Επανορθώσεις

Η απόλυση του αρχισυντάκτη του περιοδικού «Spiegel» που είχε την ευθύνη για τη δημοσίευση του παραμυθιού με την υποτιθέμενη μικρή Μαρία (τη δήθεν νεκρή μετανάστρια που δεν αποσυντέθηκε επί μέρες επειδή έμεινε άταφη στο νερό, για την οποία ζητήθηκαν απ’ όλο τον κόσμο ευθύνες από την ελληνική κυβέρνηση και συνέβαλαν στην κυκλοφορία ενός στερεότυπου σύμφωνα με το οποίο οι άλλοτε τεμπέληδες Ελληνες τώρα είναι συλλήβδην δολοφόνοι) δεν είναι πρωτόγνωρη ούτε στον δυτικό κόσμο ούτε στις εφημερίδες. Το επάγγελμα που κάνουμε έχει ευθύνες. Προφανώς, πάντα υπάρχει η πιθανότητα λάθους. Δεν είναι ανεπηρέαστες οι δημοσιογραφικές καριέρες από τα λάθη. Κάποια, προφανώς, συγχωρούνται – η επανόρθωση είναι συστατικό δικαιοσύνης στη δημόσια σφαίρα.

Υπάρχουν όμως και λάθη ασυγχώρητα. Το συγκεκριμένο, και κατά τη διεύθυνση του «Spiegel», συγκαταλέγεται σε αυτά επειδή στήριξε εσκεμμένα ψέματα με προφανή πολιτική στόχευση. Εξαιτίας τους, όμως, δεν επλήγη μόνο η Ελλάδα. Επλήγη και η εγκυρότητα του ενημερωτικού μέσου. Η απόλυση του συγκεκριμένου αρχισυντάκτη αποτελεί ενός είδους δικαιοσύνη: οι επιλογές σε αυτή τη ζωή έχουν συνέπειες – κι ήταν κυρίαρχη επιλογή, στο συγκεκριμένο θέμα, ενός περιοδικού που στο παρελθόν έχει δημοσιεύσει κορυφαία και ριψοκίνδυνα ρεπορτάζ, φροντίζοντας για την απόλυτη τεκμηρίωσή τους.

Στον υπέροχο κόσμο των επαγγελματικών μίντια, τα λάθη πληρώνονται. Σε συνθήκες τάξης, εκτός από τον αρχισυντάκτη που απομακρύνθηκε, ευθύνες ενδεχομένως δικαστικές υπάρχουν και για τον δημοσιογράφο ο οποίος διακίνησε εκείνες τις πληροφορίες ή για την κυρία που συμμετείχε στο ξεδίπλωμα της ιστορίας η οποία δεν ήταν πρόσφυγας αλλά είχε ταξιδέψει στην Τουρκία από τη Γερμανία, όπου και επέστρεψε. Υπό κανονικές συνθήκες, συγγνώμη οφείλουν και όσοι υιοθέτησαν και διακίνησαν αυτή την «πληροφορία» και στην Ελλάδα – είτε από καλή πίστη είτε από ιδεοληψία. Στους τελευταίους συγκαταλέγονται ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος επέμενε στη Βουλή ότι νεκρή Μαρία υπήρξε, παρά τις διαβεβαιώσεις περί του αντιθέτου από τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ενας από τους λόγους της κατάρρευσης του ΣΥΡΙΖΑ είναι κι αυτός: δεν γίνεται να πολιτεύεσαι με ψέματα. Κι αν θεωρείς ότι είσαι ανέγγιχτος, ότι δεν θα έχεις την τύχη του αρχισυντάκτη του «Spiegel», έρχονται οι ψηφοφόροι να σου θυμίσουν ότι, τελικά, στην πολιτική, το λαϊκό διευθυντήριο είναι αμείλικτο.

Η περίπτωση «Spiegel» είναι η κορυφή του παγόβουνου. Τις τελευταίες ημέρες, σε μεγάλες εφημερίδες της Ευρώπης, έχουν γραφτεί τέρατα για τη χώρα. Εξωπραγματικές ανακρίβειες και μονόπλευρες απόψεις συριζαίων και αριστερών πλασάρονται ως αντικειμενικά ρεπορτάζ για τις εκλογές.

Πριν από μερικές ημέρες, συζητώντας με ξένη δημοσιογράφο που κάλυπτε τις ελληνικές εκλογές, έμαθα φοβερά πράγματα για την Ελλάδα και για τη δουλειά μου. Οτι «ΤΑ ΝΕΑ» είναι ακροδεξιά εφημερίδα κι ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη ήταν, περίπου, «χούντα Κούλη», επειδή λέει το επιτελικό κράτος υποκαθιστούσε τη Βουλή και τη λαϊκή επιταγή. Αυτά της είχαν πει οι πληροφοριοδότες της. Εσκασα για να της λύσω μερικές από τις παρεξηγήσεις της, ότι το επιτελικό κράτος είναι απλώς ένα κέντρο κυβερνητικού συντονισμού των υπουργείων κι ότι «ΤΑ ΝΕΑ» είναι μια εξωστρεφής μετριοπαθής δημοκρατική εφημερίδα με μεγάλη ιστορία και επιδραστικότητα. Δεν ξέρω αν έπεσε από τα σύννεφα.

Μια από τις μεγαλύτερες μάχες της δημοσιογραφίας είναι η απαλλαγή από τα στερεότυπα και τις ιδεοληψίες. Αμποτε.