Εξωτερική πολιτική και εκλογές

Η εξωτερική πολιτική δεν είναι στην ημερήσια διάταξη των περισσότερων προεκλογικών συζητήσεων. Ομως, χωρίς ουσιαστικό διάλογο δεν μπορεί να οικοδομηθεί η αναγκαία εθνική συνεννόηση που πρέπει να υπάρχει στον τομέα αυτόν, στη βάση συγκροτημένης εθνικής στρατηγικής. Και πάλι ο κ. Μητσοτάκης ήταν παράδειγμα προς αποφυγή. Υπήρξε ο μόνος πρωθυπουργός που δεν συγκάλεσε Συμβούλιο Πολιτικών Αρχηγών, το κατεξοχήν όργανο για τη διαμόρφωση πολιτικών συναινέσεων. Οπως έγινε τον Μάρτιο του 2016 για το Προσφυγικό. Ακόμη χειρότερα, κατηγόρησε πρόσφατα τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για «εθνική εξαίρεση» και οργανωτή «εθνικού σαμποτάζ», πράττοντας τα ακριβώς αντίθετα για την ομοψυχία από ό,τι επιβάλλει ο θεσμικός του ρόλος.

Και οι παρεμβάσεις των στελεχών του ΥΠΕΞ δεν ήταν ιδιαίτερα διαφωτιστικές. Ο μεν ΑΝΥΠΕΞ σε πρόσφατο άρθρο του εδώ στα «ΝΕΑ» πανηγύριζε γιατί, τάχα, «η Ελλάδα αποτίναξε από πάνω της τον ρόλο του επαίτη και αποτέλεσε μέρος των λύσεων» και γιατί «καταφέραμε να μετατρέψουμε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε ευρωτουρκικό ζήτημα». Ως προς το πρώτο, ξεχνά όχι απλώς επί ποιας κυβέρνησης επιλύθηκε η διαφορά του Μακεδονικού και ήρθε για πρώτη φορά τόσο κοντά στη λύση του το Κυπριακό, αλλά και πότε αναβαθμίστηκαν οι σχέσεις μας με τις ΗΠΑ σε επίπεδο στρατηγικού διαλόγου και καθιερώθηκε το σχήμα 3+1. Ξεχνά την ιστορική ομιλία του προέδρου Ομπάμα στην Πνύκα, όπου τόνισε ότι οι Ελληνες «ενέπνεαν ολόκληρο τον κόσμο» με τη στάση τους στο Προσφυγικό και συνεχάρη τον Αλέξη Τσίπρα για τις μεταρρυθμίσεις του. Ως προς το δεύτερο, η επιλεκτική αμνησία έχει αιτιολογικό λόγο, εφόσον ο ίδιος ήταν που υποστήριζε ότι δεν ήταν στρατηγικός στόχος οι κυρώσεις κατά της Τουρκίας, παρά τη σημαντική ομόφωνη απόφαση που είχε πετύχει ο Αλέξης Τσίπρας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουλίου 2019 και το μετέπειτα μπαράζ αμφισβητήσεων των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων.

Οι τελευταίες τοποθετήσεις του ΥΠΕΞ είναι επίσης ομιχλώδεις. Διατυπώνει την άποψη ότι έχουν εξαντλήσει τη δικαιολογητική τους ύπαρξη οι διερευνητικές επαφές, επιφυλάσσεται όμως να διατυπώσει τη δική του εναλλακτική πρόταση σε αυτές μετά τις εκλογές και όχι δημόσια, στον επόμενο πρωθυπουργό και τον δικό του διάδοχο. Είναι φανερό ότι έτσι δεν μπορεί να διαμορφωθεί η συγκεκριμένη εθνική στρατηγική που είναι αναγκαία για να αξιοποιηθεί το παράθυρο ευκαιρίας που έχει ανοίξει με την αλληλεγγύη του λαού μας προς τον τουρκικό λαό και τις επικείμενες εκλογές στη γειτονική χώρα. Το κόμμα μας, αντιθέτως, είναι το μόνο που έχει αφιερώσει ένα ολόκληρο κεφάλαιο από το κυβερνητικό του πρόγραμμα στην εξωτερική πολιτική και το μόνο που έχει διατυπώσει ξεκάθαρες και συνεκτικές προτάσεις για την αυριανή μέρα.

Το 1999 παρήγαγε αποτελέσματα η «διπλωματία των σεισμών» γιατί υπηρέτησε ένα ευρύτερο σχέδιο ένταξης των ελληνοτουρκικών στο ευρωτουρκικό πλαίσιο, με τη συμφωνία του Ελσίνκι, παρά τις σκιές του τελευταίου να μην ξεκαθαρίζει ότι η προσφυγή στη Χάγη θα γίνει αποκλειστικά για τις θαλάσσιες οικονομικές ζώνες. Εμείς προτείνουμε μια προσαρμοσμένη στο σήμερα ανάλογη στρατηγική, με διασύνδεση της Χάγης με την τελωνειακή ένωση Τουρκίας – ΕΕ, σε συνδυασμό με δικές μας πρωτοβουλίες στραμμένες στον διάλογο. Πρόσφατα ζητήσαμε η αναγκαία επέκταση των χωρικών υδάτων στην Ανατολική Μεσόγειο να συνδυαστεί με μια ευρύτερη, συνεκτική στρατηγική, που θα περιλαμβάνει ως επόμενο βήμα πρόσκληση στις όμορες χώρες της περιοχής προκειμένου να υπάρξει οριοθέτηση της ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας με προσφυγή στη Χάγη.

Η 21η Μαΐου είναι κρίσιμη και για την εξωτερική μας πολιτική.

Ο Γιώργος Κατρούγκαλος είναι καθηγητής Δημοσίου Δικαίου, τομεάρχης Εξωτερικών στον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και υποψήφιος βουλευτής Β1 Βόρειου Τομέα της Αθήνας