Μετεκλογικοί προβληματισμοί

Πιθανολογώ βάσιμα ότι τον μέσο έλληνα πολίτη και ψηφοφόρο δεν τον απασχολούν σοβαρά προεκλογικώς και μετεκλογικώς τα προγράμματα των κομμάτων, οι πολιτικές ιδεολογίες και οι πολιτικές αναλύσεις δημοσιολογούντων. Σύμφωνα με τον καθηγητή Πανταζή Τερλεξή (Πολιτική συμμετοχή στο σύγχρονο κράτος – Εκδόσεις Καστανιώτη 1975) λείπουν οι υποθέσεις και τα δεδομένα που θα στήριζαν ικανοποιητικά μία συγκροτημένη και ολοκληρωμένη θεωρία η οποία θα διευκόλυνε να βγάλουμε συγκεκριμένα συμπεράσματα για τη συμπεριφορά του πολιτικού ανθρώπου (homo politicus). Αλλά ακόμη και αν υπήρχε μια γενικώς  αποδεκτή επιστημονική θεωρία, η συλλογή εμπειρικού υλικού που θα τη στήριζε είναι μία δύσκολη υπόθεση.

Εμείς οι παλαιότεροι είδαμε πρόσφατα τη μεγάλη αποτυχία του εκλογικού συστήματος της «απλής αναλογικής», την προβληματική συμμετοχή των νέων ηλικίας 17-20 ετών, αλλά κυρίως τη δεύτερη Κυριακή την προκλητική αποχή ακόμη και των ψηφοφόρων του τελικού θριαμβευτή των εκλογών. Παρατηρήσαμε ακόμη και πρωτοφανή φαινόμενα απουσίας εφορευτικών επιτροπών, που καθιστούν προβληματική τη μεγάλη επιείκεια ως προς τη χαλαρή εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας. Εμφανίστηκε -ίσως για πρώτη φορά – η είσοδος στη Βουλή κομματιδίων της τελευταίας στιγμής, αμφιβόλου νομιμότητας και προελεύσεως. Τα φαινόμενα αυτά νομίζω ότι είναι ευθεία προσβολή στο ισχύον δημοκρατικό κοινοβουλευτικό πολιτικό σύστημα της χώρας. Καιρός είναι το πολιτικό σύστημα να προβληματιστεί ακόμη και για εφαρμογή χρηματικών προστίμων στα άτομα που παραβιάζουν ανεύθυνα τους νόμους με την απουσία τους, αλλά επίσης και σχετικά με  το κατώτερο όριο ηλικίας των ψηφοφόρων και με το ποσοστό εισόδου κόμματος στη Βουλή και άλλα παρόμοια θέματα.

Σημαντικότατη όμως θεωρώ την παντελή έλλειψη από τον προεκλογικό διάλογο του θέματος της τεχνολογίας. Η τεχνολογία έχει τη δύναμη να κάνει την πολιτική να εμφανίζεται αναχρονιστική (David Runciman 2014). Η πρόοδος της πληροφορικής έχει δημιουργήσει καινούργιους τρόπους σκέψης και προσέγγισης βασικών κοινωνικών ζητημάτων. Οι συνέπειες της κρατικής αποτυχίας μπορεί να αρθούν εν μέρει με τεχνολογικές παρεμβάσεις μιας ορθολογικής όμως πολιτικής. Το Δίκτυο της Αννας Διαμαντοπούλου την τελευταία εβδομάδα πριν από τις εκλογές της 25ης Ιουνίου οργάνωσε μία πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση με θέμα «Τεχνητή Νοημοσύνη και Δημοκρατία». Ζούμε σε μια εποχή επαναστατικής τεχνολογικής προόδου, όπου οι μηχανές και οι αλγόριθμοι παίζουν ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στη ζωή μας (συνθετική εποχή).

Στο επίκεντρό της βρίσκονται η συνθετική βιολογία και η μηχανική ζωντανών συστημάτων. Αυτό συμπεριλαμβάνει από τη δημιουργία νέων οργανισμών μέχρι τον σχεδιασμό συνθετικών οργάνων και ιστών για ιατρική χρήση. Η νέα αυτή εποχή προσφέρει δυνατότητες για πρόοδο, ανάπτυξη και καινοτομία. Συγχρόνως όμως αναφύονται και ζητήματα ηθικής και υπευθυνότητας που θα πρέπει να υπόκεινται στον αυστηρό έλεγχο των κυβερνήσεων και των κοινωνιών.

Δεν θα ήθελα να προκαλέσω τον αναγνώστη με τα τρία θεμελιώδη ερωτήματα που θέτει στον επίλογο του βιβλίου του Homo Deus ο Yuval Harari, αλλά ξαναγυρνώντας στη μικρή μας χώρα θα έδινα μία συμβουλή στους νικητές των εκλογών να φροντίσουν να διοικήσουν τη χώρα με ορθολογισμό, αξιοκρατία και έλλειψη ναρκισσισμού.

Ο Κυριάκος Κ. Παπαϊωάννου είναι ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ