Η ερώτηση της εβδομάδας

Γιατί στην Ελλάδα τα επιτόκια του ευρώ ανεβαίνουν ενώ ο πληθωρισμός αποκλιμακώνεται;

Παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συνεχίζει μια επιθετική πολιτική νομισματικής σύσφιξης, η οικονομία αποδεικνύεται πως είναι περισσότερο ανθεκτική, τουλάχιστον επί του παρόντος, από ό,τι αναμέναμε. Αυτό έχει να κάνει προφανώς με τις αποταμιεύσεις επιχειρήσεων και νοικοκυριών που συνεχίζουν, παρά τη μείωση του Ιανουαρίου για λόγους εποχικούς, να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα. Εχει να κάνει, επίσης, με τις εισροές ευρωπαϊκών και αυτόνομων κεφαλαίων, αλλά και την ικανοποιητική τραπεζική χρηματοδότηση για όλο το 2022 αποκλειστικά σχεδόν προς τις επιχειρήσεις. Από την πλευρά αυτή ο πληθωρισμός έχει αυξήσει τους τζίρους και τα έσοδα. Από την άλλη οπωσδήποτε ο πληθωρισμός αποκλιμακώνεται βραδέως στο 6,5% από το διπλάσιο σχεδόν που ήταν τον περασμένο Αύγουστο, προφανώς πρωτίστως λόγω των ευνοϊκών εξελίξεων στο θέμα της ενέργειας και των καυσίμων, αλλά και του συγκρατημένου κόστους εργασίας εδώ και αρκετά χρόνια. Είναι όμως και μια απόδειξη αυτού που έλεγα εδώ και καιρό ότι η ελληνική οικονομία είναι πια μια σχετικά ανοιχτή οικονομία με αρκετό ανταγωνισμό. Στο πλαίσιο αυτό το καλάθι του νοικοκυριού έχει παίξει κι αυτό τον ρόλο του.

Από την άλλη όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο υψηλός δομικός πληθωρισμός είναι μια απόδειξη για δύο πράγματα. Πρώτον ότι ο πληθωρισμός έχει εμπεδωθεί παντού. Δεύτερον, ότι, ως αποτέλεσμα, από δω και πέρα δύσκολα θα επιτυγχάνουμε περαιτέρω μείωση καθώς αυτή θα απαιτεί από ό,τι φαίνεται όλο και μεγαλύτερο κόστος.

Τελικά πού θα φτάσουν τα επιτόκια;
Εκεί όπου το επιτόκιο ισορροπίας σταθεροποιείται, δηλαδή όταν επιτυγχάνεται χαμηλός πληθωρισμός και σταθερή οικονομική μεγέθυνση. Εξαιτίας διαφόρων δομικών παραγόντων αλλά και συγκυριακών γεγονότων οι οποίοι οδηγούν σε μια ανθεκτική ζήτηση, το λεγόμενο ουδέτερο επιτόκιο φαίνεται ότι πρόκειται να σταθεροποιηθεί προσεχώς σε ένα επίπεδο οπωσδήποτε υψηλότερο από εκείνο το επίπεδο στο οποίο βρέθηκε την προηγούμενη δεκαετία. Επισημαίνω ότι το τελικό επιτόκιο, δηλαδή το ποσοστό στο οποίο θα κορυφωθεί, δεν θα είναι οπωσδήποτε και η τιμή ισορροπίας. Οπωσδήποτε κάποιο κομμάτι από την τελική τιμή κορύφωσης είναι, θα είναι, προσωρινό. Πάντως αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι ο βαθμός ευαισθησίας της ζήτησης στο επιτόκιο είναι σήμερα μειωμένος γι’ αυτό και παρατηρούμε αυτή την ανθεκτικότητα που παρουσιάζει η παγκόσμια οικονομία, αλλά και η Ελλάδα.

Υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, καθηγητής οικονομικής ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς