Πώς οι δημοσκοπήσεις τιμώρησαν τον ΣΥΡΙΖΑ

Για να «κατορθώσει» ένα κόμμα, σε τέσσερα χρόνια ως αξιωματική αντιπολίτευση, να απολέσει πάνω από το 1/3 της εκλογικής του δύναμης, πρέπει να έχει κάνει πολλά πράγματα πολύ λάθος. Ομως, κάποια από αυτά τα λάθη διαδραμάτισαν πιο κρίσιμο ρόλο.

Στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ, το «λάθος – μητέρα σχεδόν όλων των λαθών» ήταν ο τρόπος που όλα αυτά τα χρόνια αντιμετώπιζε τις δημοσκοπήσεις. Γι’ αυτό και οι δημοσκοπήσεις, τελικά, τον τιμώρησαν.

Η συστηματική, οξύτατη και επί σειρά ετών αμφισβήτηση των ευρημάτων τους επέφερε μια σειρά από συνέπειες που έπληξαν πρωτίστως τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ. Οι τρεις πιο καίριες ακολούθησαν η μία την άλλη, ως αλυσιδωτή αντίδραση:

πρώτον, αυτή η στάση του ΣΥΡΙΖΑ οδήγησε ορισμένους ένθερμους υποστηρικτές του στο να μην απαντούν στις δημοσκοπήσεις κι έτσι να δημιουργούν μια αβεβαιότητα για την ακρίβεια του δείγματος των ερωτωμένων.

Δεύτερον, αυτή η αίσθηση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ υποεκπροσωπείται στις έρευνες – σε συνδυασμό με το κλίμα εναντίον των εταιρειών δημοσκοπήσεων που υποδαύλιζε – ανάγκασε τους ειδικούς να αναζητούν τρόπους να αποκαταστήσουν τα «σωστά» ποσοστά του στα αποτελέσματα των ερευνών τους.

Ετσι, συχνά κατέληγαν σε αποτελέσματα που τελικά αποδείχτηκαν κολακευτικά για τον ΣΥΡΙΖΑ, τα οποία όμως και πάλι το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης απέρριπτε θεωρώντας ότι «το αδικούν». Με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε στην τρίτη και πιο καθοριστική συνέπεια αυτής της παράλογης αντιμετώπισης: ότι ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε τη μόνη επιστημονική δυνατότητα που κάθε κόμμα διαθέτει για να βλέπει τον αντίκτυπο που έχουν στην κοινωνία οι επιλογές του.

Μια συνήθης παρανόηση – από άγνοια ή σκοπιμότητα – είναι ότι οι δημοσκοπήσεις αντιμετωπίζονται ως μέσα χειραγώγησης της κοινής γνώμης, ενώ αντιθέτως είναι μέσα αποτύπωσής της. Αποτελούν αναγκαίο επιστημονικό εργαλείο για τη σωστή χάραξη στρατηγικής. Οχι για να λένε τα κόμματα «ό,τι θέλει ο κόσμος», αλλά επειδή μόνο αν γνωρίζουν πώς εισπράττουν οι πολίτες τις τοποθετήσεις τους και ποιες τάσεις καταγράφονται στην κοινωνία, μπορούν να κρίνουν αν και τι πρέπει να διαφοροποιήσουν στη στρατηγική, τις τακτικές επιλογές και τον τόνο τους. Κι αυτή είναι η σημαντικότερη συνεισφορά των δημοσκοπήσεων στην πολιτική – όχι το να προβλέπουν τα αποτελέσματα, ούτε πολύ περισσότερο να τα επηρεάζουν.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, όμως, επέλεξε να κινείται «στα τυφλά». Τηρώντας αυτή τη στάση, ποτέ ο κ. Τσίπρας και οι συνεργάτες του δεν έμαθαν πώς ακριβώς τους βλέπει η κοινή γνώμη.

Αν είχαν αξιολογήσει εγκαίρως τις σωστές πληροφορίες, ίσως – για παράδειγμα – να είχαν συνειδητοποιήσει πόσο απωθητικά ήταν για την κοινωνία ορισμένα πρόσωπα που τους εκπροσωπούσαν. Ισως να είχαν αντιληφθεί ότι η υιοθέτηση υβριστικών συνθημάτων και εξωπραγματικών κατηγοριών κατά πολιτικών αντιπάλων εκλαμβανόταν όχι ως «δίκαιη αγανάκτηση» αλλά ως τοξικότητα. Οτι σε δύσκολες περιόδους οι πολίτες προσδοκούσαν θετική συνεισφορά και όχι χαιρέκακη αντιμετώπιση. Οτι η μίμηση του «παλιού ΠΑΣΟΚ» και του Ανδρέα Παπανδρέου δεν απέδιδε καρπούς. Οτι ιδίως η μεσαία τάξη προσδοκούσε σταθερότητα, όχι «επανάσταση». Σοβαρές προτάσεις, όχι ακραία hashtags. Ή ότι η ισοπεδωτική αντιπολίτευση και οι υπερβολές υπονόμευαν τις όποιες, αποσπασματικές απόπειρες του κ. Τσίπρα να επαναλανσαριστεί ως μετριοπαθής, υπεύθυνος ηγέτης.

Αντιθέτως, μία προς μία οι άστοχες επιλογές του ΣΥΡΙΖΑ, αντί να μετρηθούν πραγματικά στην κοινή γνώμη, εγκρίθηκαν μέσα από τον παραμορφωτικό φακό των social media και εν μέσω αποθεωτικής αυτοεπιβεβαίωσης από την «αυλή». Κι έτσι ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε το μόνο εργαλείο που μπορούσε, ενδεχομένως, να ανακόψει τον κατήφορο των ποσοστών του.

Ο Ακης Γεωργακέλλος είναι σύμβουλος Επικοινωνίας και Στρατηγικής