«Η ζωή είναι η πιο όμορφη παράσταση»

Με τον «Ναμπούκο» του Τζουζέπε Βέρντι, ολοκληρώνει τη φετινή καλλιτεχνική της περίοδο η Εθνική Λυρική Σκηνή. Η εντυπωσιακή παραγωγή σε σκηνοθεσία Λέο Μουσκάτο, η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2018 κερδίζοντας το θερμό χειροκρότημα του κοινού, επιστρέφει στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού από τις 26 Ιουλίου για τέσσερις παραστάσεις, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου. Τον πρωταγωνιστικό ρόλο ερμηνεύουν σε διπλή διανομή οι κορυφαίοι βαρύτονοι διεθνείς Ελληνες Δημήτρης Πλατανιάς και Τάσης Χριστογιαννόπουλος.

Ο «Ναμπούκο» θεωρείται μία από τις σπουδαιότερες όπερες του Τζουζέπε Βέρντι, αναδεικνύοντας τον ίδιο ως τον σημαντικότερο ιταλό συνθέτη του 19ου αιώνα και το συγκεκριμένο έργο του σε σύμβολο του αγώνα για την ενοποίηση της Ιταλίας. «Ο “Ναμπούκο” είναι η πρώτη πραγματικά δημοφιλής όπερα του Βέρντι. Είναι η δεύτερη όπερα που έγραψε κι έφτασε αμέσως στην καρδιά των ανθρώπων εξαιτίας αυτού του χορωδιακού των εβραίων σκλάβων. Το χορωδιακό είναι ένα είδος εθνικού ύμνου στην Ιταλία. Δεν μπορούμε να πούμε ότι έχει δημοφιλείς άριες, όπως ο Rigoletto το “La Donna e Mobile”, ή είναι μόνο ένα διάσημο χορωδιακό. Σημαίνει όμως ότι είναι μια όπερα για τον λαό, για όλους, να τους δώσει ελπίδα, να δώσει μια δυνατότητας να πιστέψουν σε κάτι, ακόμα και οι φυσιολογικοί άνθρωποι, όχι μόνοι οι καλλιεργημένοι», αναφέρει στα «Πρόσωπα» ο Πάολο Καρινιάνι, ο οποίος ανέλαβε τη μουσική διεύθυνση της παράστασης.

Ο ιταλός αρχιμουσικός, ένας από τους σημαντικότερους παγκοσμίως, έχει διευθύνει τον «Ναμπούκο» στα μεγαλύτερα λυρικά θέατρα του κόσμου, από τη Μητροπολιτική Οπερα της Νέας Υόρκης έως την Οπερα του Μονάχου και της Βιέννης. Τώρα συνεργάζεται για πρώτη φορά με την Εθνική Λυρική Σκηνή, ζωντανεύοντας τη δυνατή σύνθεση του Τζουζέπε Βέρντι. «Η μουσική είναι απίστευτη με τον τρόπο που ο Βέρντι έγραψε αυτή την όπερα. Διότι ξεκινάει με ένα τεράστιο πλατό με χορωδία, μεγάλη ορχήστρα και σε κάποια στιγμή χρησιμοποιεί μόνο λίγα όργανα. Υπάρχουν πέντε τσέλα, παίζουν ένα σόλο και το φινάλε είναι μόνο ένα αγγλικό κόρνο. Και έτσι έρχεται από ένα μεγάλο, μεγάλο πλατό σε μια πολύ οικεία μουσική και μπορεί να έχει τα πάντα μέσα», σχολιάζει ο μαέστρος. «Αυτή η μουσική αγγίζει σχεδόν τους πάντες. Για τον λόγο αυτό είναι στο ρεπερτόριο κάθε όπερας στον κόσμο και όταν παίζεται είναι πάντα sold out. Είναι μια πολύ απλή μουσική αλλά όχι απλή επειδή είναι εύκολο να την παίξει κάποιος αλλά επειδή επικοινωνεί και φτάνει στους ανθρώπους, τόσο εκείνους που σπούδασαν μουσική όσο και σε άλλους που δεν σπούδασαν», συνεχίζει ο Πάολο Καρινιάνι.

Η υπόθεση της όπερας αφορά την αιχμαλωσία των Εβραίων από τον βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορα (Ναμπούκκο), ο οποίος, στην αλαζονεία του, ζητά απ’ όλους να τον προσκυνήσουν ως θεό. Η μουσική του Βέρντι σε συνδυασμό με αυτή την ιστορία δίνει στην όπερα σαφώς πολιτική διάσταση και μια δυνατότητα να εξεγείρει τα πλήθη. «Είναι ένα σύμβολο των ανθρώπων που υποφέρουν και θέλουν να έχουν ελπίδα. Ελπίδα ότι ο κόσμος δεν είναι μόνο ο πόλεμος και η φτώχεια. Oλοι πρέπει να έχουμε μια ελπίδα στη ζωή μας. Κι αυτό το χορωδιακό του Βέρντι είναι μια ελπίδα για κάτι καλύτερο που έρχεται στο μέλλον», υποστηρίζει ο αρχιμουσικός και συμπληρώνει. «Δεν έχω ιδέα τι έρχεται στον κόσμο. Νομίζω ότι δεν μπορώ να φανταστώ ότι υπάρχει ακόμα πόλεμος σήμερα. Είχαμε αρκετούς πολέμους στον κόσμο μας κι ο τελευταίος δεν ήταν τόσο μακριά. Οπότε είναι δύσκολο για τους ευφυείς ανθρώπους να καταλάβουν γιατί υπάρχει ακόμα πόλεμος. Ξέρετε, υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που πεθαίνουν κάτω από βόμβες κι εμείς τις χρησιμοποιούμε επειδή κοστίζουν εκατομμύρια δολάρια, αντί να χρησιμοποιήσουμε αυτά τα χρήματα για κάτι καλύτερο για τα παιδιά μας, για το μέλλον μας. Είμαστε ηλίθιοι. Γι’ αυτό τον λόγο, κάνουμε πάλι πόλεμο. Δεν μαθαίνουμε από τα λάθη μας, δυστυχώς. Δεν μαθαίνουμε απ’ ό,τι συνέβη στο παρελθόν. Πρέπει να μελετήσουμε λίγο περισσότερο την Ιστορία και να δούμε τι έχει συμβεί στο παρελθόν και να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε τη ζωή μας και τον κόσμο μας προς το καλύτερο. Οχι να επαναλάβουμε το ίδιο λάθος που κάναμε πριν».

Η ΕΛΠΙΔΑ. Αντλώντας έμπνευση από τον «Ναμπούκκο» του Βέρντι, ο Πάολο Καρινιάνι υποστηρίζει την ελπίδα και την αλλαγή που πρέπει να έρθει στον κόσμο μας. Ισως αυτά τα βήματα προς τα μπροστά να μπορούν να γίνουν με βοηθό και την όπερα. «Η όπερα είναι μέρος του κόσμου. Υπάρχει λόγος που παίζουμε ακόμα όπερα μετά από πολλούς αιώνες. Αυτό το είδος της τέχνης είναι απαραίτητο γιατί οι άνθρωποι χωρίς τέχνη δεν είναι τίποτα. Γι’ αυτό τον λόγο πρέπει να έχουμε συγγραφείς, κινηματογράφο, να έχουμε τέχνη στη ζωή μας. Και ίσως να μην αλλάζει η ίδια η όπερα τον κόσμο, αλλά στο παρελθόν ήταν για παράδειγμα με τον “Ναμπούκο” η ελπίδα για τους ανθρώπους που βρίσκονταν σε πόλεμο. Οταν το Μιλάνο βρισκόταν υπό αυστριακή κατοχή, ήταν μια ελπίδα γι’ αυτούς ότι ο κόσμος αλλάζει και άλλαξε στο τέλος. Νομίζω ότι η τέχνη είναι σημαντικό να δίνει μηνύματα, να δίνει πληροφορίες στους ανθρώπους ότι στο τέλος κάτι αλλάζει. Είναι ένα σημάδι ελπίδας επειδή υπάρχουν άνθρωποι που υποφέρουν. Αν δεν έχουν ελπίδα, θα είναι όλα δραματικά. Πρέπει πάντα να έχουμε ελπίδα για τα πάντα, γιατί διαφορετικά η ζωή μας δεν είναι τίποτα», δηλώνει ο ιταλός αρχιμουσικός που αποφοίτησε από το Ωδείο Τζουζέπε Βέρντι.

«Προσωπικά, ελπίζω να παραμείνω υγιής. Προσπαθώ να παραμείνω υγιής και να απολαμβάνω κάθε στιγμή της ζωής μου. Γιατί όπως είπε ο Πάπας Φραγκίσκος η ζωή είναι η πιο όμορφη παράσταση στον κόσμο. Είναι ένα είδος παράστασης η ζωή μας και είναι σημαντικό να είμαστε μέρος της και να την απολαμβάνουμε. Ετσι, η ελπίδα μου είναι να συνεχίσω να απολαμβάνω αυτή την υπέροχη παράσταση που είναι η ζωή και να απολαμβάνω την όπερα. Να απολαμβάνω αυτό το προνόμιο επειδή είμαι εδώ και 35 χρόνια μαέστρος, οπότε είμαι προνομιούχος από μια άποψη. Θέλω να απολαμβάνω κι άλλα πράγματα όπως το να πηγαίνω στο βουνό, να κάνω μπάνιο στη θάλασσα. Να οδηγώ με το ποδήλατό μου και να τρώω υπέροχο φαγητό και να πίνω ένα καλό κρασί. Ολα είναι μέρος της ζωής και η ελπίδα μου είναι να είμαι ακόμα μέρος αυτής της υπέροχης παράστασης», εξομολογείται ο μαέστρος.

Για τους έλληνες θεατές του «Ναμπούκο» τι ελπίζει άραγε; «Νομίζω ότι το ελληνικό κοινό γνωρίζει ήδη τον “Ναμπούκο” και μπορεί απλά να έρθει στην όπερα, σε αυτό το υπέροχο μέρος και να μας κάνει την τιμή να μείνει μαζί μας και να τραγουδήσει. Το “Va pensiero” νομίζω ότι είναι ήδη ένας καλός λόγος για να έρθει και να συμμετάσχει σε αυτό. Ξέρετε, όλοι, ακόμα και αν δεν τραγουδούν, τραγουδούν μέσα τους. Το όνειρό μου θα είναι όταν έρθουν να τραγουδάει όχι μόνο η χορωδία αλλά όλο το κοινό μαζί. Ακόμα και από μέσα του, δεν είναι απαραίτητο να τραγουδάει φωναχτά. Αυτό θα ήταν φοβερό. Αλλωστε, είναι ένα είδος γιορτής. Είμαστε εδώ. Ολοι είναι εδώ και σκεφτόμαστε τα ίδια πράγματα. Και έχουμε μια ελπίδα για το τι θα ακολουθήσει στον κόσμο μας. Μετά την πανδημία, για παράδειγμα, ειδικά τώρα κατά τη διάρκεια του πολέμου, μια ελπίδα ότι υπάρχει κάτι καλύτερο που έρχεται στη ζωή όχι μόνο ο πανδημικός πόλεμος. Και υπάρχει κάτι καλύτερο, κάτι καινούργιο. Και θέλουμε να το έχουμε αυτό. Ο “Ναμπούκο” θα μπορούσε να είναι απλώς μια προσευχή για να προσευχηθούμε μαζί για να αλλάξουν τα πράγματα στη ζωή μας προς το καλύτερο» καταλήγει ο Πάολο Καρινιάνι.