Αγιον Ορος

Για πολλούς είναι το «Περιβόλι της Παναγιάς». Το ιερότερο ακρωτήρι της Ορθοδοξίας, του σύμπαντος άρα κόσμου. Αλλοι δεν κρύβουν την αντιπάθεια, μέχρι και την αποστροφή τους. Και μόνο το άβατο στις γυναίκες το καθιστά στα μάτια τους σκοταδιστικό, επιβίωμα της πιο άτεγκτης πατριαρχίας. Να μη μιλήσουμε για τα πολιτικά παιχνίδια που φέρεται ότι παίζει. Για τα συμφέροντα – ντόπια και ξένα – τα οποία φημολογείται ότι υπογείως προωθεί…

Εγώ ανέκαθεν παλινδρομώ μεταξύ ευλάβειας και αθεΐας, ομνύω στον δαρβινισμό, ανάβω εντούτοις και κεράκι – μέχρι και στα τεφτέρια «υπέρ υγείας» και «υπέρ αναπαύσεως» έχω γράψει ονόματα αγαπημένων μου -, εγώ δεν θα μπορούσα να τοποθετούμαι αφοριστικά. Πώς να έχεις εξάλλου κατηγορηματική άποψη για κάτι που δεν έχεις δει ποτέ; «Θα πάω στο Αγιον Ορος» αποφάσισα το καλοκαίρι του 2018.

«Πώς θα πας;» με ρώτησε ο Βαγγέλης Βενιζέλος, ο οποίος με τιμά με τη φιλία του κι ανάμεσα στα πολλά που κατέχει είναι και τα θρησκευτικά και τα εκκλησιαστικά, εγγονός παπά εξάλλου… «Μόνος μου» είπα αφελώς. «Με λεωφορείο Θεσσαλονίκη – Ουρανούπολη, με καραβάκι στη Δάφνη κι από εκεί με τα πόδια. Σαν τους παλιούς περιηγητές. Είδα τις αποστάσεις, Δάφνη – Καρυές εντεκάμιση χιλιόμετρα, το έχω, και στην Αθήνα τόσο περπατάω κάθε μέρα…» «Ανεβοκατεβαίνεις, να υποθέσω, τον Λυκαβηττό» χαμογέλασε σκωπτικά. «Και πού θα μείνεις;» «”Κρούετε και ανοιγήσεται”. Θα με αφήσουν στο ύπαιθρο, να με φάνε τα τσακάλια;» «Χρειάζεσαι συνοδό» μού ανακοίνωσε, σε τόνο που δεν σήκωνε αντίρρηση. Και παρακάλεσε τον Παναγιώτη Δουδωνή, που είχε μόλις επιστρέψει από την Οξφόρδη, να με επωμιστεί για τρεις μέρες.

Στο λιμανάκι της Δάφνης παραδίδεις το διαμονητήριο και σε παραλαμβάνει ένα τζιπ για να σε πάει στη μονή που – πρώτα ο Θεός – θα γίνει η μονή της μετανοίας σου. Το οδηγεί καλόγερος. Το αγώι δεν εντάσσεται στην πατροπαράδοτη φιλοξενία, πληρώνεις είκοσι, πενήντα, εβδομήντα ευρώ. Στη διαδρομή μαγεύεσαι από την άγρια φύση. Οσο αρνητικός κι αν είσαι, δεν μπορείς να μην αναγνωρίσεις ότι το Αγιον Ορος προστατεύει με την ύπαρξή του τον ωραιότερο δρυμό στην Ελλάδα. Μέσα στο δάσος ξεφυτρώνουν μοναστήρια. Θυμίζουν μεσαιωνικά κάστρα, πύργους παραμυθιών, η Σιμωνόπετρα είναι η αρχαιότερη πολυκατοικία στον πλανήτη, χτισμένη σε έναν απόκρημνο βράχο, που στα ριζά του σκάει το κύμα…

Δεν παύεις στον Αθω να εκπλήσσεσαι. Ακόμα και τα στοιχειώδη, το ημερολόγιο, το ρολόι, έχουν ρυθμιστεί αλλιώτικα. Κοιμάσαι, εάν τα καταφέρεις, στις οκτώ το βραδάκι για να σηκωθείς στις τέσσερις τα χαράματα για τον όρθρο. Το μεσημεριανό σερβίρεται στις δέκα το πρωί. Στην «τράπεζα», την τραπεζαρία, τα σκεύη είναι μεταλλικά. Οσο διαρκεί η βρώση και η πόση, ένας αναγνώστης διαβάζει, μουρμουράει για την ακρίβεια, αποσπάσματα από τη Γραφή.

Συναντάς κάθε λογής καλόγερους. Εξαϋλωμένους γέροντες. Διανοούμενους με βαθιά σκέψη. Ντελικάτους και αρωματισμένους. Αλεπούδες με καλημαύχια, που κατέχουν τα πολιτικά, τα οικονομικά και τα καλλιτεχνικά ακόμα κουτσομπολιά. Σκληροτράχηλους αγρότες με τζιν ράσα. Νεοφερμένους εφήβους, που το γενάκι τους δεν έχει αγγίξει ξυράφι, κλήση άραγε ή βαθιά απογοήτευση τούς ώθησε να αποσυρθούν από τα εγκόσμια;

Το Αγιον Ορος ίσταται εκτός χρόνου. Κουβεντιάζουν τον Νικηφόρο Φωκά, τον ιδρυτή τους, σαν να πέθανε μόλις προχθές. Ο θάνατος άλλωστε είναι γεγονός χαρμόσυνο. Σε απαλλάσσει από το σαρκίο σου, σε μεταφέρει εν κόλποις Αβραάμ.

Στο Πρωτάτο αντικρίζεις τις αγιογραφίες του Μανουήλ Πανσέληνου και σού φεύγει το καφάσι. Εάν ψάχνεις απόδειξη για να στηρίξεις την πίστη σου, ιδού! – το χέρι του Πανσέληνου δεν μπορεί παρά να το καθοδήγησε Αγιο Πνεύμα. Το οποίο φωλιάζει ωστόσο μέσα σε όλους μας, λέω εγώ, ασχέτως πεποιθήσεων ή βαπτίσματος…

Ενα άλλο χέρι με εντυπωσίασε βαθιά. Στο φιρμάνι που επέτρεψε μετά την Αλωση στο Αγιον Ορος να εξακολουθήσει να υπάρχει. «Δεν ήξερε γράμματα ο Μωάμεθ Β’. Υπέγραφε με πράσινο μελάνι, με το αποτύπωμα της παλάμης του». Μια πράσινη παλάμη. Παιδική σχεδόν στο μέγεθος…