Από τον Νούρμι και τον Μπολτ έως τον Ζάτοπεκ και την Πατουλίδου

Ποιος ηγέτης ήταν αυτός που δεν συνεχάρη τον Τζέσι Οουενς όταν σάρωσε στα μετάλλια των Ολυμπιακών Αγώνων του Βερολίνου το 1936; Ποιος μαραθωνοδρόμος κέρδισε δύο ολυμπιακούς μαραθωνίους συνεχόμενους, τον δεύτερο μάλιστα πετυχαίνοντας παγκόσμιο ρεκόρ έχοντας πριν από λίγες ημέρες εγχειριστεί για σκωληκοειδίτιδα; Ποια πρωταθλήτρια έγινε «σίφουνας» όταν μικρή διαγωνιζόταν με τα αδέλφια της για να κερδίσει μία από τις ελάχιστες καρέκλες στο οικογενειακό τραπέζι; Και ποιος υπερπρωταθλητής, όταν οι υπόλοιποι «φόρτωναν» υδατάνθρακες τρώγοντας ρύζι και μακαρόνια, προτιμούσε τη… φασολάδα που έφερνε από το σπίτι του;

Ο «δρομικός» ορθοπεδικός

Οχι μία, όχι δύο αλλά δεκάδες γνωστές και άγνωστες ιστορίες που σχετίζονται με εμβληματικές μορφές του τρεξίματος έχει την ευκαιρία να διαβάσει κανείς ξεφυλλίζοντας το βιβλίο «Θρυλικοί δρομείς» του Νίκου Μαρκέα που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Σάλτο. Στους λίγο παλαιότερους του δρομικού κινήματος, ο συγγραφέας ήταν πάντα γνωστός και ως… «δρομικός» ορθοπεδικός – στα πηγαδάκια του τρεξίματος πάντα τον πρότειναν ως ειδικό στους τραυματισμούς και ως τον άνθρωπο που, επειδή ήταν (είναι) δρομέας και ο ίδιος, ήξερε ακριβώς πώς να σε κατευθύνει χωρίς να χάσεις παραπάνω προπονήσεις από όσες χρειαζόταν. Επί χρόνια συνεργάτης του περιοδικού «Runner», έχει γράψει και άλλα βιβλία, πάντα σχετικά με το τρέξιμο, όπως «Το εγχειρίδιο του δρομέα» και «Η απολογία ενός δρομέα», πάλι από τις θεσσαλονικές εκδόσεις Σάλτο. Η περίοδος της πανδημίας τού έδωσε τον χρόνο και ίσως και την έμπνευση να συγκεντρώσει αυτή τη φορά υλικό για θρυλικές προσωπικότητες των δρόμων αλλά και του ταρτάν.

Ανεξίτηλο χνάρι

«Τα δρομικά αθλήματα πάντα πρωταγωνιστούσαν στους αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες» λέει. «Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι οι αγώνες εκείνοι ονομάζονταν από το όνομα του νικητή στο αγώνισμα του σταδίου. Ακόμα και σήμερα, οι αγώνες ταχύτητας και αντοχής και οι δρόμοι – με ή χωρίς εμπόδια – συνεπαίρνουν τα πλήθη, χαρίζοντας ανεπανάληπτες στιγμές ευδαιμονίας στον φίλαθλο κόσμο που τους παρακολουθεί». Μέσα σε αυτό το πρίσμα, έγινε συνειδητή προσπάθεια να σκιαγραφηθούν οι κορυφαίες μορφές του παγκόσμιου στίβου που ξεχώρισαν στο πέρασμα των χρόνων για τις αγωνιστικές τους επιδόσεις στα δρομικά αθλήματα και χάραξαν ανεξίτηλο το χνάρι τους στη συλλογική μας μνήμη.

Σαράντα και δύο

Στη μικρή «εγκυκλοπαίδεια» του Νίκου Μαρκέα περιλαμβάνονται 42 (διόλου τυχαίος αριθμός) θρυλικοί δρομείς των τελευταίων 100 ετών: από τον κορυφαίο Φινλανδό Πάαβο Νούρμι και την «ιπτάμενη νοικοκυρά» Φάνι Μπλάνκερς-Κοέν, το «τρένο» Εμίλ Ζάτοπεκ, τον ξυπόλυτο Αμπέμπε Μπικίλα, τον βαρόνο Σεμπάστιαν Κόου, το φαινόμενο Γιάννη Κούρο, τον γιο του ανέμου Καρλ Λιούις, τον άνθρωπο με τις λεπίδες Οσκαρ Πιστόριους, τη Βούλα Πατουλίδου που ζωντάνεψε τον ελληνικό στίβο, τη λεγεωνάριο Μαρί-Ζοζέ Περέκ έως την τζαμαϊκανή βολίδα Γιουσέιν Μπολτ και τον βασιλιά του Μαραθωνίου Ελιουντ Κιπτσόγκε.

Θρυλικοί και διαβόητοι

Ωστόσο ο Νίκος Μαρκέας στους «Θρυλικούς δρομείς» δεν κάνει μια μικρή συλλογή «αγιογραφιών». «Δεν περιορίστηκα μόνο στις επιδόσεις» λέει. «Αυτές, ούτως ή άλλως, βρίσκονται καταγεγραμμένες παντού και ίσως να ενδιαφέρουν λίγους». Αλλωστε το βιβλίο δεν υπηρετεί τις ανάγκες μιας επιπλέον αποθέωσης των πρωταθλητών με αποκλειστικό σκοπό να εκθειάσει τα κατορθώματά τους. Ούτε επιχειρεί να αμβλύνει τις εντυπώσεις από τυχόν άστοχες επιλογές, τις οποίες αναφέρει χωρίς δισταγμό. Περιστατικά του βίου τους που έτυχαν δυσάρεστης κριτικής, ξεθωριάζοντας την πρότερη λάμψη, απαρτίζουν κι αυτά τις αναγκαίες ψηφίδες για τη σύνθεση της δημόσιας εικόνας τους. Εστω κι αν κάποιοι από τους πρωταγωνιστές έγιναν στην πορεία από θρυλικοί διαβόητοι.