Αυτολογοκριμένες πασιονάριες

Η ερώτηση «πώς θα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ χωρίς τον Αλέξη Τσίπρα» έχει μια εύκολη απάντηση: θα έχει όλα τα προβλήματα που έχουν τα κόμματα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς. Η παρουσία του Τσίπρα βοηθούσε τον ΣΥΡΙΖΑ, ειδικά μετά το 2016, να τα κρύβει κάτω από ένα γιγάντιο χαλί. Η απουσία του θα τα βγάλει στο φως. Ανεξάρτητα από το ποιος θα τον διαδεχτεί.

Τις προηγούμενες ημέρες γράφτηκαν πολλά για τον αποχωρήσαντα Τσίπρα. Σχεδόν ό,τι γράφτηκε αφορούσε τις νίκες του και τις ήττες του, την πρωθυπουργική του διακυβέρνηση και την αντιπολιτευτική του αδυναμία, τις αυταπάτες του και την όποια προσφορά του. Ομως υπάρχει μια διάσταση με την οποία ελάχιστοι ασχολήθηκαν: αναφέρομαι στη θητεία του ως αρχηγού του ΣΥΡΙΖΑ, που ήταν ολότελα διαφορετική από τους υπόλοιπους ρόλους του.

Από το 2016 και μετά, όταν η θρυλική «κωλοτούμπα» του, που έγινε διεθνής πολιτικός όρος, στάθηκε αιτία να φύγει από τον ΣΥΡΙΖΑ ένα μεγάλο μέρος των αριστερών του συνιστωσών, ο Τσίπρας μετέτρεψε τον ΣΥΡΙΖΑ σε αρχηγικό κόμμα και ας το αρνούνταν όλοι εντός του κόμματος. Ο Τσίπρας ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ, όχι γιατί είχε τον απόλυτο έλεγχο του κόμματος (αν τον είχε, δεν θα τον εξέθετε συχνά πυκνά ο Παύλος Πολάκης και δεν θα έκανε την προεκλογική γκάφα της χρονιάς ο Γιώργος Κατρούγκαλος), αλλά γιατί το ίδιο το κόμμα έμοιαζε να ασχολείται μαζί του, σαν να μην έχει άλλο να κάνει.

Στον Τσίπρα η κριτική απαγορευόταν κι έπρεπε όλοι να του είναι πιστοί – ακόμα κι αν δεν συμφωνούσαν με πολλά. Το γιατί συνέβαιναν αυτά είναι απλό: από το 2016 και μετά έπρεπε να μην αμαυρωθεί η εικόνα του ως πρωθυπουργού κι από το 2019 και μετά έπρεπε όλοι να στοιχηθούν δίπλα του αφού αυτός θα έδινε τη μάχη με το «καθεστώς Μητσοτάκη». Απόντος του Τσίπρα, θα συμβεί κάτι απλό: θα βγουν στην επιφάνεια οι πολλές διαφορετικές απόψεις για το ποια πρέπει να είναι η Αριστερά κι ο ρόλος της σήμερα. Κι αυτό βλέπουμε σε όλη την Ευρώπη πως δεν είναι ό,τι καλύτερο.

Η Ευρωπαϊκή Αριστερά ζει έναν εσωτερικό διχασμό που έχει κόστος την εσωστρέφεια. Στις τάξεις της παντού προσπαθούν να συνυπάρξουν όσοι θεωρούν ότι ο σκοπός της πρέπει να είναι η κυβερνησιμότητα με όσους απλά λατρεύουν τη διαμαρτυρία, τις μάχες του «πεζοδρομίου», τον αντισυστημισμό. Παντού οι μεν μοιάζουν στους δε με «βαρίδια»: οι θέσεις τους είναι τόσο ακραία διαφορετικές που η συνύπαρξή τους γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη – στην Ισπανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Αγγλία, στη Γερμανία, οι καβγάδες εντός των κεντροαριστερών κομμάτων είναι ο κανόνας. Ο ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε κάποια στιγμή το πιο μεγάλο κεντροαριστερό ευρωπαϊκό κόμμα γιατί η παρουσία του Τσίπρα δεν επέτρεπε διαφωνίες: μετά το 2016 μαζί του έμειναν όσοι άφησαν στην άκρη τις ιδεολογικές τους προτιμήσεις. Αλλά αυτές υπάρχουν.

Και δεν μπορώ να φανταστώ ποιος κερδίζοντας τη μάχη της διαδοχής θα τους πείσει όλους ότι μόνο αν κάτσουν ήσυχα μπορεί να ξαναπροκύψει προοπτική εξουσίας. Θα είναι δύσκολο και γιατί σε πολλούς αυτή η προοπτική δεν λέει τίποτα. «Αν για να λέμε τα πράγματα όπως έχουν και για να καταγγείλουμε το ντόπιο κατεστημένο πρέπει να γυρίσουμε στο 3%, με χαρά να το κάνουμε», έγραφε πρόσφατα στο Twitter μία από τις αυτολογοκριμένες τον καιρό του Τσίπρα πασιονάριες. Αντε να δω ποιος θα την πείσει αυτή κι άλλους πολλούς ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι πώς θα κερδίσουν τον κόσμο κι όχι πώς θα τον διώξουν…