Προς καλύτερη αξιοποίηση {LF}των κεφαλαίων του ΔΝΤ

Καθώς μεγάλο μέρος του αναπτυσσόμενου κόσμου βρίσκεται στα πρόθυρα μιας κρίσης χρέους, οι εκκλήσεις για μια νέα έκδοση ειδικών τραβηκτικών δικαιωμάτων (τα λεγόμενα SDR, που είναι το αποθεματικό του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου) έχουν γίνει πιο δυνατές και πιο επείγουσες. Αλλά για να έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα, το ΔΝΤ πρέπει να τροποποιήσει τα κριτήρια κατανομής του και να διευκρινίσει πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα SDR για τη στήριξη χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος μέσω της τρέχουσας οικονομικής αναταραχής.

Ακόμα κι αν τελικά συμφωνηθεί μια νέα κατανομή, οι χώρες πρέπει να κατανοήσουν πώς να την αξιοποιήσουν στο έπακρο. Δυστυχώς, η ασάφεια του ΔΝΤ σε αυτό το θέμα έχει προκαλέσει μεγάλη σύγχυση, με ορισμένους να υποστηρίζουν ότι τα SDR ανήκουν στις κεντρικές τράπεζες, όχι στις κυβερνήσεις, και άλλοι να επιμένουν ότι είναι δάνεια και όχι περιουσιακά στοιχεία που διανέμονται από το ΔΝΤ.

Κατά συνέπεια, τα νέα SDR πολλών αποδεκτριών χωρών απλώς αυξάνουν τα συναλλαγματικά αποθέματα. Αν και αυτό μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο αυξάνοντας την αντιληπτή πιστοληπτική ικανότητα μιας χώρας, μπορεί επίσης να εμποδίσει την αποτελεσματικότερη χρήση των SDR, ιδιαίτερα σε περιόδους έντονων ελλείψεων και δημοσιονομικών περιορισμών.

Η σύγχυση σχετικά με τη φύση και το καθεστώς των SDR πηγάζει, εν μέρει, από την εσφαλμένη ταξινόμηση αυτών των περιουσιακών στοιχείων από το ΔΝΤ. Οι κατανομές SDR αντιμετωπίζονταν ως ίδια κεφάλαια και όχι ως υποχρεώσεις που πρέπει να αποπληρώσουν οι αποδέκτες χώρες. Μετά όμως αναταξινομήθηκαν ως υποχρεώσεις, αντιμετωπίζοντάς τα ουσιαστικά ως χρέος. Αυτή η αλλαγή, η οποία έγινε χωρίς σαφή αιτιολογία ή διαφανή συζήτηση, πρέπει να αμφισβητηθεί, διότι μπορεί να αποτρέψει τη χρήση, τη μεταφορά και την ανακύκλωση των SDR, εμποδίζοντας τις κατανομές να εκπληρώσουν τις δυνατότητές τους.

Ορισμένες χώρες, ιδιαίτερα στη Λατινική Αμερική, έχουν επιδείξει δημιουργικότητα στη χρήση των SDR. Ο Ισημερινός, για παράδειγμα, τα χρησιμοποίησε για να χρηματοδοτήσει το επενδυτικό του σχέδιο για το 2021. Την ίδια χρονιά, η Παραγουάη διοχέτευσε την κατανομή της σε επενδύσεις στην υγεία, την εκπαίδευση, τη στέγαση και άλλες δημόσιες δαπάνες και η Αργεντινή χρησιμοποίησε τα 4,6 δισεκατομμύρια δολάρια για να αποπληρώσει το χρέος που έληγε, εκπληρώνοντας τις υποχρεώσεις της προς το ΔΝΤ.

Η τρέχουσα κρίση είναι μια ευκαιρία να οικοδομηθεί ένα δικαιότερο, πιο βιώσιμο διεθνές νομισματικό σύστημα. Μια λογική ατζέντα μεταρρυθμίσεων πρέπει να περιλαμβάνει αυξημένη έκδοση SDR και τη δημιουργία πιο αποτελεσματικών και δίκαιων μηχανισμών διανομής. Για να επιτευχθεί αυτό, οι χώρες του G7, ως οι μεγαλύτεροι μέτοχοι του ΔΝΤ, πρέπει να επιδείξουν λίγη σοφία και περισσότερη ηγεσία.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο University of Massachusetts Amherst και μέλος του High-Level Advisory Board on Effective Multilateralism του ΟΗΕ