Η ρωσική αντιπολίτευση και ο πόλεμος στην Ουκρανία

Πριν από έναν χρόνο, δύο από εμάς (Φέντικ και Χόντσον) συνυπέγραψαν ένα άρθρο γνώμης που επιχειρηματολογούσε ότι οι Ρώσοι δεν θα ξεσηκώνονταν προκειμένου να σταματήσουν τον πόλεμο του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία. Υπάρχει υπερβολικά μεγάλη καταστολή της διαφωνίας στη Ρωσία του Πούτιν, σημειώναμε, και υπερβολικά μεγάλη στήριξη για τον πόλεμο μεταξύ του κοινού. Η εκτίμηση αποδείχθηκε σωστή. Παρ’ όλα αυτά, ένα ερώτημα παραμένει: τι ρόλο παίζουν τα κόμματα της ρωσικής αντιπολίτευσης στη διαμάχη;

Παρότι στελέχη της αντιπολίτευσης όπως ο φυλακισμένος Αλεξέι Ναβάλνι έχουν προσελκύσει πολλή προσοχή στη Δύση (ένα ντοκιμαντέρ για αυτόν κέρδισε πρόσφατα υποψηφιότητα για Οσκαρ), η ένταση ανεβαίνει ανάμεσα στα ρωσικά αντιπολιτευόμενα κόμματα από τη μια πλευρά και τους Ουκρανούς και τους ανατολικοευρωπαίους φίλους τους από την άλλη. Για παράδειγμα, το TV Rain (Dozhd), ένα γνωστό τηλεοπτικό δίκτυο που βρίσκεται κοντά στη ρωσική αντιπολίτευση, έχασε τη λετονική του άδεια επειδή «έδειξε χάρτη της Ρωσίας που περιλάμβανε την κατεχόμενη Κριμαία και αποκάλεσε τα ρωσικά στρατεύματα στην Ουκρανία “ο στρατός μας”».

Το πρόβλημα είναι ότι τα ρωσικά αντιπολιτευόμενα κόμματα έχουν τους δικούς τους στόχους και τις προτεραιότητες που μπορεί να ευθυγραμμίζονται και μπορεί να μην ευθυγραμμίζονται με εκείνες των Ουκρανών. Η εναντίωση στον Πούτιν δεν κάνει αναγκαστικά κάποιον πιστό φίλο της Ουκρανίας.

Για να δει κάποιος αυτό το χάσμα, αρκεί να αναλογιστεί την πολιτική γύρω από την άδικη φυλάκιση του Ναβάλνι. Αντίθετα με κάποιους άλλους πολιτικούς κρατούμενους στη Ρωσία (όπως ο Αλεξέι Γκορίνοφ), ο Ναβάλνι δεν βρίσκεται στη φυλακή για εναντίωση στον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας. Από την ουκρανική οπτική, λοιπόν, η υπόθεσή του είναι σε μεγάλο βαθμό άσχετη. (Στην πραγματικότητα, ο ίδιος ο Ναβάλνι είχε κάνει μερικά μάλλον απερίσκεπτα, υποτιμητικά σχόλια για τους Ουκρανούς όταν πρωτοξεκίνησε η εισβολή της Ρωσίας, το 2014.) Εντούτοις, οι συνεργάτες του παλεύουν να παρουσιάσουν τη φυλάκισή του ως κεντρικό ζήτημα στον πόλεμο, λέγοντας σε δημοσιογράφους ότι ασκούν πιέσεις «ώστε να αποτελέσει η απελευθέρωσή του κομμάτι της οποιασδήποτε συμφωνίας βάσει διαπραγματεύσεων».

Δεδομένου του ότι οι στόχοι της ομάδας του Ναβάλνι δεν έχουν καμία σχέση με την ουκρανική πολεμική προσπάθεια, οι Ουκρανοί αντιτίθενται, και είναι λογικό, στις προσπάθειες σύνδεσης των δύο. Στην πραγματικότητα, βλέπουν την προσπάθεια της ρωσικής αντιπολίτευσης να ιδιοποιηθεί τον αγώνα τους ως μια ακόμα εκδήλωση της ρωσικής ιμπεριαλιστικής κοσμοαντίληψης. Οπως το Κρεμλίνο, έτσι και η ρωσική αντιπολίτευση είναι απολύτως πρόθυμη να χρησιμοποιήσει την Ουκρανία προκειμένου να εξυπηρετήσει τους δικούς της στόχους.

Στηρίζουμε ολόψυχα τους Ρώσους εκείνους που διακινδυνεύουν τη ζωή τους προκειμένου να απελευθερωθεί ο Ναβάλνι. Δεν πρέπει όμως να αφήσουμε αυτή την προσπάθεια να λειτουργήσει ενάντια στον αγώνα ζωής και θανάτου της Ουκρανίας. Η Ουκρανία έχει περισσότερα από 77.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα εδαφών να ανακαταλάβει. Εκατομμύρια Ουκρανοί περιμένουν να απελευθερωθούν και δεκάδες χιλιάδες να αφεθούν ελεύθεροι και να επιστρέψουν από τη Ρωσία. Οι αξιώσεις της ρωσικής αντιπολίτευσης δεν είναι απλώς άσχετες με αυτή τη διαδικασία, είναι και ένας επικίνδυνος αντιπερισπασμός.

Δεν είναι δουλειά των Ουκρανών να αντισταθούν στην πολιτική καταστολή στη Ρωσία. Η Ουκρανία δεν είναι ένα στρατηγικό πιόνι που υπάρχει μόνο για την προώθηση των συμφερόντων της Ρωσίας. Πρέπει και η Δύση να αντισταθεί στον πειρασμό σύνδεσης των δύο ζητημάτων.

Η Αναστάσια Φέντικ είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, στο Μπέρκλεϊ. Ο Τζέιμς Χόντσον είναι πρόεδρος του ιδρύματος All for Good. Η Ιλόνα Σόλογκουμπ είναι διευθύντρια της ανεξάρτητης αναλυτικής πλατφόρμας VoxUkraine.