Ο πηδηχτούλης Ερντογάν

Μεταξύ μας δεν χρειαζόταν και πολύ μυαλό, ούτε να είσαι απόφοιτος του Harvard Kennedy School, για να καταλάβεις τι πρόκειται να συμβεί.

Ηταν προφανές για όποιον στοιχειωδώς κατανοούσε τα διεθνή πράγματα ότι ο Ερντογάν δεν θα αντέξει και αργά ή γρήγορα θα κάνει την kolotoumpa.

Καλώς τονα λοιπόν κι ας άργησε.

Το απευκταίο για τους οπαδούς της βλαχαδερής μεγαλομανίας του άρχισε να διαγράφεται στον ορίζοντα με τη σύνθεση της νέας τουρκικής κυβέρνησης και την αιφνιδιαστική θερμή συνηγορία του για την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.

Η υποχώρηση στην ένταξη της Σουηδίας χωρίς εκατέρωθεν δεσμεύσεις ήταν το κερασάκι στην τούρτα.

Και η συνάντηση με τον «Μητσοτάκη γιοκ» απλώς η τιμωρία για τον χαμένο. Κακά τα ψέματα, ακόμη και οι καλύτερες ακροβασίες έχουν το κόστος τους.

Οπως φάνηκε από τον εκπρόσωπο του Λευκού Οίκου (11/7) η συμφωνία που προωθεί ο πρόεδρος Μπάιντεν αρχίζει να περιγράφεται.

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο, οι ΗΠΑ «υποστηρίζουν»:

+++ Την είσοδο της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

+++ Τα F-16 για την Τουρκία.

+++ Τα F-35 για την Ελλάδα.

Ουσιαστικά δηλαδή εκχωρείται στην Ελλάδα η αεροπορική υπεροπλία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ενώ τα ανακαινισμένα F-16 στα οποία προσβλέπει η Τουρκία θα δούμε υπό ποιους όρους ή προϋποθέσεις θα παραχωρηθούν. Στην καλύτερη περίπτωση πάντως όχι πριν από το 2027.

Δεν ξέρω αν αυτού του τύπου η μοιρασιά αρέσει στον Ερντογάν, αλλά μάλλον δεν μπορεί να κάνει κι αλλιώς. Ούτε ξέρω αν το αποτέλεσμα της φασαρίας δικαιολογούσε τη φασαρία αλλά περισσεύει. Περί ορέξεως…

Σε ό,τι μας αφορά, η επαναπροσέγγιση του Ερντογάν με τη Δύση είναι προς το παρόν αρκετή, ιδίως όταν το καλωσόρισμα από την άλλη πλευρά γίνεται με επιφυλάξεις και υπό στενή επιτήρηση. Αν δεν κάνω λάθος, μόνο ο Τύπος της Ακρας Δεξιάς στην Ελλάδα κατάλαβε ότι «ο Σουλτάνος τα πήρε όλα» διότι είναι «μεγάλος παίκτης» («Δημοκρατία», 12/7).

Μεταξύ μας, ούτε από την Ευρωπαϊκή Ενωση κατάφερε να πάρει κάτι, αν και μάλλον δεν υπήρχε τίποτα στο τραπέζι πριν από το φθινόπωρο και εφόσον είναι καλό παιδί. Στην καλύτερη περίπτωση τον υποδέχτηκε ένα ασαφές «θα δούμε» (συνάντηση με Σαρλ Μισέλ, 11/7).

Τη θεωρία ότι ο Ερντογάν αποζημιώθηκε με «τη δέσμευση των ευρωπαίων εταίρων ότι θα επανενεργοποιηθεί/ξεπαγώσει η διαπραγματευτική διαδικασία για την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση» (Π.Κ. Ιωακειμίδης, «ΤΑ ΝΕΑ», 13/7) ούτε οι Τούρκοι δεν την έχαψαν. Οι άνθρωποι έχουν καταλάβει.

Δύο παρατηρήσεις ως συμπέρασμα.

Πρώτον, οι μαγκιές δεν κάνουν τους μάγκες. Συνήθως παράγουν κωλοτούμπες, καλοδεχούμενες αλλά κι εξευτελιστικές για τον καλλιτέχνη.

Ποτέ στην παγκόσμια ιστορία δεν δικαιώθηκε μια χώρα που αυτοανακηρύχθηκε «υπερδύναμη». Η ισχύς πρέπει συνήθως να προκύπτει κι από κάποιες αντικειμενικές παραμέτρους ευρύτερης αποδοχής.

Δεύτερον, όταν έχεις να κάνεις με ανεξέλεγκτους, αφερέγγυους ή ανοικονόμητους συνομιλητές η αποφασιστικότητα και η σταθερότητα είναι ο μόνος ασφαλής δρόμος.

Τον ακολούθησε η Ελλάδα απέναντι στην Τουρκία και δικαιώθηκε. Διαψεύδοντας ταυτοχρόνως τους προμηθευτές δωρεάν συμβουλών που συνιστούσαν ψωριάρικα «να τα βρούμε με την Τουρκία».

Τι να βρούμε; Δεν έχουμε χάσει κάτι.

Υπάρχει όμως κι ένα τρίτο. Προφανώς υπάρχουν πολλοί δρόμοι να ξεπεραστούν προβλήματα στις σχέσεις δύο χωρών χωρίς να καταφύγουμε απαραιτήτως στα καριοφίλια. Διάλογος, προσφυγή στη διεθνή δικαιοσύνη, διαπραγματεύσεις κ.λπ.

Αλλά υπό μία αυστηρή προϋπόθεση. Πως σε όλα αυτά καταφεύγεις μόνο από θέση ισχύος, όταν δηλαδή είσαι από πάνω κι όχι από κάτω. Αν είσαι από κάτω, βγάζεις απλώς τον σκασμό και κοιτάς να αλλάξεις τον συσχετισμό.

Και όλα δείχνουν πως τώρα είμαστε από πάνω. Δεν είμαστε εμείς οι επισπεύδοντες, ο Ερντογάν είναι.

Φυσικά όλα τα ελληνοτουρκικά προβλήματα δεν λύθηκαν στο Βίλνιους κι ούτε υπήρχε περίπτωση να λυθούν. Απλώς η πλευρά Ερντογάν έδειξε διάθεση να κόψει τις αγριάδες και δεν είναι καθόλου κακό για την ηρεμία στην περιοχή.

Σε δύο διμερείς συναντήσεις με Μπάιντεν και Μακρόν τονίστηκε στον τούρκο πρόεδρο η ανάγκη να διαφυλαχθεί η σταθερότητα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Και προφανώς οι πρόεδροι των ΗΠΑ και της Γαλλίας δεν εννοούσαν τις ξαπλώστρες στη Μύκονο.

Ερώτηση κρίσεως. Θα κρατήσει στη διάρκεια του χρόνου αυτός ο «εξημερωμένος» Ερντογάν; Δεν θα κρατήσει; Ομολογώ ότι κανείς δεν είναι μάντης Τειρεσίας για να το προεξοφλήσει.

Υπάρχουν όμως δύο στοιχεία, τα οποία πρέπει να λάβουμε υπόψη μας.

Πρώτον, την εσωτερική οικονομική κατάσταση της Τουρκίας. Οπως κι αν την αξιολογήσει κανείς είναι σαφώς ανησυχητική.

Χρειάζεται επειγόντως μια σταθεροποίηση την οποία κανείς Ερντογάν δεν μπορεί να επιτύχει χωρίς τη σύμπραξη ή έστω την ανοχή της Δύσης. Γι’ αυτό και το τσαχπίνικο φλερτ της Αγκυρας με τον Πούτιν κατέληξε σε μάλλον μελαγχολική ερωτική απογοήτευση.

Δεύτερον, τις γενικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις. Αυτή τη στιγμή η σημαντικότερη απροσδιόριστη μεταβλητή είναι η εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Από όπου ο Ερντογάν δίνει την εντύπωση ότι προσπαθεί να απεμπλακεί έστω με μικρά πηδηματάκια.

Λογικό. Ο ρεαλισμός ποτέ δεν φωνάζει.

Το βέβαιο είναι πως το μεγαλομανές γεωπολιτικό σχέδιο που ξεδίπλωσε από το 2010 βάζει νερά από παντού. Κι αν η Τουρκία ως «υπερδύναμη» μας προκαλούσε, δεν έχουμε λόγο να την απορρίψουμε ως κανονικό γείτονα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία λοιπόν ότι ο Ερντογάν ως κωλοτούμπας έχει ένα όριο. Δεν μπορεί ο άνθρωπος να πιάσει δουλειά και σε τσίρκο.

Ως πηδηχτούλης όμως οι προοπτικές του είναι μια χαρά.