Τι είναι πραγματικά ο αγώνας για το κλίμα

Η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί πλέον μελλοντικό πρόβλημα. Είναι εδώ, και τα αποτελέσματά της είναι ορατά παντού. Ακόμη χειρότερα, τα σημερινά ακραία καιρικά φαινόμενα είναι απλώς μια προεπισκόπηση του πόνου που περιμένει την ανθρωπότητα τις επόμενες δεκαετίες, σχεδόν ανεξάρτητα από το πόσο γρήγορα θα καταφέρουμε να απελευθερώσουμε την οικονομία από τον άνθρακα φέτος ή το επόμενο έτος.

Τέτοιες αποθαρρυντικές παρατηρήσεις τείνουν να προκαλούν επιχειρήματα σχετικά με τη σημασία της «αισιοδοξίας για το κλίμα». Η απαισιοδοξία, άλλωστε, αποθαρρύνει. Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ είχε ένα όνειρο, όχι έναν εφιάλτη, για το μέλλον όπου θα κατοικούσαν τα παιδιά του.

Συνήθως συμμετέχω σε αυτές τις εκκλήσεις για αισιοδοξία. Ο επιταχυνόμενος ρυθμός του αγώνα για την καθαρή ενέργεια είναι ενθαρρυντικός, όπως και η εμφάνιση θετικών βημάτων κοινωνικοοικονομικής ανάδρασης για να ισοσταθμίσουν όλα τα αρνητικά που σχετίζονται με την κλιματική ανατροπή. Ωστόσο, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης της καθαρής ενέργειας είναι ταχύτερος από ποτέ, ο κόσμος συνολικά κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση: οι παγκόσμιες εκπομπές των αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου εξακολουθούν να αυξάνονται.

Πώς πρέπει, άραγε, να μιλήσουμε για αυτήν την πρόκληση, με τις δύο δυναμικές να τραβούν αντίθετες κατευθύνσεις;

Μια απάντηση είναι να αγκαλιάσουμε τη γλώσσα των κινδύνων και των αβεβαιοτήτων. Οχι πολύ καιρό πριν, εκείνοι που αντιστέκονταν στη δράση για το κλίμα ήταν αυτοί που έπαιζαν το θέμα της αβεβαιότητας. Οι «έμποροι της αμφιβολίας» – περιθωριακοί επιστήμονες και άλλοι σχολιαστές που προσέγγιζαν τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων – εστίασαν στην έλλειψη πλήρους γνώσης μας για να αμφισβητήσουμε την επιστημονική άποψη γύρω από την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Η αβεβαιότητα ήταν φίλος τους. Αλλά για τους υπόλοιπους από εμάς, είναι ο υπ’ αριθμόν ένα δημόσιος εχθρός. Τα όσα δεν γνωρίζουμε είναι εκείνα που κάνουν την κλιματική αλλαγή τόσο επείγον πρόβλημα.

Τις τελευταίες δεκαετίες, η πρόοδος στην επιστήμη και την οικονομία του κλίματος συνέβαλε στον ποσοτικό προσδιορισμό περισσότερων αβεβαιοτήτων που σχετίζονται με το κλίμα. Αυτή η πρόοδος ήταν τόσο χρήσιμη όσο και ανησυχητική, γιατί έχει υπογραμμίσει περαιτέρω πόσο επικίνδυνες είναι πραγματικά αυτές οι αβεβαιότητες.

Πάνω απ’ όλα, δείχνει ότι χρειαζόμαστε δράση για το κλίμα για να κρατήσουμε υπό έλεγχο τις αβεβαιότητες. Οι πλημμύρες, οι ξηρασίες, οι πυρκαγιές και άλλα ακραία κλιματικά φαινόμενα είναι αυτά που κάνουν το πρόβλημα τόσο δαπανηρό.

Οι επενδύσεις σε πηγές ενέργειας με χαμηλές εκπομπές άνθρακα θεωρούνται συχνά ως επενδύσεις στην ανθεκτικότητα – και επομένως ως μειωμένη αβεβαιότητα. Η μείωση του μέσου αποτυπώματος άνθρακα ενός ατόμου θα πρέπει να εκτιμάται και να ανταμείβεται κατάλληλα. Ωστόσο, είτε εγκαθιστάτε ηλιακούς συλλέκτες στη στέγη σας, είτε χρησιμοποιείτε μια μπαταρία ως εφεδρική αποθήκευση, είτε αλλάζετε αντλία θερμότητας και επαγωγική σόμπα, η μεγαλύτερη ανταμοιβή έρχεται σε ακραίες συνθήκες ή στην έλλειψή τους.

Τα ηλιακά πάνελ και τα πακέτα μπαταριών θα διασφαλίσουν ότι τα φώτα σας παραμένουν αναμμένα ακόμα κι αν το δίκτυο σβήσει λόγω ακραίων καιρικών συνθηκών. Ομοίως, μια αντλία θερμότητας και μια επαγωγική σόμπα θα σας επιτρέψουν να διακόψετε τη γραμμή φυσικού αερίου σας.

Το κόστος των ηλιακών και πλήρως ηλεκτρικών συσκευών θα μειώνεται μόνο με την πάροδο του χρόνου, ενώ οι αγορές φυσικού αερίου και πετρελαίου θα συνεχίσουν να παρουσιάζουν διακυμάνσεις, λόγω των ιδιοτροπιών της γεωπολιτικής και της παγκόσμιας οικονομίας. Ενας σίγουρος τρόπος για να αποφευχθεί ο πληθωρισμός είναι να αφαιρέσετε εντελώς τα ορυκτά καύσιμα.

Αυτό που ισχύει για τους ιδιοκτήτες σπιτιού ισχύει και για ολόκληρες οικονομίες. Λιγότερη εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα σημαίνει λιγότερη αβεβαιότητα. Είναι αλήθεια ότι η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια σχετίζεται με  ορυκτά όπως  ο χαλκός, το λίθιο και άλλα. Υπάρχουν όμως κρίσιμες διαφορές μεταξύ αυτών και των ορυκτών καυσίμων. Πρώτον, τα εκατομμύρια των τόνων υλικού που προορίζονται για καθαρές τεχνολογίες είναι τάξεις μεγέθους μικρότερες από τα δισεκατομμύρια τόνους ορυκτών καυσίμων που καίγονται κάθε χρόνο. Και ακόμα καλύτερες τεχνολογίες με όλο και χαμηλότερο κόστος είναι πιθανό να αναδυθούν καθώς ανεβαίνουμε γρήγορα στην καμπύλη μάθησης για λύσεις καθαρής ενέργειας.

Οι τάσεις υποστηρίζουν μια προσεκτικά αισιόδοξη προοπτική για το μέλλον της καθαρής ενέργειας. Υπάρχουν όμως πολλά εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν, πολλά από αυτά δημιουργήθηκαν και στηρίχθηκαν από κατεστημένους φορείς παραγωγής ορυκτών καυσίμων που προσπαθούν να καθυστερήσουν το αναπόφευκτο. Υπάρχει επίσης αρκετός πόνος και καταστροφή που προκαλείται από το κλίμα. Τα πράγματα θα χειροτερέψουν πριν βελτιωθούν.

Αλλά ακόμα κι αν δεν μπορούμε πλέον να αποτρέψουμε την κλιματική αλλαγή, μπορούμε ακόμα να τη μετριάζουμε ελαχιστοποιώντας τις συνοδευτικές αβεβαιότητες. Πρέπει να αγκαλιάσουμε αυτές τις αβεβαιότητες ως προς το τι είναι: μια κλήση αφύπνισης για να αποτρέψουμε τα χειρότερα. Ο κλιματικός κίνδυνος είναι οικονομικός κίνδυνος και η δράση για το κλίμα είναι ένα ασφαλιστήριο συμβόλαιο – τόσο για τον κόσμο όσο και για μεμονωμένες εταιρείες και για εμάς ως ιδιώτες.

Ο Γκερνότ Βάγκνερ είναι οικονομολόγος για το κλίμα στην Columbia Business School