθεί. Και τότε θα είναι πολύ αργά για δάκρυα…

Ο Θεόδωρος Παπαθεοδώρου είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, πρ. υφυπουργός