Στοχεύοντας στον πληθωρισμό των πωλητών

Βασικοί αξιωματούχοι έχουν αναγνωρίσει ότι τα κέρδη αποτελούν μια σημαντική πηγή πληθωρισμού στην Ευρώπη, μια ρεαλιστική θέση που στηρίχθηκε σε γεγονότα και όχι τα οικονομικά της δεκαετίας του 1970. Τώρα που έχουν αποδεχθεί μια νέα ανάλυση για το τι οδηγεί τον πληθωρισμό, η απάντηση της πολιτικής θα πρέπει επίσης να αλλάξει.

Τους τελευταίους μήνες, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ο ΟΟΣΑ, η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχουν δημοσιεύσει μελέτες που δείχνουν ότι τα κέρδη αντιπροσωπεύουν μεγάλο μερίδιο στον πληθωρισμό.

Αλλά το «πραξικόπημα» για τους αμφισβητίες ήρθε στις 26 Ιουνίου, όταν το ΔΝΤ έγραψε στο Twitter: «Τα αυξανόμενα εταιρικά κέρδη ήταν ο μεγαλύτερος συντελεστής στον πληθωρισμό της Ευρώπης τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς οι εταιρείες αύξησαν τις τιμές περισσότερο από το αυξημένο κόστος της εισαγόμενης ενέργειας».

Γιατί καθυστέρησε; Οπως είπε η Κριστίν Λαγκάρντ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 5 Ιουνίου, «η συμβολή των κερδών στον πληθωρισμό… δεν είχε γίνει για λίγο αντιληπτή», γιατί «δεν είχαμε αρκετά και τόσο καλά στοιχεία για τα κέρδη όσο για τους μισθούς». Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής απέτυχαν να εκτιμήσουν πλήρως τη «μετάδοση της αύξησης του κόστους που επέβαλαν πολλοί εταιρικοί τομείς στις τελικές τιμές».

Αλλά τώρα, το πρόβλημα έχει εμφανιστεί ξεκάθαρα. Ενώ ορισμένοι κλάδοι «εκμεταλλεύτηκαν το πλεονέκτημα για να αυξήσουν τα κόστη χωρίς να συμπιέσουν τα περιθώρια», εξήγησε η Λαγκάρντ, άλλοι έχουν προχωρήσει περισσότερο για να «ανεβάζουν τις τιμές υψηλότερα».

Αυτός ο «πληθωρισμός των πωλητών» συμβαίνει όταν ο εταιρικός τομέας καταφέρνει να μετακυλήσει ένα σημαντικό σοκ κόστους στους καταναλωτές αυξάνοντας τις τιμές για να προστατεύσει ή να ενισχύσει τα περιθώρια κέρδους του. Φυσικά, δεν έχουν κερδίσει όλες οι εταιρείες εξίσου.

Η ουσία είναι ότι ο πληθωρισμός των πωλητών οδηγεί σε αύξηση των συνολικών κερδών. Η ίδια απλή αλήθεια οδήγησε τον Ανταμ Σμιθ να προειδοποιήσει πριν από 250 χρόνια, ότι τα κέρδη μπορούν να οδηγήσουν σε πιέσεις στις τιμές.

Κάποιοι μπορεί να αντικρούσουν ότι η προστασία των περιθωρίων έναντι των κραδασμών κόστους είναι φυσιολογική εταιρική συμπεριφορά, χωρίς να αφήνει κανένα λόγο να επανεξεταστεί ο σημερινός πληθωρισμός. Κανείς όμως δεν αρνείται ότι οι εταιρείες στοχεύουν να προστατεύσουν ή ακόμα και να διευρύνουν τα περιθώρια κέρδους τους (επομένως, ο «πληθωρισμός» είναι εσφαλμένη ονομασία).

Οπως έχουν τα πράγματα, η τυπική συνταγή για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού εξακολουθεί να είναι η αύξηση των επιτοκίων, παρόλο που κάτι τέτοιο συνεπάγεται υψηλότερη ανεργία και αυξάνει τον κίνδυνο ύφεσης και χρηματοπιστωτικής αστάθειας. Η αύξηση του κόστους δανεισμού έχει ήδη αυξήσει τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους και, αν μη τι άλλο, μειώνει την ικανότητα των επιχειρήσεων να απορροφούν τις αυξήσεις των μισθών.

Οι οικονομολόγοι και οι πολιτικοί ηγέτες των διεθνών και ευρωπαϊκών θεσμών πρέπει τώρα να συνεχίσουν διαφορετικά. Χρειαζόμαστε πολιτικές που απορρέουν από τη νέα τους κατανόηση. Εκτός αυτού, θα ήταν ασφαλέστερο να σταματήσουν τις αυξήσεις επιτοκίων και να μην κάνουν τίποτα από το να ξεκινήσουν έναν ακόμη γύρο νομισματικής σύσφιγξης. Μερικές φορές το να κάνεις ένα βήμα πίσω είναι ο καλύτερος τρόπος για να προχωρήσεις μπροστά.

Η Isabella M. Weber είναι επίκουρη καθηγήτρια Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης Amherst και συγγραφέας του How China Escaped Shock Therapy: The Market Reform Debate (Routledge, 2021).