Η αυθεντικότητα που σήμερα εκλείπει

Ο ραδιοφωνικός παραγωγός Γιάννης Πετρίδης, από τους καλύτερους γνώστες της μουσικής και της «μυθολογίας» της δεκαετίας του 1960, γράφει για το Γούντστοκ με αφορμή τον θάνατο της Μπόμπι Ερκολάιν, της γυναίκας που εικονιζόταν στο εξώφυλλο του μουσικού άλμπουμ του φεστιβάλ που έλαβε χώρα τον Αύγουστο του 1969.

Το Γούντστοκ είναι ο επίλογος μιας από τις καλύτερες μουσικές περιόδους που έζησε ο περασμένος αιώνας. Αναφέρομαι στις δεκαετίες του ’50 και του ’60. Πρόκειται δηλαδή για την εποχή που αναδύθηκε το ροκ εντ ρολ. Ηταν ένα φεστιβάλ που συγκέντρωσε, απ’ ό,τι λένε, 450 με 500 χιλιάδες θεατές, οι οποίοι πήγαν εκεί τελείως αυθόρμητα. Αρχικά υπολόγιζαν ότι ο αριθμός των παιδιών που θα πήγαιναν εκεί για να ακούσουν τα πιο σπουδαία ονόματα της μουσικής που υπήρχαν θα έφτανε τις 30 με 40 χιλιάδες. Κανείς δεν πίστευε ότι θα άγγιζε αυτό το νούμερο. Ηταν τα παιδιά των λουλουδιών, των κινημάτων της δεκαετίας του ’60. Ηθελαν να συναντηθούν, να διαμαρτυρηθούν και να συνομιλήσουν συμμετέχοντας σε αυτό το σπουδαίο μουσικό γεγονός απολύτως ειρηνικά. Το Γούντστοκ είναι ένα θρυλικό φεστιβάλ και έτσι μεταφέρεται ο μύθος του από δεκαετία σε δεκαετία. Οπως δηλαδή μεταφέρεται ο θρύλος της Μέρλιν Μονρόε, του Τζέιμς Ντιν και όλων των άλλων αστεριών.

Τα επόμενα φεστιβάλ που έγιναν έπειτα ήταν τελείως εμπορικοποιημένα: με σπόνσορες, με τα μίντια που διαφήμιζαν τους καλλιτέχνες, τα χρήματα που διατίθενται ως αμοιβή για τους αστέρες που εμφανίζονται. Η επανάληψη μάλιστα του Γούντστοκ για τον εορτασμό των γενεθλίων του τη δεκαετία του 1990 το αποδεικνύει, αφού στέφθηκε με απόλυτη αποτυχία. Μπορεί να είχε προσέλευση θεατών αλλά δεν υπήρχε καμία σύνδεση με το Γούντστοκ τον Αύγουστο του 1969.

Η εξέλιξη αυτών των φεστιβάλ, όπως για παράδειγμα το Coachella, το οποίο γίνεται στην έρημο του Κολοράντο, είναι μια πασαρέλα παιδιών της νέας εποχής. Οι επιρροές τους δεν συνδεδεμένες με τη μουσική παρά με το λάιφσταϊλ και τις τηλεοπτικές εκπομπές τύπου Καρντάσιαν. Αν δει κανείς τις φωτογραφίες που κυκλοφορούν από το φεστιβάλ αυτό, εύκολα μπορεί να το διαπιστώσει. Εγραφε μάλιστα κάποια στιγμή η εφημερίδα «Los Angeles Times» ότι ήταν εκεί όλα τα παιδιά των γιάπις της δεκαετίας του ’80, τα οποία δυστυχώς τα κατευθύνει η νέα εποχή των μίντια. Δεν είμαι εναντίον της χαράς, της διασκέδασης και της μόδας, αλλά αντιτίθεμαι στον τρόπο που γίνεται. Στο φεστιβάλ που προανέφερα θεατές είναι όλα τα παιδιά των πλουσίων, αφού μόνο αυτά μπορούν να διαθέσουν τα ιλιγγιώδη ποσά που απαιτούνται για να παρακολουθήσουν μια συναυλία. Ποιος μπορεί να πληρώσει εισιτήριο 500 και 1.000 δολάρια; Χρήματα τα οποία δεν μπορεί να διαθέσει ενδεχομένως ένα παιδί που ακούει μουσική αλλά δεν έχει την οικονομική άνεση.

Με το Γούντστοκ ήταν η αρχή του τέλους εκείνης της εποχής.

Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι στην Ελλάδα τα κινήματα – τα μουσικά – αυτά δεν είχαν άμεση επίδραση. Αν μπει κανείς στις εφημερίδες της εποχής, θα δει αναφορές για το τι συνέβη στο Γούντστοκ σε ψιλά γράμματα – σαν μια είδηση σε πέντε γραμμές. Εκταση στην Ελλάδα πήρε έναν χρόνο αργότερα, όταν κυκλοφόρησαν ο δίσκος και η ταινία. Σαφώς υπήρχαν κάποιοι πιο υποψιασμένοι μουσικά που παρακολουθούσαν τις μουσικές εξελίξεις, ήταν λίγοι. Αυτό που είχε δημιουργηθεί σε εκείνο το φεστιβάλ κανείς δεν το ανέλυσε όταν έγινε. Στην Ελλάδα δεν έβγαιναν καν δίσκοι των καλλιτεχνών που εμφανίστηκαν στη σκηνή του Γούντστοκ. Η Μπαέζ ήταν γνωστή, αλλά όχι για παράδειγμα ο Ρίτσι Χέιβενς, ο οποίος είπε και ένα από τα καθοριστικά τραγούδια στο φεστιβάλ. Το Γούντστοκ έχει καταγραφεί ως μια ειρηνική μουσική διαμαρτυρία. Τη δεκαετία του ’50 συντελέστηκε μέσω της μουσικής μια επανάσταση στην προηγούμενη γενιά, ενώ τη δεκαετία του ’60 η μουσική ήταν τότε ένα όχημα διαμαρτυρίας απέναντι σε ό,τι συνέβαινε, όπως ο πόλεμος του Βιετνάμ. Και σήμερα η μουσική θα μπορούσε να λειτουργήσει με αυτόν τον τρόπο – ο πόλεμος στην Ουκρανία μαίνεται έναν χρόνο. Χιλιάδες νέοι που ξέφυγαν από τον πόλεμο και πήγαν στη Δυτική Ευρώπη έχουν γίνει υπόδουλοι του σεξ που έχουν καταφύγει. Οι συνομήλικοί τους που παρέμειναν – αλλά και Ρώσοι – σκοτώνονται στον πόλεμο. Αυτό άραγε γιατί δεν καταγράφεται σήμερα στην τέχνη της μουσικής, του τραγουδιού;

Σήμερα πιστεύω ότι η διαμαρτυρία, η οποία φθίνει σιγά σιγά, γίνεται από τους πολιτικοποιημένους ράπερ. Ομως και αυτό σιγά σιγά τελειώνει.

Βλέποντας τη φωτογραφία που κοριτσιού που έχει συνδεθεί με το Γούντστοκ σκέφτηκα την υπέροχη στιγμή που συνέλαβε με τον φακό του εκείνη τη στιγμή ο φωτογράφος. Παρατηρώντας τη και βλέποντας τους νέους που ήταν ξαπλωμένοι τριγύρω τους στο γρασίδι, μου δείχνει μια αυθεντικότητα που είχαν οι νέοι εκείνοι την εποχή. Μια αυθεντικότητα η οποία σήμερα εκλείπει διότι οι νέοι σήμερα κατευθύνονται από διάφορα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δεν υπάρχουν πια μουσικά κινήματα στην εποχή μας. Κατά την άποψή μου, γίνεται ένας κύκλος και κάποια στιγμή κάτι άλλο θα συμβεί.

Ο Γιάννης Πετρίδης είναι ραδιοφωνικός παραγωγός («Από τις 4 στις 5» στο Πρώτο Πρόγραμμα και στη συχνότητα του Kosmos κάθε Κυριακή στις 6 το απόγευμα)