Ηθοποιοί αντιμέτωποι με σαρδάμ και «σεντόνια»

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως όσο συναρπαστική είναι η μεγάλη ιστορία του θεάτρου, όσον αφορά τους συγγραφείς, τα έργα, τις παραστάσεις και τους ηθοποιούς, με τους τελευταίους να επιζούν συχνά διαρκέστερα σε σχέση με «διαχρονικότερους» δημιουργούς, άλλο τόσο γοητευτική παραμένει η μικρή ιστορία του θεάτρου με ανεκδοτολογικού περιεχομένου περιστατικά είτε έχουν συμβεί πάνω στη σκηνή είτε στα παρασκήνια. Περιστατικά, που, αν και έχουν αναπτυχθεί μπροστά στα μάτια των θεατών, κανείς τους ωστόσο δεν τα αντελήφθη όσο μεγάλη και αν υπήρξε η αγωνία ή και ο τρόμος ακόμη των ίδιων των ηθοποιών που παίζοντας προκάλεσαν ένα κάθε άλλο παρά προβλεπόμενο «ατύχημα». Είτε αλλάζοντας, χωρίς καμιά ανάλογη πρόθεση τα λόγια του κειμένου ή μάλλον λέγοντας στη θέση μιας ή περισσοτέρων λέξεων άλλες λέξεις σε σχέση με τις «κανονικές» (το περίφημο «σαρδάμ»), ή ξεχνώντας φράσεις ολόκληρες (το εξίσου περίφημο «σεντόνι») σε βαθμό που αν δεν λειτουργούσε μια σατανική ετοιμότητα από πλευράς των υπολοίπων ηθοποιών που βρίσκονταν στη σκηνή η παράσταση θα ήταν αδύνατον να συνεχιστεί. Αξίζει ωστόσο να προσέξουμε στο σημερινό μας αφιέρωμα με τις εξομολογήσεις των έξι διακεκριμένων πρωταγωνιστριών και πρωταγωνιστών πόσο βαθιά αναδύεται από μέσα τους η συνάφεια ανάμεσα στη ζωή και στο θέατρο. Καθώς τόσο στην πρώτη όσο και στο δεύτερο, ο χρόνος λειτουργεί με τον ίδιο καταλυτικό τρόπο. Μεταβάλλει σχεδόν σε παραμύθι μια περιπέτεια που αν και τη λογάριαζε κανείς αξεπέραστη και ότι στην ανάμνησή της θα κυριαρχούνταν από τα ίδια αισθήματα αγωνίας και τρόμου, όπως ακριβώς τη στιγμή που την υφίστατο για πρώτη φορά, τώρα αναγνωρίζει στον εαυτό του τη δύναμη να μπορεί να την αφηγείται ως κάτι εξαιρετικό που δεν θα ήθελε να το έχει στερηθεί.

Γρηγόρης Βαλτινός

«Γέλιο σαν εκείνο στη σχολική τάξη»

Δυστυχώς για να γίνει απόλυτα κατανοητό ένα σαρδάμ σε μια παράσταση, μας είναι απαραίτητες οι συνθήκες που συμβαίνει. Πρέπει να ξέρουμε το πραγματικό κείμενο, τη θερμοκρασία που έχει τη στιγμή εκείνη ολόκληρη η παράσταση και η συγκεκριμένη σκηνή και την προδιάθεση των ηθοποιών, δηλαδή τη χαλαρότητα ή το σφίξιμο που επικρατεί εκείνη την ώρα επάνω στη σκηνή. Σε όλους μας έχουν συμβεί απίστευτα σαρδάμ που έχουν προκαλέσει ασταμάτητο γέλιο στους υπόλοιπους συναδέλφους την ώρα της παράστασης. Γέλιο που μόνο με εκείνο που μας έπιανε μέσα στη σχολική τάξη μπορεί να μοιάζει. Εκτός από τα σαρδάμ όμως εκείνο που προσωπικά δεν μπορώ να αντέξω επάνω στη σκηνή, είναι όταν παραπατάω και πέφτω ο ίδιος, ή κάποιος άλλος συνάδελφος. Και πέρα από το πέσιμο, που μπορεί να είναι και κάτι επικίνδυνο, εκείνο που δεν αντέχω είναι όταν προσπαθούμε να το δικαιολογήσουμε με κάποια ατάκα… Ενα τέτοιο είχε συμβεί στην αείμνηστη και υπέροχη Σμάρω Στεφανίδου όταν παίζαμε μαζί με την Αλίκη Βουγιουκλάκη, τον Δάνη Κατρανίδη και τη Μιμή Ντενίση το έργο «Τζούλια». Επρεπε να μας αποχαιρετήσει επάνω στη σκηνή η Σμάρω λέγοντας την ατάκα «Εγώ φεύγω, τσάο babies». Τη λέει λοιπόν και καθώς γυρίζει να φύγει, σκοντάφτει στο σκαλοπάτι του σκηνικού και τελευταία στιγμή, για να μη σωριαστεί και χτυπήσει κρατιέται από μία στρογγυλή λακαρισμένη κολόνα που είχε βάλει ο Γιώργος Πάτσας στη μέση του σκηνικού. Η κολόνα όμως είναι λακαρισμένη όπως είπαμε και, αντί να κρατηθεί, αρχίζει και γλιστράει προς τα κάτω σιγά-σιγά… Aπτόητη  ξανασηκώνεται. Και για να το διορθώσει ώστε να φανεί ότι ήταν μέσα στο κείμενο και μέσα στη σκηνοθεσία επαναλαμβάνει: και πάλι «Τσάο babies». Κάναμε για να συνέλθουμε είκοσι λεπτά…

Μου συνέβη όμως και κάτι που δεν ήταν αστείο. Παίζαμε με την Κάτια Δανδουλάκη ένα έργο που λεγόταν «Ονειρα, όνειρα». Μία ομολογουμένως συγκλονιστική αποτυχία. Και εκεί με έπιασε κάτι περίεργο που ως σήμερα δεν μου έχει ξανασυμβεί. Μόλις έμπαινα στη σκηνή έπρεπε να συναντήσω την Κάτια και να έχουμε τον διάλογο της πρώτης επαφής και γνωριμίας μας, με ένα υποδόριο φλερτ και με διάφορα έξυπνα αστεία. Ποιος όμως ξέρει, από τη μεγάλη μου στεναχώρια που δεν πήγαινε καλά η παράσταση, μπλοκάρισα πάρα πολύ άσχημα. Κάθε βράδυ λοιπόν έμπαινα στη σκηνή με την ψυχή στο στόμα και μόλις πάταγα το πόδι μου μέσα στο σκηνικό ξέχναγα το κείμενο, ποιο έργο παίζουμε, ποιος είμαι και σε ποια χώρα βρίσκομαι… Η δύστυχη Κάτια προσπαθούσε με διάφορα συμφραζόμενα να με βοηθήσει, άρχιζε τις ερωτήσεις, και «πώς σας λένε», και «τι δουλειά κάνετε», «πώς βρεθήκατε από δω» «τι με θέλετε» και διάφορα άλλα υπέροχα. Κάθε βράδυ κινδύνευε να σταματήσει η παράσταση πριν ακόμα αρχίσει, εγώ με την ψυχή στο στόμα να προσπαθώ να θυμηθώ έστω μία λέξη από αυτά που έπρεπε να πω και να μη γίνεται με τίποτα. Μετά από λίγο ευτυχώς ξεμπλοκάριζα και αισίως προχωρούσαμε. Είναι όμως κάτι που δεν θα ξεχάσω ποτέ και που ακόμα το βλέπω σαν εφιάλτη στον ύπνο μου.

g

Πέμη Ζούνη

«Σεντόνι στην πρώτη μου πρεμιέρα»

Είναι από τα θέματα που δεν κουραζόμαστε ποτέ να ξαναζούμε και να το απολαμβάνουμε.

Επαθα σεντόνι μία φορά στη ζωή μου. Και αυτή ήταν η πρώτη φορά που πάτησα επισήμως το πόδι μου στη σκηνή. Η πρώτη μου πρεμιέρα. Εθνικό Θέατρο, «Οθέλλος» σε σκηνοθεσία Σπύρου Ευαγγελάτου. Μόλις έχω τελειώσει τη σχολή του Εθνικού Θεάτρου, ερμηνεύω τη Δυσδαιμόνα σε έναν θίασο με ηθοποιούς που θαύμαζα από μακριά έως τότε. Ζω το απόλυτο μεθύσι και την αντίστοιχη αγωνία φυσικά. Η γενική δοκιμή έχει πάει πολύ καλά. Κι έρχεται η μεγάλη ώρα. Με τη διαφορά ότι η περίφημη επίσημη πρεμιέρα δεν δινόταν τότε αρκετές μέρες μετά την πρώτη παράσταση, όπως συμβαίνει τώρα. Η επίσημη για το Εθνικό Θέατρο ήταν η πρώτη μέρα. Είναι λοιπόν στο κοινό ο Μινωτής, η Μερκούρη, ο Μάνος Χατζιδάκις, καλλιτέχνες τέτοιου βεληνεκούς. Τα πόδια μου τρέμουν και ελπίζω να μη φαίνεται κάτω απ’ το μακρύ φουστάνι. Βγαίνω στη σκηνή, αρχίζω «Ευγενικέ πατέρα μου…» και μετά… το απόλυτο κενό. Περνάνε δύο, τρία, τέσσερα δευτερόλεπτα, σκέφτομαι ή το βρίσκεις τώρα, ή ζητάς συγγνώμη απ’ όλους, κάνεις όπισθεν και πας σπίτι σου για πάντα. Αποφάσισε! Και ο εγκέφαλός μου υπάκουσε, συνδέθηκε. Σχεδόν πριν το καταλάβουν οι άλλοι, δεν είμαι σίγουρη. Αλλά αυτά τα δευτερόλεπτα ήταν οι εφιαλτικότερες ώρες της καριέρας μου.

Απ’ την άλλη, το σαρδάμ συνήθως σου χαρίζει μια ευφορία. Είναι μια μικρή στιγμή που σε αναιρεί ως ηθοποιό. Σε καθαιρεί εντελώς,  θα έλεγα. Αυτή η στιγμή γελοιότητας είναι απελευθερωτική. Τη μοιράζεσαι με το κοινό – που πάντα είναι γενναιόδωρο στα λάθη – και μετά συμφωνείτε από κοινού να το ξεχάσετε. Ενα από τα αγαπημένα μου σαρδάμ ήταν στο «Closer» («Εξ επαφής») σε σκηνοθεσία του Σταμάτη Φασουλή. Είμαι στη σκηνή με τον Σταμάτη λοιπόν, σε μία εξαιρετικά αβανταδόρικη στιγμή «παρεξήγησης», που την παίζουμε σοβαρά και βγάζει πολύ γέλιο. Με έχει συναντήσει σε ένα Ενυδρείο, νομίζοντας ότι του έχω δώσει ραντεβού μέσω μέιλ. Δεν έχω ιδέα, ούτε τον έχω ξαναδεί, κάποιος άλλος το έχει στήσει όλο αυτό. Αρχίζει τους χυδαίους υπαινιγμούς, εγώ τον κοιτάζω σαν να είναι τρελός. Μου λέει: «Μην κάνεις πως δεν καταλαβαίνεις, επειδή κώλωσες τώρα! Ο Λάρι είμαι, ο γιατρός». Και βγάζει την ταυτότητά του να μου τη δείξει. Εγώ πρέπει να πω «Εχουμε ξανασυναντηθεί;…». Και ακούω τον εαυτό μου να λέει καθαρά, δυνατά και με άποψη «Εχουμε ξαναχειρουργηθεί;».

Ηταν κάτι που μας χτύπησε πισώπλατα. Διαλυθήκαμε. Δεν μπορούσαμε να κάνουμε ότι δεν το ακούσαμε. Ούτε υπήρχε περίπτωση να παραμείνουμε ψύχραιμοι.

g

Νίκος Αρβανίτης

«Ο κύριος Κουκουφάτε Καντρονάρο»

Γενικά δεν είμαι και δεν χαρακτηρίζομαι στον χώρο του θεάτρου ως σαρδαμιτζής. Είναι αλήθεια επίσης ότι όσους συναδέλφους πήρα μπας και μου θυμίσουν τυχόν σαρδάμ που έκανα στις συνεργασίες μας, όλοι και όλες μου έλεγαν ότι δεν θυμούνται κάτι και ότι δεν σκέφτονται εμένα όταν γίνεται λόγος για σαρδάμ. Αυτό μας κάνει να σκεφτούμε ότι μιλάμε πάντα για σαρδάμ άξιο λόγου, για σαρδάμ επικό κι όχι μικροπαραλλαγές λέξεων που ούτε καν γίνονται αντιληπτές από κοινό και συναδέλφους και που η μνήμη επίσης τα πετάει με τη μία στο βάραθρο της λήθης. Ενα ημερολόγιο παραστάσεων ίσως να διέσωζε τέτοια μικρά «μαργαριτάρια» αλλά ποιος το κάνει και σίγουρα με τίποτα εγώ. Η πρόταση του Θανάση Νιάρχου όμως ήταν δελεαστική και ταιριάζει με τη ροπή μου να σαρκάζω και να αυτοσαρκάζομαι, οπότε πήγα τα πράγματα εκεί που είναι ακόμα νωπά και δεν τα έχει καταπιεί το σκοτάδι, στην τελευταία μου παράσταση.

Ανεβάσαμε με την Αννα Βαγενά, που υπογράφει τη διασκευή και τη σκηνοθεσία, στο θέατρο Μεταξουργείο το έργο του Πέδρο Λεμεμπέλ «Φοβάμαι ταυρομάχε» όπου ερμηνεύω τον ρόλο της «τρελής», μιας παροπλισμένης τρανς εξηντάρας στη δικτατορία του Πινοσέτ που ερωτεύεται έναν νεαρό αντιστασιακό επαναστάτη και ρισκάρει τη ζωή της φιλοξενώντας στο σπίτι της όπλα και πυρομαχικά για μια απόπειρα κατά του δικτάτορα στα 1986. Σε κάποια στιγμή βρίσκει πεσμένη μια ταυτότητα στον καναπέ της και ξέρει ότι είναι η ταυτότητα του Κάρλος, του νεαρού άντρα που της έχει συστηθεί με αυτό το όνομα, και μπαίνει στον πειρασμό να δει πώς τον λένε στ’ αλήθεια. Το κείμενο λέει σαν άλλο ονοματεπώνυμο το «Κορνέλιο Σανουέσα» συμπληρώνοντας μάλιστα «Τι φρίκη; Πώς θα αρχίσω πάλι να τον αγαπώ μ’ αυτό το όνομα χτίστη ή υδραυλικού;». Εμένα λοιπόν από τις πρόβες δεν μου άρεσε αυτό το όνομα γιατί δεν έβρισκα τίποτα το κωμικό και τίποτα το της οικοδομής και των οικοδόμων. Το λέω στην Αννα και ψάχνω στο Γκουγκλ για ονόματα Xιλιανών (τα πάντα βρίσκεις στο Διαδίκτυο). Πράγματι βρίσκω ένα πολύ αστείο όνομα το «Κουκουφάτε» που είναι διαδεδομένο στη Χιλή και μάλιστα ο Κουκουφάτε ήταν Αγιος δημοφιλής στη χώρα. Είναι όμως αστείο στον ήχο του στα ελληνικά και γελάμε, προσθέτει μάλιστα η Αννα και το επίθετο «Καντρονάρο» από το καδρόνι και γελάμε πάρα πολύ με το Κουκουφάτε Καντρονάρο και γελάει πολύ και το κοινό στις παραστάσεις.

Ο τίτλος του έργου το «Φοβάμαι ταυρομάχε» είναι ένα διάσημο λαϊκό τραγούδι της Χιλής. Κάτι σαν τη «Συννεφιασμένη Κυριακή» του Τσιτσάνη, ας πούμε. Κάποια στιγμή λέει ο νεαρός στην τρελή ότι πρέπει να βρουν ένα σύνθημα να συνεννοούνται και η τρελή που έχει μανία με τα τραγούδια του προτείνει το «Φοβάμαι ταυρομάχε», και του το λέει μάλιστα ψιθυριστά στο αφτί. Σε μια παράσταση λοιπόν, από τις πρώτες, σκύβω στο αφτί του νεαρού επαναστάτη να του πω τη μυστική φράση που είναι και πολύ ερωτική και αντί να πω: «Φοβάμαι ταυρομάχε», λέω: «Κουκουφάτε» και σταματώ έντρομος γιατί αφού το είπα το συνειδητοποίησα, ένιωσα και τον συνάδελφο να ταράζεται, ήρθε κι απ’ το καμαρίνι… μια ταραχή στον αέρα απ’ τους άλλους τρεις συναδέλφους. Και βιαστικά σαν να με πιάσανε στα πράσα είπα το σωστό μετά από ένα μακρόσυρτο «εεεεεεεεεεεε», σαν φρενάρισμα πριν απ’ τον γκρεμό! «Φοβάμαι ταυρομάχε»!

g

Μαριάννα Κάλμπαρη

«Ο πιο τρομακτικός εφιάλτης του ηθοποιού»

Σαρδάμ και σεντόνια. Ο πιο τρομακτικός εφιάλτης του ηθοποιού. Από αυτούς που στοιχειώνουν τον ύπνο του τις νύχτες πριν απ’ την πρεμιέρα και λούζουν με κρύο ιδρώτα τον «ξύπνιο» του πάνω στη σκηνή.

Καταρχάς, επιτρέψτε μου να πω ότι παρότι τρομάζω και με τα δύο, θεωρώ το σαρδάμ πολύ πιο αθώο, πολύ πιο ανώδυνο από το σεντόνι. Γιατί το να μπερδέψω δύο σύμφωνα πάνω στη σκηνή, να «φάω» ή να επαναλάβω μια συλλαβή, όσο κι αν δεν κρύβεται, όσο αστείο, ντροπιαστικό ή άβολο μπορεί να είναι, δεν νομίζω ότι συγκρίνεται με τη φρίκη του «σεντονιού». Και για να είμαι σαφής, επειδή χρησιμοποιούμε τη λέξη τελευταία προκειμένου να περιγράψουμε ένα μακροσκελές κείμενο, το «σεντόνι» στο θέατρο έχει τελείως διαφορετική ερμηνεία. Οταν λέει ένας ηθοποιός «έπαθα σεντόνι» εννοεί ότι ένα λευκό – όχι πέπλο, γιατί το πέπλο έχει και μια διαφάνεια, κάτι μας επιτρέπει να δούμε από την άλλη πλευρά – ένα λευκό λοιπόν, χοντρό, αδιαπέραστο σεντόνι έπεσε ανάμεσα σε εκείνον και τη μνήμη του. Ενα «σεντόνι» που είναι ικανό να τον «αποσυνδέσει» από τη θεατρική διαδικασία, να τον κάνει όχι απλώς να μη θυμάται τα λόγια του, αλλά ούτε καν τον λόγο για τον οποίο βρίσκεται ο ρόλος του πάνω στη σκηνή. Πρόκειται με λίγα λόγια για ένα τεράστιο, απειλητικό κενό στη μνήμη του ηθοποιού. Ενα κενό που στο διάβα του δύναται να καταπιεί ακόμα και την ίδια την παράσταση. Δεν νομίζω ότι υπάρχει ηθοποιός που να μην έχει βιώσει αυτή τη φρίκη έστω για μια φορά: το θέμα είναι ότι η φρίκη μεγαλώνει σύμφωνα με το πόσο διαρκεί ή σύμφωνα με το πότε και πού θα σου συμβεί. Γιατί άλλο η πρόβα, άλλο η παράσταση. Αλλο να υπάρχει συμπαίκτης/κτρια εκείνη τη στιγμή πάνω στη σκηνή και άλλο να βρίσκεται κανείς μόνος/η κι έρημος/μη, παλεύοντας με μια διπλή αγωνία: προσωπική αλλά και σε σχέση με την ίδια την παράσταση που ανεξαρτήτως «σεντονιού», οφείλει πάση θυσία να προχωρήσει.

Το πιο εφιαλτικό «σεντόνι» που βίωσα ποτέ, ήταν στον «Οιδίποδα επί Κολωνώ» του Θεάτρου Τέχνης την πρώτη χρονιά που ανέβηκε η παράσταση, το 2002, σε σκηνοθεσία Μίμη Κουγιουμτζή (επαναλήφθηκε και το καλοκαίρι του 2003). Το πρώτο λοιπόν εκείνο καλοκαίρι, η Ρένη Πιττακή έπαιξε τον ρόλο της Αντιγόνης στην Επίδαυρο και στη συνέχεια την αντικατέστησα στις υπόλοιπες παραστάσεις που είχαν προγραμματιστεί. Αισθανόμουν αρκετή ανασφάλεια είναι η αλήθεια, γιατί εκείνες οι παραστάσεις ξεκίνησαν αμέσως μετά την Επίδαυρο και λόγω της ειδικής συνθήκης, δεν είχα προλάβει να κάνω με τη σειρά μου αρκετά «περάσματα» της παράστασης στο σύνολό της. Σε μια λοιπόν από τις παραστάσεις στην Αθήνα, παθαίνω το περίφημο σεντόνι. Που η ανασφάλειά μου το έκανε φυσικά ακόμα πιο εφιαλτικό. Δεν θυμόμουν τίποτε. Τίποτε. Και φοβόμουν πως ό,τι κι αν έλεγα, θα ήταν λάθος, από λάθος σκηνή, λάθος επεισόδιο. Αισθάνθηκα ότι έμεινα βουβή για μια αιωνιότητα… Ενα λεπτό στη σκηνή είναι μια αιωνιότητα… Κοίταξα γύρω μου με απόγνωση. Κανείς δεν έμοιαζε να είναι σε θέση να με βοηθήσει. Και ξαφνικά, ακούστηκε μια φοβερή βροντή: μια καλοκαιρινή μπόρα ήταν έτοιμη να ξεσπάσει. Επιτέλους συνήλθα. Δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Ηταν σαν οι σωστές λέξεις του κειμένου να κύλησαν μέσα μου από τον ουρανό…

g

Νίκος Κουρής

«Εκτεθειμένος στην ανημποριά της στιγμής»

Είναι η πιο άβολη κατάσταση επί σκηνής, να χάσεις τα λόγια σου, να μην μπορείς να συνεχίσεις, να νομίζεις ότι έπαθες εγκεφαλικό, να μην έχεις λογικό ειρμό, να χάνεις τον έλεγχο του εαυτού σου, να κάνεις σαρδάμ και να μιλάς είτε ακατάληπτα είτε αστεία, μοιάζει λίγο σαν να γλιστράς και να τρως μια τούμπα μπροστά σε κόσμο. Ολοι γελούν εκτός από σένα που βιώνεις το προσωπικό σου μαρτύριο. Μου έχει συμβεί αρκετές φορές και μένα προφανώς. Εχω πει στη σκηνή καβλά αντί για καλά, σάσου αντί για στάσου, στέπες αντί για τσέπες, έχω παρατονίσει λέξεις ή ακόμα και προτάσεις ολόκληρες κι έχω αλλοιώσει το νόημα του κειμένου. Εχω δει αυτό το λευκό τοπίο (μπορεί να είναι και μαύρο) κι έχω μείνει εκτεθειμένος στην ανημποριά της στιγμής ανόητος και αβοήθητος, με έχει λούσει κρύος ιδρώτας στην προσπάθειά μου να σώσω ό,τι μπορεί να σωθεί. Μοιάζει σαν να τελειώνει ο κόσμος, ο χρόνος διαστέλλεται και έχεις την εντύπωση ότι δεν θα τελειώσει ποτέ αυτό το ρεζιλίκι, σαν να είσαι καταδικασμένος να μείνεις έτσι για το υπόλοιπο της ζωής σου. Βεβαίως τα πρώτα χρόνια της διαδρομής μου στο θέατρο δεν επέτρεπα στον εαυτό μου ούτε να κάνει σαρδάμ ούτε να χάσει τα λόγια του γιατί είχα την παράλογη ψευδαίσθηση ότι μπορώ να τα ελέγξω όλα, όπως επίσης είχα και την παράλογη απαίτηση από τον εαυτό μου να αισθάνομαι τάχα βολικά σε μια εξόχως άβολη συνθήκη, όπως είναι αυτή της σκηνής. Με τα χρόνια κατάλαβα ότι η φυσικότητα της σκηνής δεν έχει καμιά σχέση με τη φυσικότητα της καθημερινής ζωής, και ότι τελικά η απώλεια της σιγουριάς σου προσφέρει μια άλλου χαρακτήρα ελευθερία, να εκτεθείς, να κάνεις λάθη και να ζήσεις μια εμπειρία μοναδικά αποκαλυπτική και ισχυρή. Σήμερα λοιπόν το άβολο της σκηνής μου φαίνεται συναρπαστικό, το να φλερτάρω με το αβέβαιο και το λάθος όπως κι αν εκφράζεται (σαρδάμ / σεντόνι / παραπάτημα/ τούμπα) είναι πλέον η βασική μου λειτουργία. Δεν θέλω να κάνω σαρδάμ βεβαίως ούτε να χάνω τα λόγια μου, αλλά πλέον γνωρίζω πολύ καλά ότι αν δεν εκτεθείς στον κίνδυνο του λάθους ποιος ο λόγος να ανέβεις στη σκηνή; Τα λάθη, και στη ζωή βεβαίως είναι συστατικά ζωογόνα (όχι ζωοκτόνα) και προκαλούν μεγάλες συγκινήσεις και συμπυκνωμένα αισθήματα και σε μας και στο κοινό. Ας έρθει κι ένα σαρδάμ λοιπόν το πολύ πολύ να γελάσουν μαζί μας ή να μας λυπηθούν. Ας είναι. Δεν χάλασε κι ο κόσμος.

g

Εφη Μουρίκη

«Αυτή η παύση που μου φάνηκε αιώνας»

Είναι κάποιες στιγμές σκηνικής αμηχανίας που, όσο και χιουμοριστικά κι αν τις δεις, παρακαλάς να μην ξανασυμβούν. Με την παράσταση «Παγίδα» του Ρομπέρ Τομά, ενώ βρισκόμασταν για παραστάσεις στην Πάτρα. Ατυχής σύμπτωση ένας πόνος στη μέση μου που εξελίχτηκε σε λουμπάγκο. Η συνεχώς διαμαρτυρόμενη μέση μου, μου επιβάλει να χρησιμοποιήσω ενέσιμο κοκτέιλ μυοχαλαρωτικού και αντιφλεγμονώδους φαρμάκου.  Η επικλινής σκηνή του θεάτρου επιδεινώνει τον πόνο της μέσης. Τα καμαρίνια επικλινή και αυτά μας υποχρεώνουν να πατάμε φρένο με τις φτέρνες των ποδιών για να μην μας πάρει η κατηφόρα. Πριν ξεκινήσει η παράσταση ενημερώνω τους συναδέλφους για την κατάστασή μου και τους παρακαλώ να με βοηθήσουν σε δυο τρεις εισόδους αλλά και εξόδους μου στη σκηνή. Στο σκηνικό της παράστασης υπήρχε μια σκάλα αρκετά επικλινής και αυτή και με πολλά σκαλοπάτια. Βάσει του έργου και της σκηνοθεσίας έπρεπε να ανταποκριθώ στην εντολή του αστυνομικού επιθεωρητή να ανέβω τη σκάλα και να επανέλθω, κατεβαίνοντάς την, όταν με φωνάξει. Πιο συγκεκριμένα μου έλεγε: «Εσείς κυρία μου ανεβείτε στα πάνω διαμερίσματα και όταν σας χρειαστώ θα σας φωνάξω». Του είπα πως δεν μπορώ λόγω μέσης να ανέβω αλλά ούτε και να κατέβω τη σκάλα και ότι θα φύγω από την πλαϊνή έξοδο προς την κουζίνα. Επομένως άλλαξε η ατάκα και θα μου έλεγε: «Κυρία μου πηγαίνετε στην κουζίνα και όταν σας χρειασθώ θα σας φωνάξω». Και επίσης αντί για: «Κυρία μου κατεβείτε από τη σκάλα τώρα, σας χρειάζομαι» να μου πει: «Κυρία μου ελάτε από την κουζίνα τώρα, σας χρειάζομαι». Ο συνάδελφος δέχτηκε με χαρά να με βοηθήσει. Ολος ο θίασος άκουσε προσεκτικά τις διορθώσεις και πραγματικά σε όλο το έργο οι συνάδελφοί μου με βοηθούσαν μειώνοντας τις αποστάσεις που είχα να διανύσω. Ερχονταν αυτοί προς εμένα. Φτάνει η στιγμή που δεν πρέπει να ανέβω τη σκάλα και ο συνάδελφος δεν πρέπει να μου πει να ανέβω στα πάνω διαμερίσματα αλλά να φύγω από την κουζίνα.

Ακούω λοιπόν: «Εσείς κυρία μου ανεβείτε στα πάνω διαμερίσματα και όταν σας χρειαστώ σας φωνάζω». Του κάνω νόημα με τα μάτια πως δεν μπορώ να ανέβω τη σκάλα. Αυτός επιμένει: «Εσείς κυρία μου ανεβείτε στα πάνω διαμερίσματα και όταν σας χρειαστώ σας φωνάζω». Του λέω: «Μήπως είναι καλύτερα να πάω στην κουζίνα να πιω ένα ποτήρι νερό;». Κατάλαβε και μου απαντά: «Οπως επιθυμείτε». Φεύγω προς την κουζίνα λοιπόν ήσυχη πως ο γολγοθάς μου ξεπεράστηκε.

Η πλοκή του έργου ξετυλίγεται και η αγωνία κορυφώνεται. Οι αλλεπάλληλες ερωτήσεις του επιθεωρητή προς τους άλλους χαρακτήρες του έργου δεν παίρνουν απάντηση. Σαν λύση ο επιθεωρητής πρέπει να μου απευθύνει την ατάκα: «Κυρία μου ελάτε από την κουζίνα τώρα, σας χρειάζομαι». Αντ’ αυτού ακούω: «Κυρία μου κατεβείτε από τη σκάλα τώρα, σας χρειάζομαι». Ολος ο θίασος νομίζοντας πως θα κατέβω από τη σκάλα γυρίζει και κοιτάζει προς εκείνη την κατεύθυνση. Εγώ εμφανίζομαι από την κουζίνα και βλέπω τον θίασο να αγναντεύει προς τη σκάλα. Ο απόλυτος καταστροφικός συνδυασμός: πόνου μέσης – επικλινούς σκηνής –  ασυνεννοησίας – σκηνικής αμηχανίας – μυοχαλαρωτικού και αντιφλεγμονώδους κοκτέιλ  συνηγορούν στο να ξεχάσω τι λέω και να μείνω ακίνητη κοιτάζοντας τον θίασο που με περιμένει να βγω και να κατέβω τη σκάλα. Ημουνα σίγουρη πως κάποιος κάτι έχει να πει ατάκα αλλά ξεχάστηκε. Αυτός ο κάποιος βέβαια ήμουν εγώ. Ο επιθεωρητής αποφασίζει να γυρίσει προς το μέρος μου και φυσικά αφού με περίμενε από τη σκάλα, τρομάζει. Ολος ο θίασος γυρνά και με κοιτά περιμένοντας να μιλήσω. Εχω πάθει το γνωστό στη θεατρική γλώσσα «σεντόνι» και δεν μπορώ να ξεστομίσω λέξη. Ευτυχώς όμως ο επιθεωρητής συνεχίζει με τις επόμενες ατάκες και έτσι η σκηνή αρχίζει να αναπτύσσεται κάτω από το αδιόρατο μειδίαμα στα πρόσωπα των συναδέλφων. Αυτή η στιγμή, αυτή η παύση που απλά κοιταζόμασταν, μου φάνηκε αιώνας.