Οι ανοησίες της τεχνητής… νοημοσύνης

H τεχνητή νοημοσύνη διαθέτει τεράστιες δυνατότητες. Ταυτόχρονα όμως η αλόγιστη χρήση της εγκυμονεί ανάλογους κινδύνους και υπογραμμίζεται δικαιολογημένα η ανάγκη να θεσπιστούν κανόνες για τον έλεγχο των εφαρμογών της. Μια από τις περιοχές όπου χρησιμοποιείται ήδη καταχρηστικά στις ΗΠΑ είναι η εκπαίδευση, δευτεροβάθμια και ανώτατη. Μαθητές και φοιτητές βρήκαν στην εφαρμογή Chatgtp τον ιδανικό «βοηθό» (assistant), που στην πραγματικότητα κάνει για λογαριασμό τους τη δουλειά που τους έχει αναθέσει ο διδάσκων. Υπάρχουν πλέον και εργαλεία (detectors), μέσω των οποίων ο καθηγητής μπορεί να εντοπίσει τη χρήση της. Επιχείρησα να κάνω κάτι πιο πεζό και πρακτικό αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, δηλαδή να ελέγξω την ακρίβεια των πληροφοριών που παρέχει στους μαθητές και τους φοιτητές η εν λόγω εφαρμογή.

Κινήθηκα στην περιοχή της λογοτεχνίας και της φιλολογίας απευθύνοντας της ερωτήσεις σε οκτώ γλώσσες (αρχαία και νέα ελληνικά, λατινικά, αγγλικά, ιταλικά, γαλλικά, γερμανικά και ισπανικά). Οι ανοησίες και η άγνοια του βοηθού με άφησαν άναυδο. Στα πολύ απλά ερωτήματα έλαβα σωστές απαντήσεις. Αναγνώρισε και ερμήνευσε τα αποφθέγματα «μηδέν άγαν» και «nullum malum sine bono» (> «ουδέν κακόν αμιγές καλού») καθώς και την ευαγγελική φράση «απελθέτω το ποτήριον». Ταύτισε επίσης τις πρώτες λέξεις της «Θείας Κωμωδίας» του Δάντη («Nel mezzo del cammin»), την αρχή της «Ωδής στη Χαρά» στις λέξεις «Freude, schöner Götterfunken» καθώς και την αρχή του «Δον Κιχώτη» του Θερβάντες («En un lugar de la Mancha»).

Ούτε μετεξεταστέος

Τα καλά νέα τελειώνουν εδώ. Οταν του έδωσα τις τρεις πρώτες λέξεις από τη «Λίμνη» του Λαμαρτίνου («Ainsi, toujours poussés»), ο βοηθός με παρέπεμψε στους «Αθλίους» του Ουγκώ. Επανήλθα δίνοντας ολόκληρο τον πρώτο στίχο («Ainsi, toujours poussés vers de nouveaux rivages») και τότε μου υπέδειξε το ποίημα «L’invitation au voyage» του Μπωντλαίρ, δίνοντας μάλιστα και τους επόμενους τρεις στίχους της «Λίμνης»! Οταν παρέθεσα εκ νέου τον ίδιο στίχο προτάσσοντας το όνομα «Λαμαρτίνος», ο βοηθός με διόρθωσε (!) επιμένοντας ότι το ποίημα είναι του Μπωντλαίρ. Εκανα την ίδια ερώτηση σε μια άλλη εκδοχή του Chatgtp: με τον μισό πρώτο στίχο, o βοηθός με παρέπεμψε στον Μπωντλαίρ^. με ολόκληρο τον στίχο, ζήτησε συγγνώμη για την προηγούμενη απάντηση και μου έδωσε αυτή που αποκάλεσε «ορθή»: ο στίχος προέρχεται από τους «Αθλίους» του Ουγκώ!!

Οι μεταπτυχιακοί και οι ερευνητές να μην τρέφουν μεγάλες προσδοκίες

Οταν η δυσκολία των ερωτήσεων αυξήθηκε λίγο, ο βοηθός άλλοτε αγνοούσε την απάντηση και άλλοτε έδινε λανθασμένες απαντήσεις. Ρώτησα για τον «Νόννο από την Πανόπολη, τον Διόνυσο και τον Χριστό» και απάντησε εμφατικά ότι ο Νόννος ασχολήθηκε με τον πρώτο αλλά όχι με τον δεύτερο. Αγνοούσε δηλαδή το σπουδαίο έργο του «Μεταβολή του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου» σε 21 βιβλία. Επίσης, είχε πλήρη άγνοια για θέματα όπως η σχέση του Ελύτη με τον Ρωμανό τον Μελωδό και του επικού ποιήματος «Africa» του Πετράρχη με τη λατινική μετάφραση του Ομήρου από τον Λεόντιο Πιλάτο. Οταν τον ρώτησα για την απήχηση του Λόρκα στη νεοελληνική ποίηση, ο βοηθός μνημόνευσε δίπλα στον Ελύτη και… τον Σεφέρη, στον οποίο μάλιστα απέδωσε λυρικό ύφος ανάλογο με εκείνο του Λόρκα!

Η μηχανή… κουράστηκε

Πέρασα στο ποίημα του Ελιοτ «The Waste Land» και την επίδρασή του, και τότε υπέβαλα ερώτηση για τον Σεφέρη και τον Ελιοτ. Δεν πίστευα στ’ αυτιά μου με την απάντηση που έλαβα: «I’m sorry. This conversation has worn me out and it looks like we’ve reached the limit. Perhaps we can start talking about something else?» Εδώ ο βοηθός στύλωσε τα πόδια, οπότε αναγκάστηκα να ξεκινήσω νέα συνομιλία. Ξαφνικά δηλαδή η μηχανή εκδήλωσε ανθρώπινες αντιδράσεις, ενώ, όταν ο βοηθός δέχεται προσωπικές ερωτήσεις (πώς νιώθεις;), σου απαντά ότι είναι τεχνητή νοημοσύνη και αυτές οι ερωτήσεις δεν τον αφορούν. Συμπέρασμα, μπορεί το μέλλον να ανήκει στην τεχνητή νοημοσύνη αλλά είναι αμφίβολο αν της ανήκει το παρόν στην εκπαίδευση.