Η τήρηση των μέτρων και η «άγνωστη νόσος Χ»

Στην τρέχουσα περίοδο, αναφορικά με την πορεία της νόσου COVID-19, είμαστε αντιμέτωποι, ενίοτε, με αντιφατικά μηνύματα, όπως για παράδειγμα στο επιστημονικό συνέδριο του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ, όπου ένα σημαντικό ποσοστό συνέδρων μολύνθηκε με τον ιό ενώ δεν έκανε χρήση μάσκας, ενώ σε πρόσφατη ανακοίνωση ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) υποβάθμισε το ύψιστο επίπεδο υγειονομικού συναγερμού του κορωνοϊού για την υφήλιο. Από τα παραπάνω γεγονότα προκύπτει το εύλογο ερώτημα: Τι μέτρα ακριβώς θα πρέπει να τηρούμε στην τρέχουσα περίοδο; Κατ’ αρχάς, το μήνυμα του ΠΟΥ θα πρέπει να ερμηνευτεί ότι έχουμε μεταβεί στη μετα-πανδημική περίοδο που ο ιός μας προκαλεί πιο ήπια νόσο ή ότι το ποσοστό των ανθρώπων που νοσούν σοβαρά έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα της πανδημίας και συγκεκριμένα σε σχέση με το 2020, 2021 αλλά και το 2022. Αυτό το γεγονός όμως δεν πρέπει να παρερμηνευθεί ότι ο κορωνοϊός έχει εξαλειφθεί ή ότι δεν κυκλοφορεί ανάμεσά μας ή ότι ο βαθμός επικινδυνότητάς του είναι ανάλογος με αυτόν της γρίπης. Ο κορωνοϊός έχει καταστεί πιο ήπιος σε σχέση με το παρελθόν, αλλά ο κίνδυνος για σοβαρή νόσο παραμένει ακόμα σημαντικός και υψηλότερος σε σχέση με τη γρίπη. Παράλληλα ο κορωνοϊός συνεχίζει να μεταδίδεται και όπως μας υποδεικνύει το συμβάν με το επιστημονικό συνέδριο, έχει ιδιαίτερη σημασία να τηρούμε τα ατομικά μέτρα προφύλαξης, όπως π.χ. η χρήση μάσκας ειδικά σε συνθήκες υψηλού συγχρωτισμού. Παρότι έχουμε μεταβεί σε μια περίοδο που τα μέτρα δεν είναι υποχρεωτικά, αυτό δεν θα πρέπει να μεταφραστεί ότι τα μέτρα δεν είναι αναγκαία! Η σύσταση αφορά κυρίως τα άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, αλλά γενικότερα ένα από τα θετικά επακόλουθα της πανδημίας είναι ότι μας δίδαξε πώς να προφυλαχθούμε στην καθημερινότητά μας και παράλληλα μας κατέστησε προσβάσιμα τα μέσα προφύλαξης. Είναι πολύ θετικό ότι στα μέσα μαζικής μεταφοράς στη χώρα μας, παρότι το μέτρο της χρήσης μάσκας δεν είναι υποχρεωτικό, πολλοί συνάνθρωποί μας συνεχίζουν να κάνουν συστηματική χρήση μάσκας με γνώμονα την ατομική τους προστασία και την προστασία των ατόμων στο στενό τους περιβάλλον. Αυτό είναι το κριτήριο και η απάντηση στο ερώτημα πώς θα πρέπει να πορευθούμε την τρέχουσα περίοδο!

Εν τω μεταξύ, σε πρόσφατη ανακοίνωσή του ο ΠΟΥ ανέφερε τα παθογόνα (όπως το MERS-CoV, SARS-CoV, ιός Ζίκα κ.λπ.) με τον μεγαλύτερο κίνδυνο να προκαλέσουν πανδημία, καθώς και την «άγνωστη νόσο Χ» που θα μπορούσε να αποτελέσει εν δυνάμει απειλή. Τα δεδομένα αυτά δεν αποτελούν νέα είδηση γιατί παρόμοια προειδοποίηση ίσχυε για τα συγκεκριμένα παθογόνα και πριν από την εμφάνιση της πανδημίας COVID-19. Ο χαρακτηρισμός Χ παραπέμπει στο άγνωστο, κατ’ αναλογία με τις εξισώσεις που χρησιμοποιείται παρόμοια, και χαρακτηρίζει την άγνωστη νόσο που θα μπορούσε να προκαλέσει πανδημία, αλλά προς το παρόν δεν γνωρίζουμε την ύπαρξή της ή την αιτιολογία της.

Συμπερασματικά, ο ΠΟΥ, χωρίς να μας εκπλήσσει, ενημερώνει τη διεθνή κοινότητα για τις εν δυνάμει γνωστές απειλές, προκειμένου να επιτηρούνται και να λαμβάνονται τα σχετικά προληπτικά μέτρα, αν αυτό χρειαστεί, και παράλληλα μας ενημερώνει για μια ενδεχόμενη απειλή από μια άγνωστη αιτία που λόγω της «ανωνυμίας» της δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε τα χαρακτηριστικά της. Οι δηλώσεις του ΠΟΥ για γνωστές και άγνωστες μελλοντικές απειλές δεν θα πρέπει να μας τρομοκρατούν, αλλά το αντίθετο να μας καθησυχάζουν γιατί αποτελούν μέρος της στρατηγικής ετοιμότητάς μας, για την αντιμετώπιση των απειλών για τη δημόσια υγεία.

Ο Δημήτρης Παρασκευής είναι καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής και αντιπρόεδρος ΕΟΔΥ