Μεταπολίτευση

Ηταν κάτι σαν θαύμα. Κοιμηθήκαμε με χούντα και με σοβαρή πιθανότητα εμπλοκής σε έναν πόλεμο με την Τουρκία που είχε εισβάλει στην Κύπρο, ξυπνήσαμε με ύμνους στη δημοκρατία και με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να επιστρέφει στην Αθήνα για να αναλάβει μια χώρα υπό διάλυση.

Η μεταπολίτευση ήταν γεγονός. Κερδήθηκε όχι μέσω ενός κινήματος που διεκδίκησε ελευθερίες και τη δημοκρατία, η εκδήλωση ενός τέτοιου κινήματος είχε καταπνιγεί την προηγούμενη χρονιά στο Πολυτεχνείο. Κερδήθηκε έπειτα από μια εθνική ήττα, που στοίχισε την ακεραιότητα της Κύπρου.

Αλλά ήταν μια νέα περίοδος για τον τόπο. Μια εποχή που άρχισε ξεκαθαρίζοντας οριστικά τη φύση του δημοκρατικού πολιτεύματος και κλείνοντας τον Εμφύλιο νομιμοποιώντας το Κομμουνιστικό Κόμμα. Βαθμιαία, χτίστηκε μια νέα χώρα, δημοκρατική και ευρωπαϊκή. Μια χώρα που, ταυτοτικά, την όρισε ο Καραμανλής με την ιστορική φράση «ανήκομεν εις την Δύσιν».

Επρόκειτο για καταστατική επιλογή εξωστρέφειας και δημοκρατικής εμβάθυνσης. Για επιλογή δημοκρατίας και ευημερίας. Επιλογή προόδου.

Κι όμως. Ο πολιτικός χώρος που διεκδίκησε για λογαριασμό του προοδευτική ταυτότητα μετέτρεψε σε εχθρό τη Δύση. Το ΚΚΕ και το ΠΑΣΟΚ πολιτεύτηκαν απέναντι στον δυτικό προσανατολισμό της χώρας.

Με συνθήματα όπως «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο» και «Οχι στην ΕΟΚ» κατασκεύασαν και στήριξαν την κουλτούρα του αντιευρωπαϊσμού. Και την κουλτούρα αυτή τη βάφτισαν προοδευτική και δημοκρατική. Από το κομμουνιστικό κίνημα, μόνο το μικρό ΚΚΕ εσωτερικού ήταν εξαρχής ευρωπαϊκή δύναμη.

Βέβαια, το ΠΑΣΟΚ στην πορεία προσαρμόστηκε στην πραγματικότητα: η Ευρώπη ήταν πολύ μεγάλο διακύβευμα για να το αγνοήσει ένα κόμμα εξουσίας. Η περίοδος διακυβέρνησης του Κώστα Σημίτη κατέταξε το ΠΑΣΟΚ σε ευρωπαϊκή δύναμη του εκσυγχρονισμού.

Αλλά στη μακρά περίοδο της Μεταπολίτευσης, τα στρατόπεδα είχαν ευμετάβλητα όρια. Με τον χρόνο, ο αντιευρωπαϊσμός διαχύθηκε και στον χώρο της Δεξιάς.

Αν και ποτέ κεντρικά, η συντηρητική παράταξη συχνά διεμβολίστηκε από την αντιευρωπαϊκή ιδεολογία. Η αντίληψη αυτή συνήθως αφορούσε περιθωριακές δυνάμεις και λαϊκιστές της Δεξιάς. Ωστόσο, το κύμα αυτό δυνάμωσε την εποχή που ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, σε πολιτικό ρόλο, επιδίωξε «να γυρίσουμε πίσω», πολεμώντας την παγκοσμιοποίηση και την Ευρώπη «για να μη μας κάνουν κιμά».

Η ιδεολογία του αντιευρωπαϊσμού, διευρυμένη στο αντιπαγκοσμιοποιητικό μέτωπο, το «φαιοκόκκινο», στην πορεία έφερε κοντά τμήματα της Δεξιάς και σχεδόν το σύνολο της Αριστεράς, τα χρόνια της χρεοκοπίας και της Αγανάκτησης.

Οι διαδηλώσεις της πάνω και της κάτω πλατείας οδήγησαν στις κυβερνήσεις των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ – και στην πρώτη οργανωμένη απόπειρα, με το Δημοψήφισμα του 2015, υπονόμευσης της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας.

Ευτυχώς, η απόπειρα αυτή αποδομήθηκε. Και μαζί, αποδομούνται τα κόμματα που εργάστηκαν γι’ αυτή. Η συρρίκνωση του ΣΥΡΙΖΑ είναι το τελευταίο επεισόδιο αυτής της πορείας προς την εξομάλυνση.

Η Ελλάδα από το 1974 ήταν και παραμένει δημοκρατική και ευρωπαϊκή. Πλειοψηφικώς, έχουμε συνείδηση ότι ανήκομεν και θα ανήκομεν στη Δύση. Είναι η μοίρα μας. Και εργαζόμαστε γι’ αυτή.