Αφιέρωμα: Πέντε συμμαχίες και πλήθος κομμάτων

Το χαρακτηριστικό των γενικών εκλογών της 14ης Μαΐου είναι ότι συμμετέχουν οι περισσότερες συμμαχίες στην ιστορία της Τουρκίας. Συνολικά συμμετέχουν στις προεδρικές εκλογές για τη 13η Προεδρία τέσσερις υποψήφιοι και στις βουλευτικές εκλογές της 14ης Μαΐου για την 28η κυβέρνηση 26 κόμματα από τα 36 που είχαν δικαίωμα συμμετοχής στις εκλογές (δεδομένου ότι μερικά κόμματα, όπως το Κόμμα Ευδαιμονίας (Saadet), το Κόμμα του Μέλλοντος (Gelecek Partisi), το Κόμμα Δημοκρατίας και Προόδου (DEVA), συμμετέχουν στις λίστες άλλων κομμάτων και δεν διεκδικούν την ψήφο αυτόνομα). Ωστόσο τα περισσότερα κόμματα πηγαίνουν στις εκλογές σχηματίζοντας συμμαχίες. Συνολικά πέντε συμμαχίες κατεβαίνουν στις εκλογές.

Οι συμμαχίες

Λαϊκή Συμμαχία (Cumhur İttifakı)

Η Λαϊκή Συμμαχία, η οποία στηρίζει την υποψηφιότητα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν (Recep Tayyip Erdoğan), υπέβαλε στις 24 Μαρτίου στην Ανώτατη Εκλογική Επιτροπή (YSK) το πρωτόκολλό της που περιλαμβάνει το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ), το Κόμμα Εθνικής Δράσης (ΜΗΡ), το Κόμμα Μεγάλης Ενότητας (ΒΒΡ) και το Κόμμα Νέας Ευημερίας (Yeniden Refah). Ωστόσο και το Hüda Par που υποστηρίζει τη Λαϊκή Συμμαχία ανακοίνωσε ότι θα εισέλθει στις εκλογές μέσα από τις λίστες του ΑΚΡ. Την τελευταία στιγμή πριν παραδοθούν οι λίστες των υποψηφιοτήτων, και ο Οντέρ Ακσακάλ (Önder Aksakal), ηγέτης του Δημοκρατικού Αριστερού Κόμματος (DSP) που είχε ιδρύσει ο Μπουλέντ Ετζεβίτ (Bülent Ecevit) ανακοίνωσε ότι θα στηρίξει την υποψηφιότητα του Ταγίπ Ερντογάν προκαλώντας παραιτήσεις στελεχών του κόμματός του.

Εθνική Συμμαχία (Millet İttifakı)

H Εθνική Συμμαχία, η οποία στηρίζει την υποψηφιότητα Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου (Kemal Kılıçdaroğlu), παρέδωσε στις 22 Μαρτίου το πρωτόκολλο σχετικά με την εκλογική συμμαχία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), του Καλού Κόμματος (İYİ Partisi), του Κόμματος Ευδαιμονίας (Saadet Partisi), του Κόμματος του Μέλλοντος (Gelecek Parisi), του Κόμματος Δημοκρατίας και Προόδου (DEVA) και του Δημοκρατικού Κόμματος (DP).

Συμμαχία Εργασίας και Ελευθερίας (Emek ve Özgürlük İttifakı)

Το Κόμμα της Πράσινης Αριστεράς, το Εργατικό Κόμμα Τουρκίας (ΤΙΡ) και το Εργατικό Κόμμα (ΕΜΕΡ) παρουσίασαν το πρωτόκολλό τους στην YSK στις 24 Μαρτίου με την επωνυμία Συμμαχία Εργασίας και Ελευθερίας. Το φιλοκουρδικό HDΡ που είναι μέρος της Συμμαχίας Εργασίας και Ελευθερίας, επειδή συνεχίζεται η αγωγή εναντίον του στο Συνταγματικό Δικαστήριο, ανακοίνωσε ότι θα συμμετάσχει στις εκλογές μέσα από τις λίστες του Κόμματος Πράσινης Αριστεράς. Η Συμμαχία του Πράσινου Αριστερού Κόμμματος υποστηρίζει τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, τον υποψήφιο της Εθνικής Συμμαχίας.

Συμμαχία ΑΤΑ (Ata İttifakı)

Το πρωτόκολλο για τη Συμμαχία που ονομάζεται ΑΤΑ (από το Ατατούρκ) και αποτελείται από πέντε μικρά κόμματα υπογράφηκε από τον πρόεδρο του Κόμματος Νίκης (Zafer Partisi) Ουμίτ Ζαφέρ (Ümit Zafer), τον πρόεδρο του Κόμματος Δικαιοσύνης (Adalet Partisi) Βετζντέτ Οζ, (Vecdet Öz), τον πρόεδρο του Κόμματος της Χώρας μου (Ülken Partisi) Νεσέτ Ντογάν (Neşet Doğan) και τον γενικό συντονιστή του Κόμματος Συμμαχίας Τουρκίας (Türkiye İttifakı) Μεχμέτ Σαγλάμ (Mejmet Sağlam). Ο Σινάν Ογάν (Sinan Oğan), πρώην βουλευτής του Κόμματος Εθνικής Δράσης (ΜΗΡ), είναι ο υποψήφιος για την προεδρία που στηρίζει η Συμμαχία ΑΤΑ. Από τη συμμαχία αποχώρησε λίγο πριν ανακοινωθεί ο υποψήφιος για την προεδρία το Ορθό Κόμμα (Doğru Parti) επειδή, όπως ο πρόεδρος του κόμματος Ριφάτ Σερντάρογλου (Rifat Serdarroğlu) δήλωσε, «η υπόδειξη υποψηφίου εξυπηρετεί τη Λαϊκή Συμμαχία». Το Ορθό Κόμμα λίγες μέρες αργότερα ανακοίνωσε ότι στηρίζει την υποψηφιότητα του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.

Συμμαχία Ενωση Σοσιαλιστικών Δυνάμεων (Sosyalıst Güç Birliği İttifakı)

Το Αριστερό Κόμμα (SOL), το Κομμουνιστικό Κόμμα Τουρκίας (TKP) και το Κομμουνιστικό Κίνημα Τουρκίας (TKH) θα συμμετάσχουν στις εκλογές της 14ης Μαΐου υπό την ομπρέλα της Συμμαχίας Σοσιαλιστική Ενωση Δυνάμεων, αλλά με τα δικά τους ονόματα, υποψηφίους και προγράμματα. Ανακοίνωσαν ότι δεν θα στηρίξουν την υποψηφιότητα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΚΟΜΜΑΤΑ

Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ)

Το συντηρητικό μετριοπαθές ισλαμικό κόμμα καταγράφει 20 χρόνια συνεχούς διακυβέρνησης υπό την ηγεσία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ιδρύθηκε στις 14 Αυγούστου του 2001 έπειτα από μια περίοδο μεγάλης χρηματοπιστωτικής κρίσης που οδήγησε σε χρεοκοπία 22 τουρκικές τράπεζες και η Τουρκία οδηγήθηκε στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Το ΑΚΡ, υποσχόμενο ότι «τίποτε δεν θα είναι όπως παλιά», έδωσε ελπίδα στον λαό προτείνοντας μεταρρυθμίσεις και εκδημοκρατισμό.

Αντίθετα με τα δεξιά συντηρητικά κόμματα της Ευρώπης, εκπροσωπεί κυρίως τα χαμηλά στρώματα του λαού τα οποία είναι θρησκευόμενα με ισλαμική κουλτούρα. Για πολλά χρόνια ήταν ο μοναδικός εκπρόσωπος της Δεξιάς στην Τουρκία και κατάφερνε να συσπειρώσει εθνικιστές, φιλελεύθερους, μετριοπαθείς ισλαμιστές, διεκδικώντας τον ρόλο ενός πολυσυλλεκτικού κόμματος εξουσίας. Η παραμονή στην εξουσία για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα συνδέθηκε με την οικονομική και κοινωνική μεταμόρφωση της χώρας.

Κατά την περίοδο των δύο δεκαετιών που βρίσκεται στην εξουσία κατηγορήθηκε από την αξιωματική αντιπολίτευση ότι προσπαθεί να καταλύσει την κοσμικότητα του κράτους, να μετατρέψει τη χώρα σε Ιράν, υιοθετώντας κανονισμούς που περιορίζουν την κατανάλωση αλκοόλ και πρακτικές διάδοσης της μαντίλας. Στην πραγματικότητα το ΑΚΡ δεν ξεπέρασε τα όρια, φρόντισε να ικανοποιήσει και την ισλαμική του βάση, χωρίς ωστόσο να θέσει σε κίνδυνο την κοσμικότητα της Τουρκίας. Τα τελευταία χρόνια ωστόσο το ΑΚΡ, ιδιαίτερα μετά την απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2016, θεωρείται υπεύθυνο για τις διώξεις που ξεκίνησαν με αφορμή τους «πραξικοπηματίες γκιουλενιστές». Οι διώξεις επεκτάθηκαν και στην αντιπολίτευση αλλά και στον Τύπο, οδηγώντας σε σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ιδιαίτερα έπειτα από την καθιέρωση του προεδρικού συστήματος στην Τουρκία, η αντιπολίτευση κατηγόρησε το ΑΚΠ και τον ηγέτη του για «αυταρχισμό» και «απολυταρχισμό», ο οποίος εκφράζεται μέσα από την «ενός ανδρός εξουσία».

Η συντομογραφία του κόμματος, σύμφωνα με το καταστατικό του, είναι ΑΚ Parti και όχι ΑΚΡ. Ο λόγος είναι ότι στα τουρκικά Ak σημαίνει λευκό στέλνοντας το μήνυμα ότι το κόμμα είναι «καθαρό» και μακριά από τη διαφθορά. Σύμβολό του είναι η λάμπα και ορίζει την πολιτική του ιδεολογία ως συντηρητική δημοκρατία. Στην τουρκική εθνοσυνέλευση διαθέτει τις περισσότερες έδρες με 295 βουλευτές.

Τα στελέχη του προέρχονται από το ισλαμικό Κόμμα της Αρετής (Fazilet Partisi) – που εξέφραζε το Εθνικό Οραμα (Milli Görüş) – το οποίο έκλεισε από το Συνταγματικό Δικαστήριο. Ωστόσο δεν θεωρείται συνέχειά του καθώς τα στελέχη που ίδρυσαν το ΑΚΡ ήταν, με επικεφαλής τον Αμπτουλάχ Γκιουλ (Abdullah Gül), οι νεωτεριστές μεταρρυθμιστές του Κόμματος της Αρετής. Με την αποφυλάκιση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν το 1999, οι νεωτεριστές άρχισαν αμέσως να εργάζονται για την ίδρυση νέου κόμματος. Τον Αύγουστο ιδρύθηκε το ΑΚΡ και μεταξύ των ιδρυτών του ήταν οι Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, Αμπντουλάχ Γκιουλ, Αμπντουλατίφ Σενέρ (Abdüllatif Şener), Αλί Μπαμπατζάν ((Ali Babacan), Μπιναλί Γιλντιρίμ (Binali Yıldırım), και Μπουλέντ Αρίντς (Bülent Arınç). Στο ΑΚΡ εξάλλου συμμετείχαν και προσωπικότητες από άλλα κόμματα και πολιτικές απόψεις.

Από την ημέρα της ίδρυσής του ήταν πρώτο κόμμα σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις που συμμετείχε (2002, 2007, 2011, Ιούνιος 2015, Νοέμβριος 2015 και 2018). Από την ίδρυση του ΑΚΡ, ο Ταγίπ Ερντογάν ήταν πρόεδρος του κόμματος, μέχρι που εξελέγη Πρόεδρος της Τουρκίας το 2014 και στην ηγεσία του κόμματος πέρασε ο μέχρι τότε υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου (Ahmet Davutoğlu). Μόνο στις εκλογές του Ιουνίου 2015 δεν κατάφερε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, ωστόσο στις εκλογές του Νοεμβρίου 2015 κατάφερε να πάρει το μεγαλύτερο ποσοστό από την ημέρα της ίδρυσής του φτάνοντας 49,5%.

Στο συνέδριο που πραγματοποιήθηκε μετά την παραίτηση του Αχμέτ Νταβούτογλου το 2016, ο Μπιναλί Γιλντιρίμ εξελέγη αρχηγός του κόμματος. Και έγινε ο επόμενος πρωθυπουργός. Μετά το 2015 τα ποσοστά του ΑΚΡ άρχισαν να υποχωρούν και το κόμμα βρέθηκε σε σοβαρή σύγκρουση εξουσίας με το κίνημα Γκιουλέν (FETÖ) του αυτοεξόριστου ιμάμη στην Πενσιλβάνια στις ΗΠΑ, το οποίο τον είχε στηρίξει την πρώτη δεκαετία της διακυβέρνησής του. Λίγο αργότερα ξεκίνησε η συνεργασία του με το ακροδεξιό εθνικιστικό Κόμμα ΜΗΡ του Ντεβλέτ Μπαχτσελί (Devlet Bahçeli) η οποία μετουσιώθηκε στη Λαϊκή Συμμαχία και συνεχίστηκε και στις δημοτικές εκλογές του 2019 αλλά και τώρα στις εκλογές της 14ης Μαΐου. Επειτα από τη συνεργασία του με το ΜΗΡ, το ΑΚΡ άρχισε να αναπτύσσει εθνικιστική ρητορική τόσο απέναντι στο εσωτερικό του ακροατήριο όσο και στο εξωτερικό. Από τον Μάιο του 2017, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ασκεί εκ νέου τα καθήκοντα του προέδρου του κόμματος.

Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP)

Το κόμμα των κεμαλιστών που είχε ιδρυθεί από τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ (Mustafa Kemal Atatürk) το 1923 αποτελεί το μακροβιότερο πολιτικό κόμμα στην Τουρκία και εκπροσωπεί σήμερα την αξιωματική αντιπολίτευση με 146 βουλευτές στην τουρκική εθνοσυνέλευση. Από τον Μάιο του 2010, ηγέτης του είναι ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, ο οποίος διεκδικεί την προεδρία στις εκλογές της 14ης Μαΐου. Αυτοπροσδιορίζεται ως ένα σύγχρονο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα στηριζόμενο στις αρχές του Κεμαλισμού και αντιτίθεται σε κάθε προσπάθεια κατάλυσης της κοσμικότητας του κράτους την οποία καθιέρωσε ο ιδρυτής του κόμματος. Είναι το ιδρυτικό και πρώτο νόμιμο κόμμα της Τουρκικής Δημοκρατίας και παρέμεινε στην εξουσία από το 1923 έως το 1950, ενώ εφάρμοσε μια μονοκομματική εξουσία μέχρι το 1946. Αρχικά το κόμμα είχε την επονομασία Λαϊκό Κόμμα, στη συνέχεια προστέθηκε η λέξη Δημοκρατία και μετά υιοθετήθηκε η σημερινή ονομασία Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα.

Το 1965, το CHP αυτοπροσδιορίστηκε ως κεντροαριστερό, καθορίζοντας τη νέα του πορεία. Ωστόσο ο τότε νέος ηγέτης του Κόμματος Δικαιοσύνης Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ (Süleyman Demirel) χτύπησε το CHP με το σύνθημα «Η Κεντροαριστερά στον δρόμο για τη Μόσχα». Το 1966, όταν ανέλαβε την ηγεσία του κόμματος ο Μπουλέντ Ετζεβίτ (Bülent Ecevit), υιοθέτησε την πολιτική της Δημοκρατικής Αριστεράς, δημιουργώντας καλές σχέσεις με την εργατική τάξη. Τονίστηκε ότι ήταν μια γηγενής έννοια που δεν προέρχεται από τον μαρξισμό. Το CHP ωστόσο, παρ’ όλο που αυτοπροσδιορίζεται ως αριστερό, είναι το κόμμα που έχει τις πιο στενές σχέσεις με την ελίτ της Τουρκίας καθώς εκφράζει τον δυτικό τρόπο ζωής.

Να σημειωθεί ότι ο Μπουλέντ Ετζεβίτ ήταν ο πρώτος ηγέτης του CHP που τάχθηκε εναντίον του πραξικοπήματος του στρατού στην Τουρκία. Στο δεύτερο πραξικόπημα στις 12 Μαρτίου του 1971, ο Μπουλέντ Ετζεβίτ τάχθηκε κατά της στρατιωτικής παρέμβασης, αρνήθηκε να συμμετάσχει στη νέα κυβέρνηση και παραιτήθηκε.

Το κόμμα έκλεισε μετά το πραξικόπημα της 12ης Σεπτεμβρίου του 1980, όταν ηγέτης του ήταν ο Μπουλέντ Ετζεβίτ, και επαναλειτούργησε το 1992, στα 69 χρόνια από την ίδρυσή του. Κατά την περίοδο του Κεμάλ Ατατούρκ σχηματίστηκαν εννέα κυβερνήσεις του CHP, οι περισσότερες με πρωθυπουργό τον Ισμέτ Ινονού (İsmet İnönü).

Επί διακυβέρνησης Ισμέτ Ινονού είχαν γίνει και τα γεγονότα του 1963 στην Κύπρο, όπου η Τουρκία στις 24 Δεκεμβρίου έστειλε πολεμικό αεροσκάφος στο νησί και ετοιμαζόταν να κάνει εισβολή. Τελικά με τη γνωστή «επιστολή Τζόνσον» του Προέδρου των ΗΠΑ Λίντον Τζόνσον (Lyndon B. Johnson) προς τον Ινονού η εισβολή εμποδίστηκε. Επί διακυβέρνησης συνασπισμού CHP – Κόμματος Εθνικής Σωτηρίας (MSP), με πρωθυπουργό τον Μπουλέντ Ετζεβίτ, είχε γίνει και η εισβολή στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1974. Επί διακυβέρνησης CHP είχαν γίνει και οι μεγαλύτερες διώξεις του ελληνικού πληθυσμού στην Πόλη.

Επί δύο δεκαετίες βρίσκεται στην αντιπολίτευση χωρίς να έχει καταφέρει να αναλάβει τη διακυβέρνηση της Τουρκίας, παρά τις μεταρρυθμίσεις που προσπάθησε να κάνει ο ηγέτης του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου τα τελευταία χρόνια. Η μεγαλύτερη αλλαγή που πέτυχε είναι η συνένωση των ετερόκλητων κομμάτων της αντιπολίτευσης υπό την ομπρέλα της Εθνικής Συμμαχίας, η οποία είναι η μόνη τους ελπίδα για να αναλάβουν την εξουσία ξανά.

Κόμμα Εθνικής Δράσης (MHP)

Είναι το ακροδεξιό, υπερεθνικιστικό και ευρωσκεπτικιστικό κόμμα το οποίο στο παρελθόν είχε περιγραφεί και ως νεοφασιστικό, καθώς συνδέθηκε με ορισμένες βίαιες παραστρατιωτικές ομάδες. Σήμερα με ηγέτη του τον Ντεβλέτ Μπαχτσελί είναι ο κύριος εταίρος της κυβέρνησης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και εκπροσωπείται στη Βουλή με 49 βουλευτές.

Το ΜΗΡ είχε ιδρυθεί από τον τουρκοκυπριακής καταγωγής στρατιωτικό Τουρκές Αλπαρσλάν (Alparslan Türkeş) ο οποίος ταυτίστηκε με τον παντουρκισμό και συμπαθούσε τον εθνικοσοσιαλισμό και τον Αδόλφο Χίτλερ. Ο Αλπαρσλάν Τουρκές είχε κατηγορήσει το CHP ότι απομακρύνθηκε από τις εθνικιστικές αρχές του κεμαλισμού. Τη δεκαετία του 1970 συμμετείχε στο κυβερνητικό σχήμα του Εθνικού Μετώπου υπό τον τότε Πρωθυπουργό Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ.

Μετά τον θάνατο του Αλπαρσλάν Τουρκές το 1997, στην ηγεσία του ΜΗΡ αναδείχθηκε ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί ο οποίος στις γενικές εκλογές του 1999 κατάφερε να οδηγήσει το κόμμα στη μεγαλύτερη εκλογική του επιτυχία λαμβάνοντας 18% των ψήφων. Ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί συμμετείχε ως αντιπρόεδρος στην κυβέρνηση συνασπισμού με τον Μπουλέντ Ετζεβίτ (DSP) και τον κυβερνητικό εταίρο τον Μεσούτ Γιλμάζ (Mesut Yılmaz), ηγέτη του Κόμματος Μητέρα Πατρίδα (ΑΝΑΡ). Ηταν η κυβέρνηση που το 2001 προκάλεσε τη χειρότερη χρηματοπιστωτική κρίση στην Τουρκία.

Ακολούθησε μια μεγάλη ήττα το 2002, καθότι απέτυχε να μπει στη Βουλή. Μέχρι το 2015 έκανε σκληρή αντιπολίτευση στο ΑΚΡ και τον ηγέτη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Αντιτάχθηκε στις ειρηνευτικές συνομιλίες της κυβέρνησης για την επίλυση του Κουρδικού και επέκρινε το ΑΚΡ για διαφθορά και αυταρχισμό. Μάλιστα σε μια ομιλία του στο Νέβσεχιρ το 2015, ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί κατηγόρησε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι «ονειρεύεται προεδρικό σύστημα στα δικά του μέτρα» και ότι «θέλει ένα σύστημα του ενός δικτάτορα, μια δικτατορία χωρίς φρένο και στέμμα, όπου δεν θα υπάρχει κανένα φρένο και έλεγχος του κοινοβουλίου».

Σύντομα όμως έκανε στροφή 180 μοιρών και συμμάχησε με το ΑΚΡ. Από το 2015 ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί άρχισε να στηρίζει ανοιχτά τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ο οποίος τον στήριξε με τη σειρά του στη διαμάχη του με τη Μεράλ Ακσενέρ (Meral Akşener) για την ηγεσία του ΜΗΡ. Οι σχέσεις του ΑΚΡ με το ΜΗΡ ενισχύθηκαν ακόμη πιο πολύ έπειτα από τη στήριξη που έδωσε το ΜΗΡ στις διώξεις εναντίον του κινήματος Γκιουλέν. Το ΜHP στήριξε το δημοψήφισμα του 2017 και σχημάτισε τη Λαϊκή Συμμαχία με το ΑΚΡ για τις γενικές εκλογές του 2018. Η συνεργασία του ωστόσο με το κυβερνών κόμμα ΑΚΡ στοίχισε στο ΜΗΡ καθώς η εκλογική του δύναμη άρχισε να μειώνεται. Έχει αρχίσει μια ροή ψήφων προς το Καλό Κόμμα της Μεράλ Ακσενέρ. Παρ’ όλα αυτά η συμμαχία συνεχίζεται και στις εκλογές της 14ης Μαΐου.

Καλό Κόμμα (IYI Parti)

Είναι κεντροδεξιό, συντηρητικό φιλοευρωπαϊκό κόμμα κεμαλικών αρχών στην Τουρκία το οποίο ιδρύθηκε το 2017 από τη Μεράλ Ακσενέρ, έπειτα από την εκδίωξή της μαζί με άλλα στελέχη από το Κόμμα Εθνικής Δράσης (ΜΗΡ). Η Μεράλ Ακσενέρ περιγράφει το κόμμα της ως κεντρώο, εθνοκεντρικό με όραμα την οικονομική ανάπτυξη της χώρας.

Το Καλό Κόμμα συμμάχησε με το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα το οποίο μάλιστα συμφώνησε να του δώσει 15 βουλευτές για να σχηματίσει κοινοβουλευτική ομάδα και να συμμετάσχει στις γενικές εκλογές του 2018. Με βάση τον εκλογικό νόμο, στις εκλογές μπορούσαν να συμμετάσχουν αυτόματα όσα κόμματα είχαν 20 βουλευτές στην τουρκική εθνοσυνέλευση και συγκροτούσαν κοινοβουλευτική ομάδα. Είχαν επίσης δικαίωμα να λάβουν κρατική ενίσχυση για τις εκλογές. Το Καλό Κόμμα είχε ήδη 5 βουλευτές στο κοινοβούλιο και με τους βουλευτές του CHP έφτασε τους 20.

Η συμμαχία με το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα στην οποία συμμετείχε και το Κόμμα Ευδαιμονίας (Saadet) μαζί με το Δημοκρατικό Κόμμα (DP) ξεκίνησε πριν από τις γενικές εκλογές του 2018 αλλά απέτυχε. Λόγω της ήττας αποφάσισαν να επανιδρύσουν τη Συμμαχία για τις δημοτικές εκλογές του 2019 με αποτέλεσμα να πετύχουν την πρώτη τους μεγάλη επιτυχία. Στη συνέχεια η συμμαχία επεκτάθηκε και συμπεριέλαβε το Κόμμα του Μέλλοντος (Gelecek) και το Κόμμα Δημοκρατίας και Ανάπτυξης (DEVA). Το Καλό Κόμμα συμφώνησε στο κοινό πρόγραμμα της Εθνικής Συμμαχίας με τα άλλα κόμματα, υποστηρίζοντας ένα ενισχυμένο κοινοβουλευτικό σύστημα, ωστόσο υπήρξε εμπλοκή κατά τον καθορισμού του προεδρικού υποψηφίου. Το Καλό Κόμμα αποχώρησε για τρία 24ωρα (6-9 Μαρτίου 2023) από τη Συμμαχία κατηγορώντας την ότι μετατράπηκε σε τραπέζι τζόγου. Τελικά το Καλό Κόμμα πείστηκε και επέστρεψε στο τραπέζι υποστηρίζοντας την υποψηφιότητα του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου για την προεδρία της χώρας.

Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών (HDP)

Το φιλοκουρδικό κόμμα HDP το οποίο χαρακτηρίζεται ως ο ρυθμιστής των εκλογών της 14ης Μαΐου δεν κατέβασε υποψήφιο για τις προεδρικές εκλογές και στηρίζει την υποψηφιότητα Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, χωρίς ωστόσο να το έχει δηλώσει ανοιχτά. Είναι ένα προοδευτικό κόμμα το οποίο ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 2012 με συμπροέδρους σήμερα τον Μιτχάτ Σανκάρ (Mithat Sancar) και την Περβίν Μπουλντάν (Pervin Buldan).

Από τον Μάρτιο του 2021 εκκρεμεί αγωγή στο Συνταγματικό Δικαστήριο εναντίον του φιλοκουρδικού κόμματος για το κλείσιμό του. Στο κατηγορητήριο που απεστάλη στο δικαστήριο αναφερόταν ότι «τα μέλη του HDP έχουν στόχο να διαταράξουν και να καταστρέψουν την αδιαίρετη ακεραιότητα του κράτους με το έθνος, μέσω των δηλώσεων και των πράξεών τους». Η απόφαση αναμενόταν πριν από τις εκλογές της 14ης Μαΐου, γι’ αυτό και το κόμμα αποφάσισε να κατέβει υπό τη Συμμαχίας Εργασίας και Ελευθερίας μέσα από τις λίστες του Κόμματος Πράσινης Αριστεράς για να προλάβει πιθανό κλείσιμό του και απαγόρευση συμμετοχής του στις εκλογές.

Η κεντρική επιτροπή του HDP, βουλευτές, επαρχιακοί πρόεδροι και οι περισσότεροι πρώην ηγέτες του είναι φυλακισμένοι, ανάμεσά τους και ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς (Selahattin Demirtaş). Αλλα 15 χιλιάδες άτομα που συνδέονται με το κόμμα έχουν τεθεί υπό κράτηση και 6 χιλιάδες από αυτά έχουν συλληφθεί μέχρι στιγμής. Κατηγορούνται για διασυνδέσεις με το ΡΚΚ, το οποίο οι ΗΠΑ και πολλές χώρες της ΕΕ αναγνωρίζουν ως τρομοκρατική οργάνωση.

Το HDP είχε ιδρυθεί μέσα από τις διεργασίες του Δημοκρατικού Κογκρέσου των Λαών ο οποίος είναι ένας σχηματισμός που συσπειρώνει κυρίως τους Κούρδους της Τουρκίας αλλά και άλλες περιθωριακές ομάδες και μειονότητες. Μέχρι το 2015 συμμετείχε στις εκλογές υποστηρίζοντας ανεξάρτητους υποψηφίους για να ξεπεράσει τον σκόπελο του εκλογικού ορίου του 10%, ενώ διατηρούσε και μια στενή σχέση με το κυβερνών κόμμα ΑΚΡ. Για πρώτη φορά το HDP αποφάσισε στις εκλογές του Ιουνίου του 2015 να συμμετάσχει ως κόμμα, προβάλλοντας στο μανιφέστο του την ειρηνευτική διαδικασία για το Κουρδικό, τον τερματισμό της ένοπλης σύγκρουσης των Κούρδων με το τουρκικό κράτος, τα δικαιώματα των γυναικών και των μειονοτήτων της Τουρκίας. Κατάφερε στις εκλογές να πάρει το 13% σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία εις βάρος του ΑΚΡ το οποίο δεν κατάφερε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Συμμετείχε ωστόσο στην κυβέρνηση του ΑΚΡ με δύο υπουργούς, οι οποίοι παραιτήθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2016 όταν έληξε και η διαδικασία ειρήνευσης στο Κουρδικό.

Κόμμα του Μέλλοντος (Gelecek Partisi)

Το μικρό ισλαμικό συντηρητικό Κόμμα του Μέλλοντος ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 2019 από τον πρώην ΥΠΕΞ και Πρωθυπουργό Αχμέτ Νταβούτογλου, ο οποίος διαφώνησε με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και αποχώρησε από το ΑΚΡ.

Ο Αχμέτ Νταβούτογλου είχε εκλεγεί Πρωθυπουργός τον Αύγουστο του 2014, αργότερα όμως αντιτάχθηκε στις κινήσεις του Τούρκου Προέδρου να οδηγήσει τη χώρα σε προεδρικό σύστημα, κάτι που οδήγησε σε παραίτησή του τον Μάιο του 2016. Τρία χρόνια μετά παραιτήθηκε και από το ΑΚΡ και ίδρυσε το Κόμμα του Μέλλοντος. Τα ιδρυτικά στελέχη του κόμματός του ήταν 152, εκ των οποίων πολλά ήταν παλιά στελέχη του ΑΚΡ. Ανοιξε γραφεία του κόμματος στη συνοικία Τσάνκαγια, στο κέντρο της Αγκυρας, και ανακοίνωσε τη συμμετοχή του στις εκλογές. Το Κόμμα του Μέλλοντος το οποίο συμμετέχει στην Εθνική Συμμαχία η οποία στηρίζει την προεδρική υποψηφιότητα του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, θα λάβει μέρος στις βουλευτικές εκλογές μέσα από τις λίστες του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος.

Κόμμα Δημοκρατίας και Προόδου (DEVA)

Το φιλελεύθερο συντηρητικό κόμμα DEVA, το οποίο αυτοπροσδιορίζεται ως κεντρώο και δημοκρατικό, ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 2020 από τον Αλί Μπαμπατζάν ο οποίος ήταν ιδρυτικό μέλος του ΑΚΡ και διετέλεσε για 13 χρόνια υπουργός Εξωτερικών και Οικονομικών των κυβερνήσεων του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μέχρι που αποχώρησε λόγω «βαθιών διαφορών». Ωστόσο η δήλωσή του σε τηλεοπτικό πρόγραμμα ότι πρέπει να νομιμοποιηθούν τα θρησκευτικά τάγματα και να επαναθεωρηθούν οι νόμοι της επανάστασης του Κεμάλ Ατατούρκ προκάλεσε αντιδράσεις και κατηγορήθηκε ότι θέλει να φέρει καθεστώς Ταλιμπάν στην Τουρκία.

Η συντομογραφία του μικρού Κόμματος Δημοκρατίας και Προόδου (Demokrasi ve Atılım Partisi) είναι deva που στα τουρκικά σημαίνει φάρμακο.

Μεταξύ των ιδρυτών του κόμματος ήταν επίσης οι πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Σεντουλάχ Εργκίν (Sedullah Ergin), πρώην υπουργός Επιστήμης, Βιομηχανίας και Τεχνολογίας Νιχάτ Εργκιούν (Nıhat Ergün) και πρώην υπουργός Επικρατείας Σελμά Σλιγέ Καβάφ (Selma Aliye Kavaf). Εκπροσωπείται στη Βουλή από ένα βουλευτή, τον Μουσταφά Γερένογλου (Mustafa Yerenoğlu), ο οποίος παραιτήθηκε από το ΑΚΡ το 2019. Το DEVA συμμετέχει στην Εθνική Συμμαχία με τα κόμματα της αντιπολίτευσης και θα διεκδικήσει βουλευτικές έδρες μέσα από τη λίστα του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος.

Δημοκρατικό Κόμμα (DP)

Είναι η συνέχεια του κεντροδεξιού Κόμματος Ορθού Δρόμου (DYP) το οποίο είχε ιδρύσει ο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ και παρέδωσε στην Τανσού Τσιλέρ (Tansu Çiler). Ιδρύθηκε τον Μάιο του 2007 αλλάζοντας το όνομα και το λογότυπο. Το 2009 συνενώθηκε και με το Κόμμα Μητέρας Πατρίδας (ANAP) το οποίο είχε ιδρύσει ο Τουργκούτ Οζάλ (Turgut Özal) και παρέδωσε στον Μεσούτ Γιλμάζ.

Η αλλαγή του ονόματος έγινε υπό την προεδρία του Μεχμέτ Αγάρ (Mehmet Ağar) ο οποίος αφού μείωσε τα ποσοστά του κόμματος παραιτήθηκε. Την προεδρία του κόμματος ανέλαβε το 2008 ο Σουλεϊμάν Σοϊλού (Süleyman Soylu) ο οποίος παραιτήθηκε αφού απέτυχε στις δημοτικές εκλογές του 2009. Υπήρξαν προσδοκίες για επιστροφή της Τανσού Τσιλέρ, όμως διαψεύστηκαν. Στις εκλογές του 2011 το DP έλαβε 6 τοις χιλίοις με ηγέτη τον Ναμίκ Κεμάλ Ζεϊμπέκ (Namik Kemal Zeybek). Νέος αρχηγός εξελέγη ο Γκιουλτεκίν Ουισάλ (Gültekin Uysal). Υποστήριξε τον Εκμελεντίν Ιχσάνογλου (Ekmeleddin İhsanoğlu) στις προεδρικές του 2014. Οταν η Μεράλ Ακσενέρ αποχώρησε από το ΜΗΡ υποστηρίχθηκε ότι θα μεταγραφεί στο Δημοκρατικό Κόμμα και θα αναλάβει την προεδρία, ωστόσο ο Γκιουλτεκίν Ουισάλ το διέψευσε λέγοντας «Το Δημοκρατικό Κόμμα δεν πωλείται». Το 2018 συμμετείχε στις γενικές εκλογές υπό την Εθνική Συμμαχία μαζί με τα CHP, Καλό Κόμμα και Κόμμα Ευδαιμονίας, και κατάφερε να μπει στη βουλή με την εκλογή του προέδρου του Γκιουλτεκίν Ουισάλ. Τον Δεκέμβριο του 2020 προσχώρησε στο DP και ο Τζεμάλ Ενγκίνγιουρτ (Cemal Enginyurt) ο οποίος παραιτήθηκε από το ΜΗΡ. Στις εκλογές της 14ης Μαΐου το κόμμα συμμετέχει με την Εθνική Συμμαχία και πάλι στηρίζοντας Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.

Κόμμα Μεγάλης Ενότητας (BBP)

Το κόμμα το οποίο εκπροσωπεί την ιδεολογία της τουρκο-ισλαμικής σύνθεσης, δίνοντας έμφαση στην ισλαμική ταυτότητα ακόμη περισσότερο από την τουρκικότητα, είχε ιδρυθεί το 1993 από τον Μουχσίν Γιαζιτζίογλου (Μuhsin Yazıcıoğlu) ο οποίος αποχώρησε από το Εθνικιστικό Κόμμα Εργασίας (Milliyetçi Çalışma Partisi) λόγω διαφωνίας του με τον Αλπαρσλάν Τουρκές.

Το Κόμμα Μεγάλης Ενότητας έχασε τον πρόεδρό του Μουχσίν Γιαζιτζίογλου σε συντριβή ελικοπτέρου στη Σεβάστεια μαζί με άλλα στελέχη του κόμματος στις 25 Μαρτίου 2009. Την ηγεσία του κόμματος ανέλαβε για δύο χρόνια ο Γιαλτσίν Τοπτσού (Yalçın Topçu) και το 2011 εξελέγη πρόεδρος ο Μουσταφά Ντεστιτσί (Mustafa Destici), ο οποίος παραμένει μέχρι και σήμερα αρχηγός του κόμματος. Το BBP συμμετέχει στη Λαϊκή Συμμαχία στηρίζοντας την υποψηφιότητα του Ταγίπ Ερντογάν.

Κόμμα Υπόθεση Ελευθερίας (Hüda Par)

Το ισλαμικό κουρδικό κόμμα με συντομογραφία Hüda Par που σημαίνει Κόμμα του Θεού ιδρύθηκε στα τέλη του 2012 από το Κίνημα Καταπιεσμένων (Mustazaf-Der) για να αμφισβητήσει το φιλοκουρδικό HDP. Το Κίνημα των Καταπιεσμένων είχε κλείσει κατόπιν δικαστικής απόφασης με την αιτιολογία ότι «διεξάγει δραστηριότητες για λογαριασμό της τρομοκρατικής οργάνωσης Χεζμπολάχ». Το Hüda Par έχει συνδεθεί με τη Χεζμπολάχ από τη ίδρυσή του και στο Ντιγιάρμπακιρ το κόμμα αποτελεί μια οδυνηρή υπενθύμιση των εκτελέσεων και των μαζικών τάφων της δεκαετίας του 1990, όταν οι μαχητές της Χεζμπολάχ περιφέρονταν στην περιοχή. Πρόεδρος του κόμματος είναι ο Ζεκέρια Γιαπιτσίογλου (Zekeriya Yapicioğlu).

Ανακοίνωσε ότι στις εκλογές της 14ης Μαΐου θα στηρίξει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις προεδρικές εκλογές και ότι θα συνεργαστεί με το AKP στις κοινοβουλευτικές εκλογές.

Κόμμα Χώρας (Memleket Partisi)

Το κεμαλιστικό Κόμμα της Χώρας το οποίο δεν τοποθετείται στη Δεξιά ή την Αριστερά, υιοθετώντας το σύνθημα «ούτε από δεξιά, ούτε από αριστερά, με τον τρόπο του Ατατούρκ», ιδρύθηκε από τον Μουχαρέμ Ιντζέ (Muharrem Ince) τον Μάιο του 2021 έπειτα από την αποχώρησή του από το CHP.

Αυτοπροσδιορίζεται ως ένα σύγχρονο ρεπουμπλικανικό δημοκρατικό κόμμα που βασίζεται στις αρχές του Ατατούρκ με στόχο το κράτος δικαίου, τη διάκριση εξουσιών, την ισότητα, την ελευθερία, την εργασία, την κοινωνική ειρήνη και ευημερία, τη δίκαιη κατανομή και τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.

Ο Μουχαρέμ Ιντζέ, παρά τις πιέσεις να αποσύρει την υποψηφιότητά του για το αξίωμα του προέδρου υπέρ του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, δεν αποσύρθηκε. Εταιρείες ερευνών φέρουν το Κόμμα της Χώρας να έχει ανεβάσει τα ποσοστά του μέχρι και στο 8%-10% μέσα σε δύο μήνες.

Εκτιμάται ότι η αύξηση των ποσοστών οφείλεται σε τρεις λόγους: Πρώτον, ο Μουχαρέμ Ιντζέ ήταν ο πρώτος ηγέτης που βρέθηκε αμέσως στις σεισμόπληκτες περιοχές περιοδεύοντας και στις 11 επαρχίες.  Δεύτερον, με την κρίση που προκάλεσε η αποχώρηση της Μεράλ Ακσενέρ από την Εθνική Συμμαχία για μερικά 24ωρα, άρχισε η ροή ψηφοφόρων από το CHP προς το Κόμμα της Χώρας. Τρίτον, με την ανακοίνωση του φιλοκουρδικού κόμματος ότι δεν κατεβάζει υποψήφιο αφήνοντας καθαρά να νοηθεί ότι στηρίζει τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, άρχισε η ροή ψηφοφόρων αυτή τη φορά από το Καλό Κόμμα προς το Κόμμα της Χώρας.

Τουρκικό Εργατικό Κόμμα (Türkiye İşçi Partisi – TIP)

Το Τουρκικό Εργατικό Κόμμα (TIP), ένα από τα μικρά κόμματα της Τουρκίας, φαίνεται από τις τελευταίες δημοσκοπήσεις να αποκτά δυναμική, ειδικά στους νέους ψηφοφόρους. Η προσφορά των στελεχών του κόμματος στις σεισμόπληκτες περιοχές κάτω από δύσκολες συνθήκες συνέβαλε στην ενίσχυσή του. Το κόμμα αύξησε τους βουλευτές του στους τέσσερις, όταν προσχώρησαν σε αυτό άλλοι δύο βουλευτές: ο Αχμέτ Σικ (Ahmet Şik) από το φιλοκουρδικό κόμμα HDP τον Απρίλιο του 2021 και η Σερά Καντιγκίλ (Sera Kadıgil) από το CHP τον Ιούνιο του 2021. Αν και το ΤΙΡ φαίνεται να χάνει τους κούρδους ψηφοφόρους, κερδίζει τους ανθρώπους της πόλης, τους μορφωμένους «λευκούς Τούρκους». Θα προσπαθήσει επίσης να πάρει τους αριστερούς ψηφοφόρους του CHP.

Ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2017 υπό την ηγεσία του Ερκάν Μπας (Erkan Baş). Στις γενικές εκλογές του 2018 είχε συμμαχήσει με το φιλοκουρδικό κόμμα HDP και συμμετείχε μέσα από τις λίστες του, εκλέγοντας δύο βουλευτές. Το TIP προτείνει την εγκαθίδρυση σοσιαλιστικού συστήματος στην Τουρκία, ενστερνίζεται τον μαρξισμό και ταυτόχρονα έχει αριστερή λαϊκιστική τάση. Θέματα όπως η κοσμικότητα και η ισότητα των φύλων έχουν σημαντική θέση στις πολιτικές του κόμματος. Έχει την άποψη ότι οι θρησκευτικές κοινότητες και αδελφότητες πρέπει να αποκλείονται από τις δημόσιες υπηρεσίες και να μη συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή. Στηρίζει ένα δωρεάν, ισότιμο, κοσμικό εκπαιδευτικό σύστημα για όλους τους νέους και προτείνει την απαλλοτρίωση των φοιτητικών εστιών που ανήκουν στις θρησκευτικές κοινότητες και αδελφότητες. Ζητά κρατικοποίηση βασικών υπηρεσιών όπως το ρεύμα, το νερό, το φυσικό αέριο και το Διαδίκτυο και παροχή τους στην κοινωνία χωρίς κέρδος.