«Ας μιλήσουμε για τα παιδιά»

Ενα πρωτοποριακό πρόγραμμα δρομολογείται να ενταχθεί από τον ερχόμενο Νοέμβριο σε σχολεία της χώρας μας, με μέλημα την προάσπιση της ψυχικής υγείας των παιδιών. Πρόκειται για το πρόγραμμα «Ας μιλήσουμε για τα παιδιά» [Let’s Talk about Children in Europe (EU4Health)], που επιχειρεί να δημιουργήσει «γέφυρες» ανάμεσα σε γονείς και εκπαιδευτικούς, προκειμένου να συζητούν και να κατανοούν αμοιβαία την κατάσταση των παιδιών και να σχεδιάζουν συνεργατικά ένα πλάνο δράσης ή δίκτυα για την υποστήριξη των παιδιών και των οικογενειών.

Oπως εξηγεί ο Γεράσιμος Α. Κολαΐτης, καθηγητής Παιδοψυχιατρικής της  Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), οι στόχοι της παρέμβασης LTC ορίζονται ως εξής:

• Θεμελίωση πλαισίου αμοιβαίας κατανόησης και συνεργασίας εκπαιδευτικών και γονέων για την καλύτερη υποστήριξη οικογενειών.
• Πρόληψη ψυχοκοινωνικών προβλημάτων των παιδιών και ενίσχυση προστατευτικών παραγόντων.
• Ανίχνευση παιδιών και οικογενειών σε ανάγκη ψυχοκοινωνικής υποστήριξης.
• Ευαισθητοποίηση και ανάληψη δράσης με τη βοήθεια δομημένων εργαλείων για την προαγωγή της ψυχικής υγείας των παιδιών και των οικογενειών τους.

Νέα οπτική

Ο ίδιος, δε, διευκρινίζει πως η παρέμβαση αυτή «απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης με ευαισθητοποίηση σε θέματα ψυχικής υγείας των παιδιών, οι οποίοι μέσα από το πρόγραμμα μπορούν να υιοθετήσουν μια νέα οπτική και να αποκτήσουν δεξιότητες για την προαγωγή της ψυχικής υγείας των παιδιών και των οικογενειών τους».

Κάνοντας πάντως μια αναδρομή, διαπιστώνει κανείς πως η δράση αυτή αποτελεί τον τελευταίο κρίκο μιας σημαντικής αλυσίδας παρεμβάσεων που έχουν στο επίκεντρο την ψυχική υγεία των παιδιών. Η συμμετοχή του ΕΚΠΑ στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Ας Μιλήσουμε για τα Παιδιά», με τον επίκουρο καθηγητή Παιδοψυχιατρικής Γ. Γιαννακόπουλο, τον ψυχολόγο Φ. Ζαραβίνο-Τσάκο, υποψήφιο δρα Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, και τον καθηγητή Παιδοψυχιατρικής Γερ. Κολαΐτη, επιστημονικό υπεύθυνο και συντονιστή του προγράμματος για τη χώρα, αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη στον νευραλγικό τομέα της υποστήριξης της ψυχικής υγείας των παιδιών.

Πιο συγκεκριμένα, το LTC συνιστά κοινοπραξία εννέα χωρών και πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος για την Ψυχική Υγεία EU4Health. Σκοπός του είναι η πρόληψη και η προαγωγή της ψυχικής υγείας των παιδιών και των οικογενειών τους, μέσω μιας βραχείας ψυχοκοινωνικής παρέμβασης σε σχολικό πλαίσιο.

Εγκαιρη ανίχνευση

Αναλυτικότερα και όπως εξηγεί ο κ. Κολαΐτης, «η παρέμβαση LTC στοχεύει στην ευαισθητοποίηση και έγκαιρη ανίχνευση των ψυχοκοινωνικών προβλημάτων των παιδιών από τους εκπαιδευτικούς, και προωθεί την επικοινωνία και συνεργασία με τους γονείς σχετικά με την επιτυχή αναγνώριση και διαχείριση των αναφερόμενων προβλημάτων των παιδιών τους. Απώτερο σκοπό της εφαρμογής του LTC στην Ελλάδα αποτελεί η δημιουργία ενός εθνικού δικτύου εκπαιδευμένων επαγγελματιών οι οποίοι θα αξιοποιήσουν τις νεοαποκτηθείσες δεξιότητές τους στην υποστήριξη παιδιών και των οικογενειών τους με παρουσιαζόμενη ψυχοκοινωνική επιβάρυνση».

Ψυχική ανθεκτικότητα

Η παρέμβαση LTC (και η αντίστοιχη οικογενειακή παρέμβαση, Family Talk Intervention – FTI) δημιουργήθηκε από τον αμερικανό καθηγητή Παιδοψυχιατρικής W.R. Beardslee και επεκτάθηκε στις σκανδιναβικές χώρες από τη φινλανδή καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Τ. Solantaus, όπου και εφαρμόζεται με σημαντική επιτυχία σε φορείς ψυχικής υγείας και σε σχολικές μονάδες, σε εθνικό επίπεδο, την τελευταία 20ετία.

Στη χώρα μας, οι παρεμβάσεις αυτές εισήχθησαν και αναπτύχθηκαν από την Παιδοψυχιατρική Κλινική ΕΚΠΑ (Γ. Γιαννακόπουλος και Γερ. Κολαΐτης) σε συνεργασία με το Finnish National Institute for Health and Welfare (THL) από το  2011, με αφορμή τα χρηματοδοτούμενα από το Ιδρυμα «Στ. Νιάρχος» προγράμματα ψυχικής υγείας.