Γνωρίζοντας τα παιδιά μας {LF}και το μέλλον

^«Generation Z» ή «Gen Z», είναι η γενιά που περιλαμβάνει τα παιδιά και τους νέους που γεννήθηκαν μετά το 1995/1996. Είναι γνωστή και ως «iGeneration», καθώς είναι οι πρώτοι ψηφιακοί πολίτες. Στην Ελλάδα, και τον λεγόμενο δυτικό κόσμο, εξαιτίας της δημογραφικής εξέλιξης, δεν το συνειδητοποιούμε, αλλά παγκοσμίως η Gen Z είναι η πολυπληθέστερη γενιά σήμερα.

Συνήθως, κάθε γενιά «κουβαλά» μαζί της ένα κληρονομημένο φορτίο αξιών και συμπεριφορών από τις προηγούμενες, αυτό όμως για την Gen Z είναι ελάχιστο ως απόθεμα. Οι διαφορές της από τις προηγούμενες γενιές είναι εμφανείς.

Αυτή η γενιά περιγράφεται ως αυτοσυνείδητη, επίμονη, ρεαλιστική, καινοτόμος και αυτοδύναμη, σε αντίθεση με τους Millennials, οι οποίοι είναι πιο εγωκεντρικοί, με status anxiety, ιδεαλιστές, δημιουργικοί και εξαρτημένοι. Η Generation Z είναι καλύτερα μορφωμένη, πιο φιλελεύθερη και ανοιχτή σε αναδυόμενες κοινωνικές τάσεις. Νοιάζονται πολύ για τη δική τους ψυχική υγεία και ευεξία και για το μέλλον του πλανήτη. Επηρεάζονται περισσότερο από την ψηφιακή διαφήμιση και τις ψηφιακές υπηρεσίες και δηλώνουν ότι δεν επιθυμούν την κατοχή υλικών όπως οι προηγούμενες γενιές, αλλά τη χρήση τους.

Σε επίπεδο οικονομικών αξιών η Gen Z εκφράζεται μέσα από τον σκοπό και το ευρύτερο όφελος, παρά από το κέρδος – Shareholders Vs Stakeholders Capitalism – έχει έντονο ενδιαφέρον για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και την εφαρμογή προγραμμάτων περιβαλλοντικής αειφορίας.

Η εξίσωση του μέλλοντος περιλαμβάνει ένα βασικό συντελεστή. Την Gen Z. Οσες κατακλυσμιαίες αλλαγές προκύπτουν στον πλανήτη, θα αφορούν αυτή τη γενιά. Και κυρίως, τον τρόπο με τον οποίο αυτή η γενιά θα μεταβολίσει αυτές τις συγκλονιστικές αλλαγές. Το ζητούμενο πλέον είναι πώς η Πολιτεία θα οργανώσει το πλαίσιο των δημόσιων πολιτικών που θα βοηθήσει τη νέα γενιά να σταθεί ισότιμα μπροστά στο απαιτητικό μέλλον (της). Μέλλον και Gen Z είναι οι δύο καταλύτες της εξέλιξης. Αυτός είναι ο λόγος που Ο ΓΓ του ΟΗΕ οργανώνει ευρύ πλαίσιο δράσεων το 2024 για το Μέλλον και τη Νέα Γενιά.

Ενίσχυση της κλιματικής κρίσης, ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη, ChatGPT, υπερσυνδεσιμότητα συσκευών και ανθρώπων, ολοένα και πιο ευρεία χρήση αλγορίθμων – τεχνητής νοημοσύνης, μετασχηματισμός των προτύπων εργασίας, σταδιακή αντικατάσταση θέσεων απασχόλησης με νέα επαγγέλματα, γεωπολιτικές ανακατατάξεις, δημογραφικές αλλαγές, υγειονομικές κρίσεις, ενεργειακές μεταβολές αλλά και – ταυτόχρονα – σημαντικές νέες ευκαιρίες. Ολα τα παραπάνω συνθέτουν ένα εντελώς νέο τοπίο, σε έναν κόσμο μεταβαλλόμενο, αβέβαιο, πολυπαραγοντικό και ασαφή. Ενα τοπίο σχεδόν αχαρτογράφητο.

Το μέλλον, κρύβει προκλήσεις, ευκαιρίες και κινδύνους. Η χώρα τα επόμενα χρόνια θα κληθεί να απαντήσει σε ένα ευρύ φάσμα νέων εξελίξεων που διαμορφώνονται με εκθετικό ρυθμό, χωρίς γραμμική εξέλιξη. Οι εθνικές μας προτεραιότητες θα αναδιαμορφωθούν μέσα από το πρίσμα της κατακλυσμιαίας ανάπτυξης και διάχυσης της τεχνολογίας σε όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητας μας.

Αν έπρεπε να προτεραιοποιήσουμε τις… προτεραιότητές μας τα επόμενα χρόνια, αναμφισβήτητα κατά τη γνώμη μου, στην πρώτη θέση πρέπει να τοποθετηθεί η διαρκής ανάπτυξη των δεξιοτήτων μας. Η διά βίου μάθηση όλων και η διαρκής εκπαίδευση των νέων. Μία φράση που πρέπει να βγάλουμε από το λεξιλόγιο των νέων είναι: «ολοκλήρωσα τις σπουδές μου». Οι σπουδές δεν ολοκληρώνονται ποτέ! Διαρκώς εξελισσόμαστε και γινόμαστε καλύτεροι. Σήμερα το Διαδίκτυο κατακλύζεται από χιλιάδες εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να αλλάξουν άρδην τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, επικοινωνούμε, σκεπτόμαστε, ζούμε. Αν μάθουμε πώς να χρησιμοποιούμε επ’ ωφελεία μας τα εργαλεία της τεχνητής νοημοσύνης, θα πολλαπλασιάσουμε ανυπολόγιστα τις δυνατότητές μας να είμαστε πιο υγιείς, πιο παραγωγικοί, πιο καινοτόμοι.

Στον προεκλογικό διάλογο δυστυχώς τα θέματα αυτά δεν ετέθησαν. Μόνο ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης. Ο δημόσιος λόγος περιορίζεται στο αν και κατά πόσο η τεχνητή νοημοσύνη θα «κλέψει» θέσεις απασχόλησης. Τις θέσεις απασχόλησης, όμως, δεν θα τις κλέψει καμία τεχνητή νοημοσύνη. Ο ανταγωνιστής μας θα είναι κάποιος άλλος/η που θα γνωρίζει πώς να χρησιμοποιεί τα εργαλεία της τεχνητής νοημοσύνης.

Πρέπει τα επόμενα χρόνια να επενδύσουμε σε όσα προσόντα μας διαφοροποιούν από τη μηχανή. Δίπλα στις STEM σπουδές (science, technology, engineer, mathematics), οφείλουμε να ενισχύσουμε τις HECI σπουδές (humanities, ethics, creativity, imagination).

Το μεγαλύτερο προσόν – και πρόκληση –  του μέλλοντος δεν είναι να χρησιμοποιεί κανείς το ChatGPT, είναι να ξέρει να θέτει τα σωστά ερωτήματα στο ChatGPT. Και αυτό είναι αμιγώς ανθρώπινη αποκλειστικότητα. Αυτή είναι η ατζέντα του μέλλοντος και της γενιάς του μέλλοντος.

Ο Γιάννης Μαστρογεωργίου είναι ειδικός γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού στην Προεδρία της Κυβέρνησης