Είμαστε μισό αιώνα πίσω

Δεν υπάρχει πεδίο που να έχει μεταρρυθμιστεί τόσο πολύ τα τελευταία 50 χρόνια στην ελληνική  διοίκηση, όσο το φορολογικό μας σύστημα. Σε δομή, όμως, παραμένει όπως ήταν πριν από 50 χρόνια και είναι κοντά στη δομή φορολογικών συστημάτων αναπτυσσομένων χωρών και πρώην κομμουνιστικών κρατών, όχι χωρών της ευρωζώνης.

Το αμερικανικό think tank Tax Foundation κατατάσσει την Ελλάδα στην 29η θέση από τις 38 χώρες του ΟΟΣΑ ως προς την ελκυστικότητα του φορολογικού της συστήματος και παρά την πρόοδο που έχει συντελεστεί, το φορολογικό μας σύστημα δεν διασφαλίζει έναν ορίζοντα σταθερότητας στους μελλοντικούς επενδυτές, δεδομένης της ύπαρξης ενός απαρχαιωμένου θεσμού επίλυσης διαφορών που χρήζει άμεσης μεταρρύθμισης, καθώς λειτουργεί αποτρεπτικά προς τις ξένες επενδύσεις.

Επίσης, το θέμα της φορολόγησης των επιχειρήσεων είναι ένα στοιχείο που πρέπει να προβληματίζει καθώς στην Ελλάδα φορολογούνται τα κέρδη των επιχειρήσεων με συντελεστή 22% και με 5% τα μερίσματα, ενώ η Ιρλανδία φορολογεί τα κέρδη των επιχειρήσεων με 12,5% και τα μερίσματα με 50%.

Στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων διαπιστώνουμε ότι η προοδευτικότητά του αυξήθηκε δραματικά καθώς το εισοδηματικό όριο για την επιβολή ανώτατου συντελεστή (44%) έχει μειωθεί στα μόλις 40.000 ευρώ. Το να εξαντλείται όλη η προοδευτικότητα του συστήματος φορολογίας εισοδήματος σε τόσο βραχύ εύρος εισοδημάτων αντανακλά μια μάλλον φοροεισπρακτική λογική. Επίσης, η φορολογική μεταχείριση της οικογένειας στην Ελλάδα είναι η δυσμενέστερη στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Εχουμε δημιουργήσει ένα φορολογικό σύστημα που επιβαρύνει τους πλέον παραγωγικούς εργαζομένους, οι οποίοι έχουν μια καλή αμοιβή, με το κράτος να τους τιμωρεί με έναν φόρο δημευτικό.

Η έμμεση φορολογία έχει πολλά χαρακτηριστικά αντίστροφης προοδευτικότητας. Τα χρόνια της κρίσης, με την αύξηση των συντελεστών έμμεσων φόρων, τα φτωχά νοικοκυριά πλήρωναν πολύ μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους ως φόρο ή μείωσαν δραστικά την αγορά βασικών αγαθών.

Το ελληνικό κράτος νομοθετεί ως να είναι το 100% των φορολογουμένων, φοροφυγάδες. Για να βελτιωθεί η συμμόρφωση των φορολογουμένων, δεν αρκεί η θέσπιση αυστηρών ποινών. Είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο το οποίο θα δείχνει ότι το κράτος εμπιστεύεται τους πολίτες του για να αρχίσει και ο φορολογούμενος να εμπιστεύεται το κράτος. Πρέπει να εκπονήσουμε ένα μεσοπρόθεσμο σχέδιο, το οποίο θα διασφαλίζει σταθερότητα και βεβαιότητα για τις φορολογικές υποχρεώσεις επιχειρήσεων και πολιτών. Είναι πλέον καιρός το κράτος να μη θεωρεί όλους τους Ελληνες φοροκλέφτες. Το φορολογικό μας σύστημα θα πρέπει να μεταρρυθμιστεί και να εκσυγχρονιστεί περαιτέρω για να καταστεί κοινωνικά πιο δίκαιο, πιο αποτελεσματικό και ελκυστικότερο στους επενδυτές. Η αλλαγή των φορολογικών συντελεστών είναι εύκολη υπόθεση. Η μεγάλη πρόκληση για το φορολογικό μας σύστημα είναι η βελτίωση της φορολογικής διοίκησης. Παρά τη σημαντική πρόοδο που έγινε με τη δημιουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, έχουν διατηρηθεί πολλές αδυναμίες του παρελθόντος και η Αρχή δεν έχει εμπλουτιστεί με ανθρώπινο δυναμικό που να έχει δεξιότητες και γνώσεις για να αξιοποιηθούν αποτελεσματικά οι νέες τεχνολογίες για περιορισμό της φοροαποφυγής και φοροδιαφυγής.

Επίσης, είναι απαραίτητο να μη νομοθετούμε βιαστικά και η φορολογική μας νομοθεσία να είναι  κατανοητή από τους φορολογουμένους. Στην κατεύθυνση αυτή θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια Διαρκής Επιτροπή Κωδικοποίησης και απλοποίησης του φορολογικού μας, με ειδικούς από το υπουργείο και άλλους φορείς. Τέλος, θα πρέπει επιτέλους να δημιουργηθεί ένα σύστημα εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών για να πάψει η συσσώρευση χιλιάδων υποθέσεων στα δικαστήρια και οι φορολογούμενοι να μην περιμένουν χρόνια για να δοθεί απάντηση στο πρόβλημά τους.

Ο Βασίλειος Ράπανος είναι πρόεδρος του ΔΣ της Alpha Bank