Το αίνιγμα {LF}των λιπασμάτων

Το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων δεν λειτουργεί. Σε μεγάλο βαθμό κυριαρχείται από πολυεθνικές εταιρείες, επιτρέπει και ενθαρρύνει μη βιώσιμα και ανθυγιεινά πρότυπα παραγωγής και κατανάλωσης και δημιουργεί τεράστια απόβλητα σε όλα τα στάδια παραγωγής και διανομής.

Το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων παράγει επίσης τεράστιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, προκαλώντας έτσι σημαντική οικολογική ζημιά και στερεί από τους αγρότες μικρής κλίμακας σε πολλές χώρες ασφαλή και βιώσιμο τρόπο διαβίωσης. Ισως το χειρότερο από όλα, η πρόσβαση σε τρόφιμα παραμένει βαθιά άνιση, προκαλώντας την ακραία πείνα να αυξάνεται παρά να μειώνεται.

Η αντιμετώπιση αυτής της πολύπλευρης δυσλειτουργίας αντιπροσωπεύει ένα τεράστιο και περίπλοκο εγχείρημα. Οποιαδήποτε πιθανή λύση πιθανότατα θα συνεπάγεται δύσκολους συμβιβασμούς, δεδομένης της προφανούς έντασης μεταξύ της απόκρισης σε βραχυπρόθεσμες αυξήσεις τιμών και της εφαρμογής μακροπρόθεσμων στρατηγικών για πιο βιώσιμη παραγωγή και δίκαιη διανομή. Η παγκόσμια έλλειψη λιπασμάτων είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Οι περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις και η ξένη βοήθεια, τόσο από δημόσιους όσο και από ιδιωτικούς χορηγούς, συνεχίζουν να στοιχηματίζουν στην αυξημένη χρήση χημικών λιπασμάτων, αντί να διοχετεύουν περισσότερους πόρους προς την αγροοικολογική γεωργία. Για παράδειγμα, η Συμμαχία για μια Πράσινη Επανάσταση στην Αφρική (AGRA), που ιδρύθηκε το 2006 με την υποστήριξη μεγάλων ιδρυμάτων, υποστηρίζει ένα βιομηχανικό μοντέλο γεωργίας που περιλαμβάνει εκτεταμένη χρήση ποικιλιών σπόρων υψηλής απόδοσης σε συνδυασμό με την εξάρτηση από χημικά λιπάσματα και φυτοφάρμακα.

Ανεξάρτητες μελέτες, καθώς και αξιολογήσεις που παρήγγειλε η ίδια η AGRA, διαπίστωσαν ότι ο οργανισμός απέχει πολύ από το να επιτύχει τους στόχους του για διπλασιασμό των αποδόσεων και των εισοδημάτων για εκατομμύρια μικρών αφρικανών αγροτών. Εν τω μεταξύ, οι αγρότες σε όλη την ήπειρο είναι όλο και πιο ευάλωτοι καθώς εξαρτώνται περισσότερο από χημικά λιπάσματα και άλλες εισροές υλών των οποίων οι τιμές έχουν εκτοξευθεί στα ύψη.

Για να αντιμετωπίσουμε τις περιβαλλοντικές προκλήσεις στον κόσμο μας και να μετριαστούν οι χειρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, πρέπει να επαναπροσανατολίσουμε το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων προς μια πιο βιώσιμη και δίκαιη πορεία. Αυτό απαιτεί μετασχηματισμό πολλών τομέων παραγωγής τροφίμων, ιδιαίτερα των άκρως ολιγοπωλιακών αγορών για γεωργικές εισροές και καλλιέργειες. Μειώνοντας την εξάρτησή μας από τα χημικά λιπάσματα, θα μπορούσαμε να μετατρέψουμε την τρέχουσα επισιτιστική κρίση σε πραγματική ευκαιρία.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο University of Massachusetts Amherst και μέλος του High-Level Advisory Board on Effective Multilateralism του ΟΗΕ.