Αυριανισμός και νεο-αυριανισμός

Στη μακρινή δεκαετία του ’80 εμφανίστηκε στην Ελλάδα το υβριδικό φαινόμενο του αυριανισμού, που ήταν η σκωληκοειδής απόφυση της αριστερόστροφης ιδεολογίας της Μεταπολίτευσης.

Η εφημερίδα «Αυριανή» και ο ιδρυτής της Γιώργος Κουρής εισήγαγαν ένα νέο λεξιλόγιο στον δημόσιο λόγο καθώς και μια νέα κοσμοαντίληψη. Υποστήριζε φανατικά τον Ανδρέα Παπανδρέου και σπίλωνε όλους τους πολιτικούς του αντιπάλους. Ο Κουρής ήταν ο πρώτος που εισήγαγε έμπρακτα στη μεταπολιτευτική Ελλάδα τη διάκριση φίλου και εχθρού ως την ουσία της πολιτικής (Καρλ Σμιτ). Παράλληλα αποθέωνε τον αγνό λαό και κατακεραύνωνε τους διανοουμένους, αναπαράγοντας τα γνωστά στερεότυπα του λαϊκισμού. Ηταν ένας ιδιότυπος λαϊκισμός της Κεντροαριστεράς, σε αντίθεση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες όπου ο λαϊκισμός προέρχεται κυρίως από την Ακροδεξιά.

Οπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο Δημήτρης Δουλγερίδης («ΤΑ ΝΕΑ», 25/5/2020), το λεξιλόγιο για όσους στοχοποιούσε είναι ενδεικτικό:

«”Βόθρος κινούμενος (για τον Μάνο Χατζιδάκι), γενίτσαροι, γκαζοτενεκές, γλείφτης, Γουδί, γραικύλοι… καραγκιόζηδες, κατακάθια, κίναιδοι, κλίκα, κνώδαλα, κουλτουριάρηδες, λακέδες, λασπόμουτρα, λεκέδες, μαστρωποί, μαυραγορίτες, μιζαδόροι, Τουρκόσμποροι… ψυχοσαπισμένος (κόσμος)”. Είναι λίγες από τις περίπου 200 λέξεις που περιείχε το αρχαϊκό Γλωσσάρι της “Αυριανής” (έτσι όπως το κατέγραψε ο Αρης Παπάνθιμος στον Αυριανισμό του 1983, εκδ. Θεμέλιο)».

Ο «λαός» αντάμειψε πλουσιοπάροχα την Αυριανή, με κυκλοφορίες 100.000 – 150.000 φύλλων ημερησίως, ενώ την ημέρα που δημοσίευσε πλαστή φωτογραφία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη ανάμεσα σε δύο Γερμανούς, στη διάρκεια της Κατοχής, η κυκλοφορία εκτινάχτηκε στις 280.000 φύλλα.

Το φαινόμενο του αυριανισμού παρήκμασε τις επόμενες δεκαετίες, αφού πρώτα ο Κουρής συγκρούστηκε ακόμα και με τον Ανδρέα Παπανδρέου, δημιουργώντας την ελπίδα ότι η χώρα δεν θα ζούσε ξανά τέτοιου είδους ευτελισμό της πολιτικής.

Δυστυχώς, η ελπίδα αυτή διαψεύστηκε. Μέσα από τις γραμμές του ΣΥΡΙΖΑ εκκολάφθηκε ένας νεο-αυριανισμός στο πρόσωπο του βουλευτή και πρώην υπουργού Παύλου Πολάκη. Ο πολιτικός του λόγος κινείται στην οριογραμμή του σκληρού λαϊκισμού και της αντιδημοκρατίας. Η αισθητική αλλά και η ουσία των δηλώσεών του θυμίζουν εντυπωσιακά την περίπτωση Κουρή και «Αυριανής». Οταν ο Αλέξης Τσίπρας απείλησε ότι δεν θα τον περιλάβει στα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ, οι οπαδοί του εξεγέρθηκαν. Χαρακτηριστικά δείγματα γραφής από υποστηρικτές Πολάκη στο facebook (ορθογραφία και σύνταξη των πρωτοτύπων):

– Μην κολωνεις Πολακη ειμαστε μαζι σου..Αν τολμησουν να σε βγαλουν απο το ψηφοδελτιο τοτε ΣΥΡΙΖΑ αντε γεια απο μενα.

– Αν σε διώξει φεύγουμε και εμείς μπρο

– Κανε δικο σου κομμα Παυλο 40 % θα παρεις

– Γίνε πρωθυπουργός να σωθούν τα παιδιά μας και ο τόπος! Παλικαρε!Όλοι οι πολιτικοί έναν Πολακη δεν κάνουν!

– Χωρίς Πολακη είστε κλώνοι της ΝΔ τέλος

– αν αληθεύει να πα να γα@@θει χωρίς Πολακη τέλος

– ΣΥΡΙΖΑ χωρίς Πολάκη, δεν γίνεται!! Όταν εκφράζεις δυνατά αυτά που εμείς, ο απλός λαός δεν έχουμε το βήμα… ενοχλείς τα λαμόγια, τους κοριούς, τους κλέφτες, και όλους τους ντολμαδοπαρασκευαστες.

– Χωρις εσένα ΠΑΥΛΟ …… ΑΝΤΙΟ ΣΥΡΙΖΑ! ας το καταλάβουν μια και καλη

– Φτύσε τον Τσιπρα κατάμουτρα Παύλο όλοι ξέρουμε τι ξεπουλημένος είναι. Ασε τον με το Ζεύγος Ξανθο Γεροτζιαφα να ξεβρακώνονται να γουστάρουμε.

Η συμπερίληψη Πολάκη στα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ, μετά από σχετική δήλωση μετανοίας, αποδεικνύει τη δομική αδυναμία του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης να μετεξελιχθεί σε οργανισμό που σέβεται τις αρχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας.

Ο Πέτρος Παπασαραντόπουλος είναι εκδότης και συγγραφέας