Στις εσωκομματικές είναι αλλιώς

Η ανάγκη για διόρθωση του νόμου του σχετικού με την ψήφο των αποδήμων επιβεβαιώθηκε στις πρόσφατες διπλές εκλογές. Οταν δοκιμάστηκε στην πράξη ο νόμος που, ως αποτέλεσμα συμβιβασμών, είχε γίνει κατορθωτό να ψηφιστεί από την προηγούμενη Βουλή. Βεβαίως, όταν συζητήθηκε το νομοσχέδιο και, έπειτα από διάφορα πετσοκόμματα, κατέληξε όπως κατέληξε, όλοι επισημαίναμε ότι είναι εκτρωματικός και άδικος κι ότι, τελικά, όσοι Ελληνες ζουν στο εξωτερικό θα έμεναν με το παράπονο.

Οι ρυθμίσεις του ισχύοντος νόμου έχουν απολύτως παράλογες προϋποθέσεις για να ψηφίσεις, στον αντίποδα της συνταγματικής επιταγής περί καθολικότητος της ψηφοφορίας. Η υποχρέωση Ελλήνων του εξωτερικού, που ψηφίστηκε με απαίτηση του ΚΚΕ, να έχουν δικαίωμα ψήφου μόνο όσοι έκαναν φορολογική δήλωση στην Ελλάδα τα τελευταία δύο χρόνια, από την άποψη αυτή υπονομεύει τη δημοκρατική αρχή της ισότητας των πολιτών. Είναι λοιπόν ορθή η προσπάθεια της κυβέρνησης, που επικαλείται την αδικία η οποία έγινε στους Ελληνες του εξωτερικού στις δύο πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις, να προσπαθήσει να διορθωθεί ο νόμος. Καταρχάς, όσοι έχουν δυνατότητα να ψηφίσουν είναι λίγοι, ελάχιστοι. Ορθώς το θέτει το υπουργείο Εσωτερικών: «Θέλουν να ψηφίζουν μόλις 18.000 άνθρωποι ή θέλουν να ψηφίζει ένας σημαντικά μεγαλύτερος αριθμός;».

Υποτίθεται ότι οι διαπιστώσεις αυτές είναι κοινές για όλους. Αλλά δεν είναι κοινή η απάντηση. Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται ότι θα ανταποκριθεί στον κοινοβουλευτικό ρόλο του και θα στηρίξει. Ο ΣΥΡΙΖΑ, όμως, που χθες αντιπροσωπεία του συσκέφτηκε με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εσωτερικών, τη Νίκη Κεραμέως και τον Θοδωρή Λιβάνιο, άρχισε ακόμα μια φορά τους συσχετισμούς, τον μαξιμαλισμό (να δούμε συνολικά τον εκλογικό νόμο, σε βάθος χρόνου), τα ήξεις-αφήξεις. Θα περιμένει. Αν ο νόμος ψηφιστεί από κανένα ακροδεξιό σχήμα, θα αρχίσει να κατηγορεί την κυβέρνηση και το ΠΑΣΟΚ για στροφή στην Ακροδεξιά.

Στο μεταξύ ο ΣΥΡΙΖΑ είναι το κόμμα που, στις εσωκομματικές εκλογές, είχε ισοπεδώσει τη διαδικασία, για να ψηφίσουν όσο το δυνατόν περισσότεροι, απ’ οπουδήποτε κι αν προέρχονταν.  Τον Μάιο του 2022, οι κάτοικοι εξωτερικού που δεν ήταν μέλη του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και επιθυμούσαν να λάβουν μέρος στη διαδικασία, μπορούσαν να στείλουν σε μια συγκεκριμένη ηλεκτρονική διεύθυνση έως την παραμονή το ονοματεπώνυμό τους, τη χώρα απ’ όπου ψήφιζαν, ένα τηλέφωνο και το email τους κι όλα μέλι-γάλα («Αυγή», 14/5/2022). Διερωτήθηκα τότε από αυτή τη σελίδα στα «ΝΕΑ»: «Πώς άραγε οι συγκεκριμένοι όροι συμμετοχής διασφαλίζουν το αδιάβλητο της εκλογικής διαδικασίας; Πώς ελέγχεται το αξιόπιστο του ονόματος του ψηφοφόρου και του δικαιώματός του στην ψήφο; Δεν θα έπρεπε, π.χ., να δηλώνεται η ηλικία του;». Και συμπέραινα ότι ενώ οι όροι που ετέθησαν δεν ήταν αναγκαίοι και ικανοί για να προστατεύσουν τη νομιμότητα της ψηφοφορίας, ο ΣΥΡΙΖΑ εύκολα παρέκαμψε την κριτική, πανηγυρίζοντας για τους πολλούς που ψήφισαν.

Το κόμμα δεν απάντησε τότε, πώς είναι δυνατόν να υιοθετεί εκλογικές αλχημείες στις εσωκομματικές εκλογές του, ενώ παρίστανε (και συνεχίζει να παριστάνει) το βαρύ πεπόνι ουσιαστικά απορρίπτοντας έναν νόμο που είχε φροντίσει για την ταυτοποίηση των ψηφοφόρων και τη διασφάλιση της νομιμότητας. Το ερώτημα ισχύει και σήμερα. Ο,τι ισχύει για το κόμμα με τεράστια χαλαρότητα, δεν ισχύει στην εκλογική διαδικασία του κράτους; Αν μπορούσαν να κατανοήσουν τις παλινωδίες μιας αγχώδους αντιπολίτευσης, ίσως καταλάβαιναν και τους λόγους της συντριβής τους – και γιατί πρέπει να αλλάξουν. Αλλά μπορούν;

Ο Ερντογάν και οι ευρωπαϊκές αξίες

Η άρση των αντιρρήσεων του Ταγίπ Ερντογάν για την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ ήταν μια νίκη του δυτικού κόσμου. Μετά τις εκλογές, στις οποίες νίκησε, ο τούρκος πρόεδρος φαίνεται να επιδιώκει μια πιο συγκαταβατική πολιτική με τις προσδοκίες του δυτικού κόσμου, προσαρμόζοντας τις αυτοκρατορικές βλέψεις του: είναι μια πραγματιστική στροφή, η τουρκική κοινωνία δύσκολα θα μπορούσε να αποδεχτεί τον προσανατολισμό της προς τον δυτικό κόσμο. Το αυταρχικό πείραμα και η επένδυση στο Ισλάμ έχει όρια.
Ακόμα και έτσι, όμως, η Τουρκία προσπάθησε να διαπραγματευτεί την άρση του τουρκικού βέτο για την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ με τη διεκδίκηση προνομιακής θέσης στον δρόμο προς την Ευρωπαϊκή Ενωση, τον οποίο ο Ερντογάν επανέφερε. Ελπίζω να κατανόησε ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν είναι μια σημαία ευκαιρίας, ότι για να ανήκεις στην Ευρώπη οφείλεις να προσαρμόσεις το αξιακό σου σύμπαν και να κριθείς γι’ αυτό. Η ευρωπαϊκή απάντηση ήταν σαφής και άσχετη με την επιλογή του Ερντογάν στο πάγιο αίτημα του ΝΑΤΟ: Ευρώπη σημαίνει δημοκρατικούς θεσμούς και δομές ελευθερίας. Ο ευρωπαϊκός δρόμος είναι μακρύς, προϋποθέτει τον εκδημοκρατισμό και τις ελευθερίες. Κίνηση πρώτη: ας ανοίξουν οι φυλακές να μείνουν ελεύθεροι οι συγγραφείς και οι δημοσιογράφοι, να κάνουν ανεπηρέαστοι τη δουλειά τους…