Ο συνήθης ύποπτος

Yπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους κατέρρευσε η Silicon Valley Bank, συμπαρασύροντας την Credit Suisse και προκαλώντας ένα κύμα ανησυχίας στην Ευρώπη που δεν δείχνει να ξεφουσκώνει και μετά την εξαγορά της τελευταίας από τη UBS. Ο βασικότερος είναι αυτός που ανέφερε σε χθεσινή του ανάλυση ο Μάρτιν Αρνολντ στους Financial Times: ο τραπεζικός τομέας συνήθως λειτουργεί καλά, μόλις όμως ο κόσμος αρχίζει να φοβάται ότι κάτι θα γίνει, συνήθως κάτι γίνεται, και μερικές φορές με εντυπωσιακό τρόπο. H SVB πλήρωσε την άνοδο των επιτοκίων στην οποία πεισματικά επιμένει η Fed, η Credit Suisse πλήρωσε την ξαφνική αλλαγή στάσης των σαουδαράβων μεγαλομετόχων της και τώρα όλοι αναρωτιούνται ποιος θα είναι ο επόμενος.

Οι αμερικανοί συντηρητικοί, όμως, έχουν τη δική τους άποψη: για τη νέα τραπεζική κρίση φταίει το woke. Πρώτον, επειδή για όλα τα δεινά φταίει το woke, έστω κι αν οι ίδιοι που χρησιμοποιούν αυτή τη λέξη δεν γνωρίζουν καλά – καλά τι σημαίνει. Για το 56% των Αμερικανών, ας πούμε, το να είσαι woke σημαίνει να είσαι ενημερωμένος και να προσπαθείς να καταπολεμήσεις τις φυλετικές προκαταλήψεις και τις κοινωνικές αδικίες, για τους Ρεπουμπλικανούς όμως σημαίνει να είσαι υπερβολικά «πολιτικά ορθός» και να προσπαθείς να επιβάλεις τις απόψεις σου στους άλλους.

Σε ό,τι αφορά συγκεκριμένα τις τράπεζες, το woke υποτίθεται ότι φέρει ευθύνη επειδή τους επέβαλε την ποικιλομορφία, το περίφημο diversity. «Εκτός του ότι το 45% των μελών του διοικητικού συμβουλίου της SVB ήταν γυναίκες, υπήρχε επίσης ένας μαύρος, ένας γκέι και δύο βετεράνοι του πολέμου», σάρκασε ένας αρθρογράφος της Wall Street Journal. «Δεν λέω ότι 12 λευκοί άνδρες θα είχαν αποτρέψει αυτό το χάος, ενδεχομένως όμως τα αιτήματα για ποικιλομορφία να απέσπασαν την προσοχή της εταιρείας».

Αλλοι σχολιαστές απέδωσαν τη χρεοκοπία της SVB στην υπερβολική ενασχόλησή της με το… φαινόμενο του θερμοκηπίου, ενώ και ο Ντόναλντ Τραμπ ξέκλεψε λίγο χρόνο από την προσπάθειά του να σώσει την Αμερική (δηλαδή τον εαυτό του) για να γράψει ότι «αυτά συμβαίνουν όταν προωθείται μια αριστερή/woke ιδεολογία που καταλήγει να κυριαρχεί επί των λογικών επιχειρηματικών πρακτικών».

Δεν έχω δει ακόμη να διατυπώνεται το επιχείρημα αυτό στον ελληνικό Τύπο, όπου ορισμένοι φιλελεύθεροι σχολιαστές αρέσκονται συχνά – πυκνά να καταγγέλλουν τις ακρότητες των μειονοτήτων. Μια εξήγηση είναι ότι το woke δεν έχει μπει ακόμη στο ελληνικό λεξιλόγιο και το να αποδοθεί η τραπεζική αναταραχή στον συνήθη ύποπτο, την πολιτική ορθότητα, δεν ακούγεται πολύ πειστικό. Μια άλλη εξήγηση είναι ότι δεν μας ενδιαφέρει το ίδιο το θέμα, καθώς οι τράπεζες, ή τουλάχιστον οι τέσσερις συστημικές, είναι προστατευμένες.

Ανεξαρτήτως όλων αυτών, πάντως, φαίνεται να συντελείται μπροστά μας μια (νέα) μεταμόρφωση του καπιταλισμού που θα μας απασχολήσει για καιρό.