Κριτικό πνεύμα

H ελληνική πολιτική ζωή βασανίζεται από πολλά προβλήματα, έχει γλιτώσει όμως από κάτι: το φαινόμενο του ναρκισσισμού. Για την ακρίβεια υπήρξε ένας νάρκισσος τα τελευταία χρόνια, που κόντεψε μάλιστα να καταστρέψει τη χώρα, αλλά ευτυχώς εκδιώχθηκε γρήγορα από τη θέση ευθύνης που κατείχε και έχει μείνει τώρα να διαφημίζει την «Πρώτη Φορά Ρήξη».

Η Γαλλία στάθηκε πιο άτυχη. Εξέλεξε με μεγάλες ελπίδες ως πρόεδρο έναν άνθρωπο με υψηλή μόρφωση, αλλά χαμηλή ενσυναίσθηση. Εναν πολιτικό με οράματα και φιλοδοξίες, αλλά χωρίς την αναγκαία ευελιξία που απαιτεί κάθε ιστορική περίοδος. Εναν άνδρα που είναι ερωτευμένος με τον εαυτό του, έκανε μια επανάσταση στην προσωπική του ζωή, εμφανίζεται όμως εντελώς ανίκανος να ψυχολογήσει τους άνδρες με τους οποίους διαπραγματεύεται τις τύχες του πλανήτη.

Ο Εμανουέλ Μακρόν νόμιζε ότι όσο περισσότερες ώρες μιλούσε με τον ρώσο ομόλογό του στο τηλέφωνο, τόσο περισσότερες πιθανότητες είχε να τον πείσει να μην εισβάλει στην Ουκρανία. Ακόμη κι όταν ο Πούτιν τον κορόιδευε ανοιχτά, εκείνος κατάπινε την προσβολή και συνέχιζε τις προσπάθειες, βέβαιος ότι στο τέλος η βαθιά του παιδεία θα νικούσε τη βαρβαρότητα. Κι όταν απέτυχε παταγωδώς, δεν το ‘βαλε κάτω, δεν αφιέρωσε τη ζηλευτή του ενεργητικότητα στο να σχεδιάσει μια πραγματικά δίκαιη μεταρρύθμιση για τις συντάξεις, αλλά έστρεψε την προσοχή του προς τον κινέζο ομόλογό του, στέλνοντάς του το μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν είναι μια ψυχροπολεμική δύναμη όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά ένας σοβαρός και ώριμος συνομιλητής.

Η άποψη του γάλλου προέδρου περί «στρατηγικής αυτονομίας» της Ευρώπης είναι επί της αρχής ορθή. Δεν μπορεί όμως να διατυπώνεται ανταγωνιστικά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια στιγμή που οι τελευταίες έχουν ενισχύσει την Ουκρανία με 35 δισεκατομμύρια δολάρια. Και δεν μπορεί να χρησιμοποιεί τα ανθρώπινα δικαιώματα ως εργαλείο ξεπλύματος μιας δικτατορίας. Την τελευταία ημέρα του ταξιδιού του, ο Μακρόν επισκέφθηκε το Πανεπιστήμιο της Καντώνας και παρέδωσε στους φοιτητές μαθήματα κριτικού πνεύματος. «Ενα πνεύμα που διαθέτει μόνο γνώσεις χωρίς μια κριτική ματιά δεν είναι εντελώς ελεύθερο», είπε στο έδαφος μιας χώρας όπου μόλις χθες καταδικάστηκαν σε κάθειρξη 12 και 14 ετών δύο δικηγόροι που ζητούν στοιχειώδεις δημοκρατικές ελευθερίες. «Το εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να διαμορφώνει ελεύθερα και έλλογα όντα, ικανά να κρίνουν και να διακρίνουν το σωστό από το λάθος», τόνισε σε ένα περιβάλλον όπου η ελευθερία της έκφρασης είναι το πιο σύντομο ανέκδοτο. «Η γνώση δεν πρέπει να είναι στην υπηρεσία μιας ιδεολογίας», βροντοφώναξε σε έναν χώρο όπου διδάσκεται η σκέψη του Σι.

Ας υποθέσουμε ότι ένας φοιτητής τον πήρε τοις μετρητοίς, αμφισβήτησε αυτά που διαβάζει ή ακούει κάθε μέρα και ως αποτέλεσμα κατέληξε στα κινέζικα γκουλάγκ. Τι θα κάνει ο διανοούμενος πρόεδρος που τον παρέσυρε, θα αυτοπυρποληθεί σε ένδειξη διαμαρτυρίας;