Ελλειψη κουλτούρας συνεργασίας

Οι φετινές εκλογές με την απλή αναλογική είχαν εξαρχής μεγάλο ενδιαφέρον αν και, δημοσκοπικά τουλάχιστον, το αποτέλεσμα δεν θα έκρυβε εκπλήξεις. Μια σειρά όμως γεγονότων έχουν αλλάξει σε μεγάλο βαθμό τις προεκλογικές στρατηγικές των κομμάτων. Είναι πιθανό δε, πρόσφατα γεγονότα, ανάλογα με την εξέλιξή τους να οδηγήσουν τα κόμματα σε εκ νέου προσαρμογή των στρατηγικών τους. Η κυβέρνηση της ΝΔ έχει ως δηλωμένο στόχο την αυτοδυναμία και την κυβερνητική σταθερότητα έχοντας έχει ήδη βάλει στο τραπέζι τις δεύτερες εκλογές που θα γίνουν με άλλο εκλογικό σύστημα ενισχυμένης αναλογικής πάντα με στόχο την αυτοδυναμία. Ο ΣΥΡΙΖΑ από την άλλη, με τη στάση του, στην ουσία αναιρεί την απλή αναλογική που ο ίδιος ψήφισε τονίζοντας ότι θα κάνει κυβέρνηση συνεργασίας εφόσον κερδίσει τις εκλογές.

Το ΠΑΣΟΚ θέλει να ενισχύσει τη θέση του ώστε να μπορεί να βάλει πιο δυνατούς όρους σε περίπτωση που αποφασίσει να μπει σε κυβέρνηση συνεργασίας. Αυτό μοιάζει λογικό για τις εκλογές της 21ης Μαΐου, λιγότερο εφικτό σε περίπτωση δεύτερων εκλογών αφού είναι πολύ πιθανό να πιεστεί από τα δύο πρώτα κόμματα και να βρεθεί σε μειονεκτική θέση, πολιτικά και εκλογικά.

Αυτό όμως που προκύπτει με έντονο τρόπο είναι η παντελής έλλειψη κουλτούρας συνεργασίας ακόμα και στο επίπεδο της θεωρητικής συζήτησης. Τα κόμματα είτε είναι κάθετα αρνητικά π.χ. η Νέα Δημοκρατία που υπερασπίζεται την αυτοδυναμία περίπου ως συνταγματική επιταγή είτε εργαλειοποιώντας την έννοια της συνεργασίας π.χ. ο ΣΥΡΙΖΑ θα συνεργαστεί μόνο εάν είναι πρώτος και το ΠΑΣΟΚ βάζοντας όρους για το ποιος θα είναι πρωθυπουργός σε ενδεχόμενη κυβέρνηση συνεργασίας (πολιτική του ούτε Μητσοτάκης ούτε Τσίπρας).

Δεν κρίνω το εάν είναι πετυχημένες οι στρατηγικές, άλλωστε αυτό θα προκύψει από την κάλπη, αλλά το γεγονός ότι δεν γίνεται συζήτηση επί της αρχής για το ζήτημα της συνεργασίας.

Μπορεί βέβαια αυτή η διαδικασία να είναι απαραίτητη ώστε κάποια στιγμή να συζητήσουμε τα περί συνεργασιών για το καλό της χώρας και όχι για το εκλογικό καλό των κομμάτων.

Οι κυβερνήσεις συνεργασίας βασίζονται σε προγράμματα και αρχές αλλά και σε πολιτικούς όρους με πιο «διαχειριστικά» αν θέλετε χαρακτηριστικά. Αρα θέλουμε δουλειά ακόμα σε αυτό το επίπεδο.

Το κλείσιμο της Βουλής σηματοδοτεί και την τυπική έναρξη της προεκλογικής περιόδου και θα φανεί πιο καθαρά η στρατηγική των κομμάτων. Αν και έχουμε μια εικόνα για τις θεματικές, με την κυβέρνηση να ποντάρει στην οικονομία, στη βελτίωση της καθημερινότητας και στη διαχείριση των προκλήσεων που κλήθηκε να αντιμετωπίσει και τον ΣΥΡΙΖΑ από την άλλη να ποντάρει στα θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης, στην υπεράσπιση του κοινωνικού κράτους και στη μείωση των ανισοτήτων.

Αν και οι εθνικές εκλογές είναι εξαιρετικά σημαντικές δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι ακολουθούν δύο εκλογές, οι αυτοδιοικητικές και οι ευρωπαϊκές, επίσης κρίσιμες ειδικά για τους πολίτες. Η αυτοδιοίκηση και η ΕΕ είναι δύο πεδία όπου οι πολίτες έχουν περισσότερες ευκαιρίες πιο «άμεσης» συμμετοχής και σχετίζονται με την καθημερινότητά τους. Δυστυχώς όμως οι εκλογές αυτές συνήθως είναι είτε κρας τεστ για την εκάστοτε κυβέρνηση είτε «πρόκριμα» για τις επόμενες εθνικές εκλογές. Στην πραγματικότητα και υπό συνθήκες μπορεί να είναι πιο σημαντικές.

Ο Λ. Παπαγιαννάκης είναι αντιδήμαρχος Αθηναίων