Το 5% και ο κίνδυνος του Φρανκενστάιν

Θα βελτιώσει το πολιτικό σύστημα και τη διακυβέρνηση της χώρας η αύξηση του ορίου εισόδου στη βουλή στο 5% από 3% που είναι σήμερα; Ας δούμε συγκεκριμένα το ζήτημα: αν ίσχυε στις τελευταίες εκλογές μόνο ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΠAΣOΚ και ΚΚΕ θα είχαν εκλέξει βουλευτές. Και έλαβαν συνολικά  τα τέσσερα κόμματα κάτι λιγότερο από 78%.Ήτοι, 22%, περισσότερο από το 1/5 των ψηφοφόρων δεν θα εκπροσωπείτο στη βουλή. Κακό της κεφαλής τους βέβαια, ας διάλεγαν κάποιο από τα τέσσερα.

Αλλά η ψήφος τους δεν πάει χαμένη, δίνει τεράστια πλεονεκτήματα στο πρώτο κόμμα. Με το ισχύον εκλογικό σύστημα αρκεί το 34% για να αποκτήσει αυτοδυναμία το πρώτο κόμμα και 41% -μόλις κάτι παραπάνω από το σημερινό ποσοστό της ΝΔ- για να πραγματοποιηθεί το όνειρο του κ. Γεωργιάδη, να αποκτήσει 181 βουλευτές η ΝΔ ώστε να αλλάξει κατά βούλησιν το σύνταγμα.

Ως γνωστόν, ο Έλληνας πρωθυπουργός συγκεντρώνει περισσότερες εξουσίες και από πρόεδρο Δημοκρατίας, για παράδειγμα τον Γάλλο ή τον Αμερικανό, οι οποίοι εκλέγονται με το 50%+1 των ψήφων ή των εκλεκτόρων, αντίστοιχα. Οι πρόεδροι αυτοί μπορεί να έχουν εναντίον τους τα νομοθετικά σώματα, όπως συμβαίνει αυτή την εποχή. Στην Ελλάδα, εξ’ ορισμού ο πρωθυπουργός διαθέτει την πλειοψηφία στη βουλή και διορίζει την ηγεσία της δικαιοσύνης, του στρατού, των σωμάτων ασφαλείας και των μυστικών υπηρεσιών.

Είναι υγιές πολιτικό σύστημα στο οποίο μόλις το 1/3 των ψηφοφόρων αποδίδει τόσες εξουσίες σε ένα μόνο πρόσωπο; Υπάρχει κάποια δημοκρατία, έστω και κατ’ όνομα μόνο, πού να συμβαίνει κάτι τέτοιο; Είναι υγιές να δικαιούται να αλλάξει κατά το δοκούν το σύνταγμα της χώρας του κόμμα με δύναμη μόλις το 41%; Κατά τη γνώμη μου είναι εξαιρετικά ανθυγιεινά αυτά – και όχι μόνο επειδή δημιουργείται πολιτικό ολιγοπώλιο, καρτέλ κομμάτων που θα πνίγουν κάθε πολιτική startup.

Αλλά και επειδή η Ελλάδα δεν διαθέτει θεσμούς που εξασφαλίζουν τα checks and balances μεταξύ των εξουσιών, όπως δεύτερη βουλή (γερουσία), συνταγματικό δικαστήριο, αποτελεσματική δικαιοσύνη. Επειδή επιπλέον τα κόμματα είναι αρχηγοκεντρικά: δεν υπάρχουν primaries οι ηγεσίες έχουν τον τελευταίο λόγο και ως προς τα πρόσωπα που συγκροτούν τα ψηφοδέλτια και ως προς τη διαχείριση της καθόλου ευκαταφρόνητης κρατικής χρηματοδότησης τους.

Δεν αρκεί να καταμετρούμε πόσες χώρες έχουν όριο εισόδου στη βουλή και πόσο είναι. Πρέπει να δούμε και τα εκλογικά τους συστήματα και τη δομή των κρατικών θεσμών. Αλλιώς, παίρνοντας κάτι από εδώ, κάτι από εκεί, ανάλογα με τη συγκυρία και τα γούστα των εκάστοτε κυβερνώντων, κατασκευάζουμε τελικά Φρανκενστάιν.