Αναπτυξιακή άμυνα

Οι εκλογές στην Τουρκία τακτοποιούν τις εκλογές στην Ελλάδα. Τακτοποιούν την πολιτική σύγκρουση και ρυθμίζουν την αγωνία. Οι εκλογές στην γειτονική χώρα θεωρούνται μακρινές από πολλούς. Η σύγκρουση και τα χαρακτηριστικά των ηρώων Ερντογάν και Κιλιτσντάρογλου προσφέρουν ένα βολικό σχήμα. Οι ευσεβιστές θεωρούν τον Κιλιτσντάρογλου δημοκρατικότερο, νατοϊκότερο και ευρωπαϊκότερο. Οι πραγματιστές, το αντίθετο: ο Ερντογάν είναι προτιμότερος γιατί, ως απειθής, εξασφαλίζει τη αμερικανονατοϊκή εύνοια προς την Ελλάδα. Ούτως ή άλλως, η βαθμονόμηση της τουρκικής επιθετικότητας και του αναθεωρητισμού ορίζει όχι μόνο το ύψος του καθημερινού πατριωτισμού στο τόπο μας, αλλά εξασφαλίζει και μια πολιτική άπνοια, τουλάχιστον ως προς δύο βασικά επίδικα. Τον στρατηγικό προσανατολισμό της χώρας (στον οποίο σχεδόν όλοι συμφωνούν) και τους εξοπλισμούς (σε γενικές γραμμές επίσης συμφωνούν).

Οι εκλογές στην Τουρκία, οι προβολές στο μέλλον κάθε σεναρίου εκλογικής και γενικής πολιτικής εξέλιξης για τη μεγάλη γειτονική μας χώρα αφαιρούν ένα μερίδιο από την ελληνική προεκλογική βεντάλια. Δεν χρειάζεται να ασχολείται με τα εξωτερικά το πολιτικό σύστημα, σε αντίθεση με τις πρώτες δεκαετίες της Μεταπολίτευσης όπου τα ελληνοτουρκικά ήταν βασικό στοιχείο ιδεολογικής και πολιτικής αντιμαχίας. Λογικό. Η σκιά του Κυπριακού ήταν πολύ βαρύτερη τότε και η συναισθηματική του επιρροή μεγαλύτερη. Το πρόσφατο ντιμπέιτ δεν άνοιξε μια βαθιά συζήτηση για τα επίδικα της ελληνοτουρκικής στρατηγικής αποκλίνουσας. Γιατί φυσικά το πρόβλημα δεν είναι το προφίλ των δύο πρωταγωνιστών της τουρκικής σκηνής, ούτε τα επικοινωνιακά τεχνάσματα που έχουν επιλέξει. Δεν προοικονομούν αυτά το μέλλον. Το κέντρο είναι η «κατασκευή», η συγκρότηση κάθε χώρας, το είδος παραγωγικής ταυτότητας που έχουν διαμορφώσει, η αρχιτεκτονική της παραγωγής τους.

Αυτά τα χαρακτηριστικά, ενώ ορίζουν το επίπεδο και τον χαρακτήρα που θα έχει η όποια στρατηγική εξέλιξη ως προς τις δύο χώρες, εντούτοις «σκεπάζονται», «επισκιάζονται», από παραθέσεις αριθμών όπλων και απλουστευτικές αναγνώσεις. Τόσα καράβια εμείς, τόσα αυτοί. Τόσα αεροπλάνα εμείς, τόσα αυτοί. Εάν η χώρα μας είχε συναρθρώσει μέρος της παραγωγής της με την αμυντική βιομηχανία, εάν δηλαδή η αμυντική ανάγκη έπαιζε οικονομικό – δομικό και όχι ταμειακό ρόλο στη εθνική οικονομία (δεν ήταν το θέμα δηλαδή πόσα ξοδεύουμε, αλλά πώς βελτιώνει την οικονομία μας η επένδυση), τότε τα πράγματα και ο πολιτικός διάλογος δεν θα επικεντρώνονταν στη περιφέρεια των ζητημάτων. Γιατί το πρόβλημα είναι ότι η Τουρκία πλουτίζει με τους εξοπλισμούς, τη συμφέρει η ένταση, ακόμα και οικονομικά (αφού αποτελεί και μια επίδειξη των επιτευγμάτων της και κλείνει διεθνή συμβόλαια με τα προϊόντα της. Π.χ. τα Bayraktar έχουν εμπορική επιτυχία, κάνοντας test drive εκτός των άλλων και πάνω από το Αιγαίο. Η ένταση δεν είναι χωρίς οικονομικό όφελος για την Τουρκία, σε αντίθεση με την Ελλάδα.

Το ερώτημα επομένως (και στο ντιμπέιτ και γενικά) δεν είναι ο αριθμός Ραφάλ ή αν ο ΣΥΡΙΖΑ ψήφισε την επιπλέον παραγγελία, αλλά το πώς η αγορά ενεργοποιεί τη εσωτερική βιομηχανική και ερευνητική/τεχνολογική παραγωγή. (Το έθεσαν και ο Τσίπρας και ο Ανδρουλάκης το θέμα.) Εάν οι περισσότερες πολιτικές δυνάμεις συμφωνούν με την ευρωατλαντική κατεύθυνση, πρέπει να την εκλογικεύσουν την επιλογή, όχι μόνο ως πολιτικό ενέργημα αλλά ως παραγωγική απόφαση. Ως μοντέλο ανάπτυξης. Η σύνδεση οικονομίας, παραγωγής, πολιτικής ήταν πάντα ένα αδύνατο σημείο της σπασμωδικότητας που έχουν οι ελληνικές κυβερνητικές αποφάσεις. Αποφάσεις κοστοβόρες, αλλά μικρού χρόνου, χωρίς βαθύ και αναπτυσσόμενο αποτύπωμα.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ